{"id":7825,"date":"2025-12-21T13:34:50","date_gmt":"2025-12-21T13:34:50","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7825"},"modified":"2025-12-21T13:34:50","modified_gmt":"2025-12-21T13:34:50","slug":"verkstjorn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/12\/21\/verkstjorn\/","title":{"rendered":"Verkstj\u00f3rn"},"content":{"rendered":"<p>Elsta d\u00e6mi um nafnor\u00f0i\u00f0 <em>verkstj\u00f3rn <\/em>\u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>og \u00ed <em>Ritm\u00e1lssafni <\/em>Or\u00f0ab\u00f3kar H\u00e1sk\u00f3lans er \u00ed <em>\u00c1rmanni \u00e1 Al\u00feingi <\/em>1829: \u201everkstj\u00f3rnin g\u00e9ck m\u00e9r eptir \u00fev\u00ed betur og betur sem eg var lengur vi\u00f0 hana.\u201c \u00dearna hefur or\u00f0i\u00f0 auglj\u00f3slega merkinguna '\u00fea\u00f0 a\u00f0 stj\u00f3rna verki' eins og \u00fea\u00f0 er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/45234\">sk\u00fdrt<\/a> b\u00e6\u00f0i \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>og <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>og \u00fea\u00f0 var n\u00e1nast eina merking or\u00f0sins \u00fear til fyrir \u00e1ri \u00fe\u00f3tt einhver d\u00e6mi s\u00e9u um merkinguna 'h\u00f3pur sem stj\u00f3rnar verki', svo sem \u00ed <em>Sveitarstj\u00f3rnarm\u00e1lum <\/em>1967: \u201eAnnar vinnuh\u00f3purinn f\u00e9kk t\u00e6kif\u00e6ri til \u00feess a\u00f0 velja fulltr\u00faa \u00far s\u00ednum h\u00f3pi til \u00feess a\u00f0 r\u00e6\u00f0a vi\u00f0 verkstj\u00f3rnina um tilgang breytinganna.\u201c En \u00e1 vetrars\u00f3lst\u00f6\u00f0um fyrir r\u00e9ttu \u00e1ri b\u00e6tti or\u00f0i\u00f0 vi\u00f0 sig merkingu sem hefur veri\u00f0 miki\u00f0 notu\u00f0 s\u00ed\u00f0an.<\/p>\n<p>\u00deegar Kristr\u00fan Frostad\u00f3ttir fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra kom \u00fat af r\u00edkisr\u00e1\u00f0sfundi \u00fear sem myndun n\u00fdrrar r\u00edkisstj\u00f3rnar var sta\u00f0fest <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20242667156d\/ny-rikis-stjorn-is-lands-vid-erum-ordnar-vin-konur-\">sag\u00f0i<\/a> h\u00fan: \u201e\u00deetta er verkstj\u00f3rn en ekki setustj\u00f3rn.\u201c \u00dearna \u00e1 or\u00f0i\u00f0 <em>verkstj\u00f3rn <\/em>sem andst\u00e6\u00f0a vi\u00f0 <em>setustj\u00f3rn <\/em>auglj\u00f3slega a\u00f0 v\u00edsa til \u00feess a\u00f0 stj\u00f3rnin stefni a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 vera vinnus\u00f6m \u2013 \u201eVi\u00f0 \u00e6tlum a\u00f0 l\u00e1ta verkin tala\u201c <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frettir\/innlent\/2024-12-21-ny-rikisstjorn-kynnt-a-bladamannafundi-431455\">sag\u00f0i<\/a> Inga S\u00e6land \u00e1 bla\u00f0amannafundi \u00feennan sama dag og \u00ed umr\u00e6\u00f0um um stefnur\u00e6\u00f0u fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herra \u00e1 Al\u00feingi \u00ed febr\u00faar <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/raeda\/156\/rad20250210T205522.html\">sag\u00f0i<\/a> Ragnar \u00de\u00f3r Ing\u00f3lfsson: \u201eVi\u00f0 \u00e6tlum a\u00f0 koma \u00feessu \u00ed verk enda erum vi\u00f0 verkstj\u00f3rn.\u201c \u00c9g veit ekki hvort Kristr\u00fan var\u00f0 fyrst til a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 \u00ed \u00feessari merkingu en \u00fea\u00f0 er ekki \u00f3l\u00edklegt. Hva\u00f0 sem \u00fev\u00ed l\u00ed\u00f0ur er lj\u00f3st a\u00f0 \u00feessi merking or\u00f0sins n\u00e1\u00f0i strax f\u00f3tfestu \u00ed fj\u00f6lmi\u00f0lum og einkum \u00e1 Al\u00feingi.<\/p>\n<p>\u00cd \u00feingr\u00e6\u00f0um undanfari\u00f0 \u00e1r eru r\u00fam hundra\u00f0 d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 <em>verkstj\u00f3rn<\/em>, n\u00e6r \u00f6ll \u00ed hinni n\u00fdju merkingu \u00fe\u00f3tt einst\u00f6ku d\u00e6mi s\u00e9u um \u00fe\u00e1 eldri: \u201e\u00deetta er verkstj\u00f3rnin \u00ed \u00feessari svok\u00f6llu\u00f0u verkr\u00edkisstj\u00f3rn\u201c <a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/raeda\/157\/rad20251205T131134.html\">sag\u00f0i<\/a> Sigr\u00ed\u00f0ur \u00c1. Andersen n\u00fdlega. Or\u00f0i\u00f0 er nota\u00f0 jafnt af stj\u00f3rnarli\u00f0um og stj\u00f3rnarandst\u00e6\u00f0ingum \u00fe\u00f3tt fylkingar greini vissulega \u00e1 um hvort \u00fea\u00f0 s\u00e9 r\u00e9ttnefni \u00e1 r\u00edkisstj\u00f3rninni. En hvergi kemur fram gagnr\u00fdni \u00e1 a\u00f0 or\u00f0inu hafi veri\u00f0 gefin n\u00fd merking. S\u00fa merking er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r gagns\u00e6 og alveg e\u00f0lileg \u2013 or\u00f0i\u00f0 <em>stj\u00f3rn <\/em>hefur mj\u00f6g oft merkinguna \u201ar\u00edkisstj\u00f3rn\u2018, og notkun or\u00f0hlutans <em>verk- <\/em>samr\u00e6mist merkingu hans \u00ed or\u00f0inu <em>verkma\u00f0ur <\/em>sem er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/64962\">sk\u00fdrt<\/a> 'duglegur ma\u00f0ur, s\u00e1 sem kemur miklu \u00ed verk' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er au\u00f0vita\u00f0 alsi\u00f0a a\u00f0 gefa r\u00edkisstj\u00f3rnum \u00f3opinber heiti og \u00feau hafa veri\u00f0 me\u00f0 \u00fdmsu m\u00f3ti. Stj\u00f3rnir hafa veri\u00f0 kenndar vi\u00f0 samsetningu s\u00edna (<em>helmingaskiptastj\u00f3rnin<\/em>, <em>stj\u00f3rn hinna vinnandi st\u00e9tta<\/em>), stefnu (<em>vinstri stj\u00f3rnin<\/em>), sta\u00f0inn \u00fear sem \u00fe\u00e6r voru kynntar (<em>Vi\u00f0eyjarstj\u00f3rnin<\/em>, <em>\u00deingvallastj\u00f3rnin<\/em>), athafnir og \u00e1form (<em>n\u00fdsk\u00f6punarstj\u00f3rnin<\/em>, <em>vi\u00f0reisnarstj\u00f3rnin<\/em>) og stundum vi\u00f0 fors\u00e6tisr\u00e1\u00f0herrann (<em>Stefan\u00eda<\/em>, <em>k\u00f3ka-k\u00f3la stj\u00f3rnin<\/em>). N\u00faverandi r\u00edkisstj\u00f3rn var \u00ed upphafi stundum k\u00f6llu\u00f0 <em>s\u00f3lst\u00f6\u00f0ustj\u00f3rnin<\/em> og heiti\u00f0 <em>valkyrjustj\u00f3rnin<\/em> <a href=\"https:\/\/heimildin.is\/grein\/23474\/valkyrjur\/\">s\u00e1st<\/a> jafnvel \u00e1\u00f0ur en h\u00fan var myndu\u00f0. En munurinn \u00e1 or\u00f0inu <em>verkstj\u00f3rn <\/em>um stj\u00f3rnina og flestum e\u00f0a \u00f6llum or\u00f0um um a\u00f0rar r\u00edkisstj\u00f3rnir er s\u00e1 a\u00f0 <em>verkstj\u00f3rn <\/em>er ekki hugsa\u00f0 sem s\u00e9rnafn heldur sem l\u00fdsing \u00e1 e\u00f0li stj\u00f3rnarinnar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Elsta d\u00e6mi um nafnor\u00f0i\u00f0 verkstj\u00f3rn \u00e1 t\u00edmarit.is og \u00ed Ritm\u00e1lssafni Or\u00f0ab\u00f3kar H\u00e1sk\u00f3lans er \u00ed \u00c1rmanni \u00e1 Al\u00feingi 1829: \u201everkstj\u00f3rnin g\u00e9ck m\u00e9r eptir \u00fev\u00ed betur og betur sem eg var lengur vi\u00f0 hana.\u201c \u00dearna hefur or\u00f0i\u00f0 auglj\u00f3slega merkinguna '\u00fea\u00f0 a\u00f0 stj\u00f3rna verki' eins og \u00fea\u00f0 er sk\u00fdrt b\u00e6\u00f0i \u00ed \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k og \u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k og \u00fea\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7825","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7825","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7825"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7825\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7826,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7825\/revisions\/7826"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7825"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7825"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7825"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}