{"id":7834,"date":"2025-12-26T09:26:38","date_gmt":"2025-12-26T09:26:38","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7834"},"modified":"2025-12-26T09:26:38","modified_gmt":"2025-12-26T09:26:38","slug":"gledileg-jol-eda-aetti-ad-segja-gledilega-hatid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/12\/26\/gledileg-jol-eda-aetti-ad-segja-gledilega-hatid\/","title":{"rendered":"Gle\u00f0ileg j\u00f3l! e\u00f0a \u00e6tti a\u00f0 segja gle\u00f0ilega h\u00e1t\u00ed\u00f0?"},"content":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 er yfirleitt varasamt a\u00f0 taka erlenda umr\u00e6\u00f0u um tilteki\u00f0 or\u00f0 og yfirf\u00e6ra hana \u00e1 \u00edslenskt or\u00f0 sem tali\u00f0 er samsvarandi. \u00de\u00f3tt or\u00f0in merki nokkurn veginn \u00fea\u00f0 sama getur aldur \u00feeirra og uppruni veri\u00f0 mismunandi, sem og tengsl vi\u00f0 \u00f6nnur or\u00f0, hugrenningatengsl sem or\u00f0in vekja, og margt fleira. \u00c9g <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/05\/28\/thjodarmord\/\">benti<\/a> t.d. \u00e1 \u00fea\u00f0 fyrir nokkru a\u00f0 \u00fe\u00f3tt sagt s\u00e9 a\u00f0 hugtaki\u00f0 <em>\u00fej\u00f3\u00f0armor\u00f0 <\/em>hafi veri\u00f0 b\u00fai\u00f0 til 1944 er \u00fear v\u00edsa\u00f0 til enska or\u00f0sins <em>genocide<\/em> \u2013 \u00edslenska or\u00f0i\u00f0 <em>\u00fej\u00f3\u00f0armor\u00f0 <\/em>er miklu eldra. Anna\u00f0 d\u00e6mi er or\u00f0i\u00f0 <em>drusla <\/em>sem hefur undanfarin 10-15 \u00e1r veri\u00f0 nota\u00f0 sem \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00e1 enska or\u00f0inu <em>slut <\/em>\u00ed merkingunni 'lausl\u00e1t kona', en margt \u00ed <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/smartland\/frami\/2015\/08\/24\/hvad_thydir_ordid_drusla\/\">grein<\/a> um or\u00f0i\u00f0 og notkun \u00feess \u00e1 <em>mbl.is <\/em>\u00e1tti ekki vi\u00f0 \u00edslenska or\u00f0i\u00f0 \u2013 greinin var auglj\u00f3slega \u00fe\u00fddd og veri\u00f0 a\u00f0 tala um or\u00f0i\u00f0 <em>slut<\/em>.<\/p>\n<p>Undanfarin 15-20 \u00e1r hafa h\u00e6grisinnu\u00f0 \u00f6fl \u00ed Bandar\u00edkjunum haldi\u00f0 \u00fev\u00ed fram a\u00f0 \u00fear v\u00e6ri \u00ed gangi \u00fea\u00f0 sem \u00feau kalla \u201eWar on Christmas\u201c sem felist \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 draga sem mest \u00far notkun or\u00f0sins <em>Christmas <\/em>vegna tengingar \u00feess vi\u00f0 kristna tr\u00fa. Donald Trump Bandar\u00edkjaforseti hefur undanfari\u00f0 nefnt \u00fea\u00f0 sem eitt <a href=\"https:\/\/www.politico.eu\/article\/how-far-right-stole-christmas-culture-war-christian-civilization\/\">d\u00e6mi<\/a> um hvernig stefna hans s\u00e9 \u00ed s\u00f3kn a\u00f0 j\u00f3lakve\u00f0jan <em>Merry Christmas <\/em>s\u00e9 n\u00fa aftur notu\u00f0 \u00ed sta\u00f0inn fyrir <em>Happy Holidays<\/em> sem hafi tr\u00f6llri\u00f0i\u00f0 \u00f6llu undanfari\u00f0 \u2013 \u201eWe brought back Merry Christmas\u201c\u201c <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/shorts\/YNS2T9T68nk\">segir<\/a> hann. Eins og stundum vill ver\u00f0a hj\u00e1 Trump er \u00fdmislegt m\u00e1lum blandi\u00f0 \u00ed sambandi vi\u00f0 \u00feetta og breytingin kannski ekki eins mikil og hann vill meina, en l\u00e1tum \u00fea\u00f0 liggja milli hluta \u2013 bandar\u00edsk or\u00f0anotkun er ekki vi\u00f0fangsefni \u00feessa h\u00f3ps.<\/p>\n<p>\u00c9g nefni \u00feetta samt ekki h\u00e9r a\u00f0 \u00e1st\u00e6\u00f0ulausu. \u00dev\u00ed hefur nefnilega n\u00fdlega veri\u00f0 <a href=\"https:\/\/www.dv.is\/frettir\/2025\/12\/15\/liflegar-umraedur-eftir-ad-stefan-mani-sagdi-thad-politiskan-rettrunad-ad-segja-gledilega-hatid-thetta-er-innflutt-tud\/\">haldi\u00f0 fram<\/a> a\u00f0 svipu\u00f0 \u00fer\u00f3un s\u00e9 \u00ed gangi \u00e1 \u00cdslandi \u2013 f\u00f3lk s\u00e9 fari\u00f0 a\u00f0 for\u00f0ast a\u00f0 segja <em>Gle\u00f0ileg j\u00f3l <\/em>en segi \u00feess \u00ed sta\u00f0 <em>Gle\u00f0ilega h\u00e1t\u00ed\u00f0<\/em>. Rith\u00f6fundurinn Stef\u00e1n M\u00e1ni <a href=\"https:\/\/x.com\/Stefan_Mani_\/status\/1999831161514680762\">skrifa\u00f0i<\/a> n\u00fdlega \u00e1 <em>X<\/em>: \u201e\u201eGle\u00f0ilega h\u00e1t\u00ed\u00f0\u201c er \u00farkynja\u00f0 og me\u00f0virkt pc newspeak. \u00dea\u00f0 er gle\u00f0ileg j\u00f3l\u201c. Eftir a\u00f0 \u00feessu haf\u00f0i veri\u00f0 m\u00f3tm\u00e6lt har\u00f0lega og bent \u00e1 d\u00e6mi sem s\u00fdna a\u00f0 <em>Gle\u00f0ilega h\u00e1t\u00ed\u00f0 <\/em>hefur veri\u00f0 nota\u00f0 \u00ed meira en \u00f6ld til a\u00f0 \u00f3ska gle\u00f0ilegra j\u00f3la <a href=\"https:\/\/x.com\/Stefan_Mani_\/status\/2000121909598716361\">sag\u00f0i<\/a> hann: \u201eGle\u00f0ilega h\u00e1t\u00ed\u00f0 er g\u00f6mul kve\u00f0ja, notu\u00f0 \u00e1\u00f0ur fyrr til a\u00f0 \u00f3ska f\u00f3lki gle\u00f0ilegra j\u00f3la. \u00cd dag aftur \u00e1 m\u00f3ti er kve\u00f0jan mest notu\u00f0 af f\u00f3lki sem vill ekki m\u00f3\u00f0ga tr\u00falausa\/ekki kristna e\u00f0a hefur eitthva\u00f0 \u00e1 m\u00f3ti kristni e\u00f0a gamaldags j\u00f3lum.\u201c<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um sambandi\u00f0 <em>gle\u00f0ileg h\u00e1t\u00ed\u00f0 <\/em>er \u00ed <em>Heimskringlu <\/em>1889: \u201e\u00fatgefendurnir \u00f3ska \u00f6llum lesendum \u201eHkr.\u201c gle\u00f0ilegrar h\u00e1t\u00ed\u00f0ar.\u201c \u00deetta bla\u00f0 kom \u00fat 26. desember, og \u00e1 s\u00f6mu s\u00ed\u00f0u er grein me\u00f0 fyrirs\u00f6gninni \u201eGle\u00f0ileg j\u00f3l.\u201c, \u00feannig a\u00f0 auglj\u00f3st er a\u00f0 <em>h\u00e1t\u00ed\u00f0<\/em> v\u00edsar \u00fearna til j\u00f3lanna. Alla t\u00ed\u00f0 s\u00ed\u00f0an hefur <em>gle\u00f0ileg h\u00e1t\u00ed\u00f0 <\/em>veri\u00f0 algeng j\u00f3la\u00f3sk \u00fe\u00f3tt <em>gle\u00f0ileg j\u00f3l <\/em>s\u00e9 margfalt algengara, og ekkert sem bendir til \u00feess a\u00f0 s\u00ed\u00f0arnefnda kve\u00f0jan s\u00e9 \u00e1 undanhaldi. \u00dea\u00f0 m\u00e1 l\u00edka halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 f\u00f3lk l\u00edti oft \u00e1 j\u00f3l og \u00e1ram\u00f3t sem eina samhangandi h\u00e1t\u00ed\u00f0 \u00feannig a\u00f0 <em>gle\u00f0ilega h\u00e1t\u00ed\u00f0 <\/em>getur n\u00e1\u00f0 yfir hvort tveggja enda oft v\u00edsa\u00f0 til hvors tveggja me\u00f0 sambandinu <em>yfir h\u00e1t\u00ed\u00f0arnar <\/em>\u2013 og svo l\u00fdkur j\u00f3lunum a\u00f0 g\u00f6mlu tali ekki fyrr en \u00e1 \u00ferett\u00e1ndanum, 6. jan\u00faar.<\/p>\n<p>\u00cd umr\u00e6\u00f0u um \u00e1\u00f0urnefnda f\u00e6rslu Stef\u00e1ns M\u00e1na <a href=\"https:\/\/x.com\/AndriMagnason\/status\/1999917084374192326\">sag\u00f0i<\/a> Andri Sn\u00e6r Magnason: \u201e\u00deetta er innflutt tu\u00f0.\u201c \u00dea\u00f0 er h\u00e1rr\u00e9tt, og gott d\u00e6mi um hversu varasamt \u00fea\u00f0 er a\u00f0 flytja umr\u00e6\u00f0u um einst\u00f6k or\u00f0 milli m\u00e1lsamf\u00e9laga. \u00de\u00f3tt enska or\u00f0i\u00f0 <em>Christmas <\/em>og \u00edslenska or\u00f0i\u00f0 <em>j\u00f3l <\/em>s\u00e9u vissulega yfirleitt talin merkja \u00fea\u00f0 sama er uppruni \u00feeirra og or\u00f0sifjar ger\u00f3l\u00edkt, og \u00fear me\u00f0 hugrenningatengsl. Enska or\u00f0i\u00f0 tengist auglj\u00f3slega Jes\u00fa Kristi og kristinni tr\u00fa, en sl\u00edk tenging er ekki innbygg\u00f0 \u00ed or\u00f0i\u00f0 <em>j\u00f3l <\/em>\u2013 \u00fea\u00f0 or\u00f0 var upphaflega <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/8315\">nota\u00f0 um<\/a> hei\u00f0i\u00f0 mi\u00f0svetrarbl\u00f3t en <a href=\"https:\/\/is.wikipedia.org\/wiki\/J%C3%B3l\">f\u00e6r\u00f0ist<\/a> s\u00ed\u00f0an yfir \u00e1 f\u00e6\u00f0ingarh\u00e1t\u00ed\u00f0 Krists sem var haldin um svipa\u00f0 leyti. \u00de\u00f3tt \u00fea\u00f0 kunni a\u00f0 vera vi\u00f0kv\u00e6mt a\u00f0 mati einhverra a\u00f0 nota <em>Christmas <\/em>\u00ed ensku er \u00fev\u00ed engin \u00e1st\u00e6\u00f0a til a\u00f0 yfirf\u00e6ra \u00fe\u00e1 vi\u00f0kv\u00e6mni \u00e1 \u00edslenska or\u00f0i\u00f0 <em>j\u00f3l<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 er yfirleitt varasamt a\u00f0 taka erlenda umr\u00e6\u00f0u um tilteki\u00f0 or\u00f0 og yfirf\u00e6ra hana \u00e1 \u00edslenskt or\u00f0 sem tali\u00f0 er samsvarandi. \u00de\u00f3tt or\u00f0in merki nokkurn veginn \u00fea\u00f0 sama getur aldur \u00feeirra og uppruni veri\u00f0 mismunandi, sem og tengsl vi\u00f0 \u00f6nnur or\u00f0, hugrenningatengsl sem or\u00f0in vekja, og margt fleira. \u00c9g benti t.d. \u00e1 \u00fea\u00f0 fyrir nokkru [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7834","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7834","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7834"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7834\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7835,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7834\/revisions\/7835"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7834"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7834"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7834"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}