{"id":7799,"date":"2025-12-10T16:38:12","date_gmt":"2025-12-10T16:38:12","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7799"},"modified":"2025-12-10T16:38:12","modified_gmt":"2025-12-10T16:38:12","slug":"hamborgarahryggur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/12\/10\/hamborgarahryggur\/","title":{"rendered":"Hamborgar(a)hryggur"},"content":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 bregst sjaldan a\u00f0 fyrir j\u00f3lin upphefjist umr\u00e6\u00f0a um or\u00f0i\u00f0 <em>hamborgar<\/em>(<em>a<\/em>)<em>hryggur <\/em>\u2013 yfirleitt \u00feannig a\u00f0 hneykslast er \u00e1 \u00feeim sem segja <em>hamborgar<strong>a<\/strong>hryggur <\/em>enda s\u00e9 \u00feetta ekkert skylt <em>hamborgurum<\/em>. L\u00edtill vafi leikur \u00e1 a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 er komi\u00f0 af <em>hamburgerryg <\/em>\u00ed d\u00f6nsku. \u201eFyrri li\u00f0urinn er s\u00f3ttur til borgarheitisins Hamborgar \u00ed Nor\u00f0ur-\u00de\u00fdskalandi og merkir \u00fev\u00ed or\u00f0i\u00f0 b\u00f3kstaflega 'hryggur fr\u00e1 Hamborg'\u201c <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=6463\">segir<\/a> \u00e1 <em>V\u00edsindavefnum<\/em>. Elsta d\u00e6mi um myndina <em>hamborgarhryggur <\/em>er \u00ed augl\u00fdsingu \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1932 en or\u00f0i\u00f0 ver\u00f0ur ekki algengt fyrr en seint \u00e1 fimmta \u00e1ratugnum. Elsta d\u00e6mi um <em>hamborgar<strong>a<\/strong>hryggur <\/em>er \u00ed augl\u00fdsingu \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1955 en myndin ver\u00f0ur ekki algeng fyrr en undir 1980. Fyrrnefnda myndin er \u00fe\u00f3 margfalt algengari b\u00e6\u00f0i \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>og \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>.<\/p>\n<p>\u00c1 <em>V\u00edsindavefnum <\/em><a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=6463\">segir<\/a>: \u201eFyrri hluti danska or\u00f0sins, 'hamburger-', er \u00ed rauninni tv\u00edr\u00e6\u00f0ur og g\u00e6ti fr\u00e1 sj\u00f3narmi\u00f0i m\u00e1lfr\u00e6\u00f0innar \u00fe\u00fdtt hvort sem er 'hamborgar-' e\u00f0a 'hamborgara-'. L\u00edtill vafi er \u00fe\u00f3 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e1tt er vi\u00f0 fyrri merkinguna og a\u00f0 r\u00e9ttara e\u00f0a e\u00f0lilegra er a\u00f0 tala um 'hamborgarhrygg' \u00e1 \u00edslensku.\u201c \u00c9g er ekki sannf\u00e6r\u00f0ur um a\u00f0 \u00feetta s\u00e9 r\u00e9tt. <a href=\"https:\/\/ordnet.dk\/ddo\/ordbog?select=hamburger,1&amp;query=hamburger\">\u00d6nnur merkingin<\/a> \u00ed danska or\u00f0inu <em>hamburger <\/em>er vissulega 'hamborgari' \u00ed merkingunni '\u00feunn buffsnei\u00f0 milli tveggja (kringl\u00f3ttra) brau\u00f0snei\u00f0a, oft me\u00f0 osti, gr\u00e6nmeti o.\u00fe.h.' eins og or\u00f0i\u00f0 er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/17543\">sk\u00fdrt<\/a> \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> en <a href=\"https:\/\/ordnet.dk\/ddo\/ordbog?select=hamburger,2&amp;query=hamburger\">hin merkingin<\/a> er 'person fra Hamburg'. Endingin <em>-er<\/em> \u00ed danska or\u00f0inu svarar til vi\u00f0skeytisins <em>-ari <\/em>\u00ed \u00edslenska or\u00f0inu <em>Hamborgari<\/em> en ekki til eignarfallsendingarinnar <em>-ar <\/em>\u00ed <em>Hamborgar<\/em>.<\/p>\n<p>\u00c9g held sem s\u00e9 a\u00f0 \u00ed d\u00f6nsku s\u00e9 <em>hamburgerryg <\/em>ekki kenndur vi\u00f0 borgina, <em>Hamborg<\/em>, heldur vi\u00f0 \u00edb\u00faana, <em>Hamborgara<\/em>. \u00deess vegna v\u00e6ri \u00ed raun e\u00f0lilegra og \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 upprunann a\u00f0 tala um <em>hamborgar<strong>a<\/strong>hrygg <\/em>en ekki <em>hamborgarhrygg<\/em>. Hins vegar \u00e1 s\u00ed\u00f0arnefnda myndin s\u00e9r au\u00f0vita\u00f0 langa og r\u00edka hef\u00f0 \u00ed m\u00e1linu og telst \u00fev\u00ed vitanlega r\u00e9tt. Au\u00f0vita\u00f0 er \u00fea\u00f0 l\u00edka r\u00e9tt a\u00f0 m\u00e1lnotendur <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6816365?iabr=on#page\/n28\/mode\/1up\/\">tengja<\/a> <em>hamborgar<strong>a<\/strong>hrygg <\/em>oft ranglega vi\u00f0 f\u00e6\u00f0utegundina <em>hamborgara <\/em>enda \u00edb\u00faaheiti\u00f0 <em>Hamborgari <\/em>sjalds\u00e9\u00f0 \u00ed \u00edslensku n\u00faor\u00f0i\u00f0 \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 v\u00e6ri algengt \u00e1\u00f0ur fyrr. En \u00e9g s\u00e9 ekki a\u00f0 \u00feessi misskilningur \u00e6tti a\u00f0 valda nokkrum vandr\u00e6\u00f0um \u2013 f\u00f3lk veit a\u00f0 \u00fea\u00f0 eru ekki <em>hamborgarar<\/em> \u00ed <em>hamborgar<strong>a<\/strong>hrygg<\/em>. B\u00e1\u00f0ar myndir eru sem s\u00e9 g\u00f3\u00f0ar og gildar og \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust a\u00f0 gera upp \u00e1 milli.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 bregst sjaldan a\u00f0 fyrir j\u00f3lin upphefjist umr\u00e6\u00f0a um or\u00f0i\u00f0 hamborgar(a)hryggur \u2013 yfirleitt \u00feannig a\u00f0 hneykslast er \u00e1 \u00feeim sem segja hamborgarahryggur enda s\u00e9 \u00feetta ekkert skylt hamborgurum. L\u00edtill vafi leikur \u00e1 a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 er komi\u00f0 af hamburgerryg \u00ed d\u00f6nsku. \u201eFyrri li\u00f0urinn er s\u00f3ttur til borgarheitisins Hamborgar \u00ed Nor\u00f0ur-\u00de\u00fdskalandi og merkir \u00fev\u00ed or\u00f0i\u00f0 b\u00f3kstaflega 'hryggur [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7799","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7799","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7799"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7799\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7800,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7799\/revisions\/7800"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7799"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7799"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7799"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}