{"id":7796,"date":"2025-12-09T21:03:48","date_gmt":"2025-12-09T21:03:48","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7796"},"modified":"2025-12-09T21:12:49","modified_gmt":"2025-12-09T21:12:49","slug":"magatilfinning","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/12\/09\/magatilfinning\/","title":{"rendered":"Magatilfinning"},"content":{"rendered":"<p>Spur\u00f0ur um \u00fea\u00f0 \u00ed <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frettir\/innlent\/2025-12-09-radherra-telur-oheppilegt-ad-island-taki-thatt-i-eurovision-461101\">vi\u00f0tali<\/a> vi\u00f0 <em>R\u00edkis\u00fatvarpi\u00f0 <\/em>hvort \u00cdsland \u00e6tti a\u00f0 taka \u00fe\u00e1tt \u00ed Eurovision \u00e1 n\u00e6sta \u00e1ri svara\u00f0i menningar-, n\u00fdsk\u00f6punar- og h\u00e1sk\u00f3lar\u00e1\u00f0herra: \u201eJa magatilfinningin segir nei en \u00e9g \u00e6tla ekki a\u00f0 hafa afskipti af dagskr\u00e1rger\u00f0 R\u00edkis\u00fatvarpsins.\u201c Or\u00f0i\u00f0 <em>magatilfinning <\/em>er ekki a\u00f0 finna \u00ed neinum or\u00f0ab\u00f3kum en notkun \u00feess hefur f\u00e6rst t\u00f6luvert \u00ed v\u00f6xt a\u00f0 undanf\u00f6rnu. \u00dea\u00f0 er auglj\u00f3slega \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00e1 <em>gut feeling <\/em>\u00ed ensku sem <a href=\"https:\/\/dictionary.cambridge.org\/dictionary\/english\/gut-feeling-reaction?q=gut+feeling\">merkir<\/a> 'tilfinning e\u00f0a vi\u00f0brag\u00f0 byggt \u00e1 e\u00f0lis\u00e1v\u00edsun e\u00f0a hugbo\u00f0i fremur en \u00e1 \u00edgrundun og r\u00f6kum'. Reyndar \u00fe\u00fd\u00f0ir <em>gut <\/em>oftast eiginlega fremur '\u00fearmar' en 'magi' \u00feannig a\u00f0 <em>\u00fearmatilfinning <\/em>v\u00e6ri e.t.v. e\u00f0lilegri \u00fe\u00fd\u00f0ing. D\u00e6mi um \u00fea\u00f0 or\u00f0 finnast vissulega \u00e1 netinu, en a\u00f0 \u00fev\u00ed er vir\u00f0ist a\u00f0eins \u00ed v\u00e9l\u00fe\u00fdddum textum og \u00fev\u00ed ekki markt\u00e6k.<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um or\u00f0i\u00f0 <em>magatilfinning <\/em>er \u00ed <em>DV <\/em>1985, \u00ed grein sem er \u00fe\u00fddd \u00far ensku: \u201e\u00deessi fr\u00e9ttama\u00f0ur [\u2026] er \u00ed raun a\u00f0 segja a\u00f0 \u00feessi magatilfinning sj\u00f3nvarps\u00e1horfenda \u00fatheimti n\u00e1kv\u00e6mlega enga kunn\u00e1ttu \u00ed tungum\u00e1li e\u00f0a r\u00f6kfr\u00e6\u00f0i.\u201c En \u00ed texta frums\u00f6mdum \u00e1 \u00edslensku s\u00e9st or\u00f0i\u00f0 ekki fyrr en eftir aldam\u00f3t, \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2001: \u201eOg \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 magatilfinningin seg\u00f0i m\u00e9r a\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed v\u00e6ri \u00e9g hugsanlega a\u00f0 sigla \u00fat \u00e1 h\u00e1lan \u00eds \u00fer\u00e1a\u00f0ist \u00e9g vi\u00f0.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2005 segir: \u201eAnnars finnst m\u00e9r margir fara eftir eigin inns\u00e6i og \u201emagatilfinningunni\u201c eins og sagt er.\u201c Upp \u00far \u00feessu fer or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 sj\u00e1st d\u00e1l\u00edti\u00f0 \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum en \u00fea\u00f0 er ekki fyrr en \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu t\u00edu \u00e1rum sem fari\u00f0 er a\u00f0 nota \u00fea\u00f0 eitthva\u00f0 a\u00f0 r\u00e1\u00f0i \u00ed vef- og prentmi\u00f0lum.<\/p>\n<p>Notkun sambandsins <em>gut feeling <\/em>\u00ed \u00feessari merkingu \u00ed ensku mun ekki vera \u00fdkja g\u00f6mul \u2013 <a href=\"https:\/\/www.etymonline.com\/word\/gut\">s\u00f6g\u00f0 <\/a>s\u00ed\u00f0an um 1970 \u2013 en tali\u00f0 er a\u00f0 uppspretta hennar s\u00e9u gamlar hugmyndir um a\u00f0 tilfinningal\u00edf mannsins eigi heima \u00ed innyflunum, \u00fear \u00e1 me\u00f0al \u00fe\u00f6rmunum. \u00deessar hugmyndir m\u00e1 rekja allt til Forngrikkja og \u00fev\u00ed m\u00e1 segja a\u00f0 \u00fe\u00e6r s\u00e9u \u00ed raun sameign vestr\u00e6nnar menningar en tengist ekki ensku s\u00e9rstaklega. \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 lj\u00f3st a\u00f0 notkun or\u00f0sins <em>magatilfinning <\/em>\u00ed \u00edslensku \u00e1 seinustu \u00e1rum er komin beint \u00far ensku en endurspeglar ekki hugmyndir sem hafi lifa\u00f0 \u00ed \u00edslenskri menningu og m\u00e1lsamf\u00e9lagi. Vissulega er gagnlegt a\u00f0 hafa or\u00f0 yfir \u00fe\u00e1 merkingu sem h\u00e9r um r\u00e6\u00f0ir og <em>magatilfinning <\/em>er au\u00f0vita\u00f0 \u00edslenska, en hvort \u00fea\u00f0 er heppilegt or\u00f0 er smekksatri\u00f0i.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Spur\u00f0ur um \u00fea\u00f0 \u00ed vi\u00f0tali vi\u00f0 R\u00edkis\u00fatvarpi\u00f0 hvort \u00cdsland \u00e6tti a\u00f0 taka \u00fe\u00e1tt \u00ed Eurovision \u00e1 n\u00e6sta \u00e1ri svara\u00f0i menningar-, n\u00fdsk\u00f6punar- og h\u00e1sk\u00f3lar\u00e1\u00f0herra: \u201eJa magatilfinningin segir nei en \u00e9g \u00e6tla ekki a\u00f0 hafa afskipti af dagskr\u00e1rger\u00f0 R\u00edkis\u00fatvarpsins.\u201c Or\u00f0i\u00f0 magatilfinning er ekki a\u00f0 finna \u00ed neinum or\u00f0ab\u00f3kum en notkun \u00feess hefur f\u00e6rst t\u00f6luvert \u00ed v\u00f6xt a\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7796","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7796","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7796"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7796\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7798,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7796\/revisions\/7798"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7796"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7796"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7796"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}