{"id":7842,"date":"2025-12-27T15:09:42","date_gmt":"2025-12-27T15:09:42","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7842"},"modified":"2025-12-28T12:27:02","modified_gmt":"2025-12-28T12:27:02","slug":"hjolborur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2025\/12\/27\/hjolborur\/","title":{"rendered":"Hj\u00f3lb\u00f6rur"},"content":{"rendered":"<p>Nafnor\u00f0i\u00f0 <em>hj\u00f3lb\u00f6rur <\/em>er eitt \u00feeirra or\u00f0a sem yfirleitt eru a\u00f0eins notu\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu, eins og t.d. <em>buxur<\/em>, <em>sk\u00e6ri<\/em> og \u00fdmis fleiri. Fleirt\u00f6luna m\u00e1 \u00ed sl\u00edkum tilvikum stundum sk\u00fdra me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 eitthvert grundvallareinkenni fyrirb\u00e6ranna sem um r\u00e6\u00f0ir er tv\u00f6falt e\u00f0a tv\u00edskipt \u2013 <em>hj\u00f3lb\u00f6rur <\/em>hafa tvo kj\u00e1lka, <em>buxur <\/em>hafa <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=3204\">tv\u00e6r sk\u00e1lmar<\/a> og <em>sk\u00e6ri <\/em>hafa tvo arma. Samt sem \u00e1\u00f0ur v\u00edsar or\u00f0i\u00f0 bara til eins stykkis, eins eintaks af fyrirb\u00e6rinu \u00ed setningum eins og <em>\u00e9g ek hj\u00f3lb\u00f6rum<\/em>, <em>\u00e9g er \u00ed buxum<\/em> og <em>\u00e9g klippi me\u00f0 sk\u00e6rum<\/em>. \u00deess vegna v\u00e6ri \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r ekkert undarlegt \u00fe\u00f3tt fari\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 nota \u00feessi or\u00f0 \u00ed eint\u00f6lu, enda liggur lj\u00f3st fyrir hver eintala \u00feeirra \u00e6tti a\u00f0 vera v\u00e6ri h\u00fan notu\u00f0, og \u00ed dag var nefnt \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c a\u00f0 eintalan <em>hj\u00f3lbara <\/em>v\u00e6ri or\u00f0in nokku\u00f0 algeng, a.m.k. hj\u00e1 yngra f\u00f3lki.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>hj\u00f3lb\u00f6rur <\/em>er \u00fe\u00f3 a\u00f0eins s\u00fdnt \u00ed <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/beyging\/150004\">fleirt\u00f6lu<\/a> \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls<\/em>, og \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum <\/em>er <a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/66052\">sagt<\/a>: \u201eKvenkynsnafnor\u00f0i\u00f0 <strong>hj\u00f3lb\u00f6rur<\/strong> er fleirt\u00f6luor\u00f0.\u201c \u00cd <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>er myndin <em>hj\u00f3lbara <\/em>\u00fe\u00f3 uppflettior\u00f0 en v\u00edsa\u00f0 \u00e1 <em>hj\u00f3lb\u00f6rur<\/em>. \u00cd <em>Ritm\u00e1lssafni <\/em>Or\u00f0ab\u00f3kar H\u00e1sk\u00f3lans er eitt <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/196449\">d\u00e6mi<\/a> um eint\u00f6luna, \u00far \u00fej\u00f3\u00f0sagnasafni Sigf\u00fasar Sigf\u00fassonar fr\u00e1 fyrri hluta tuttugustu aldar. F\u00e1ein d\u00e6mi m\u00e1 svo finna \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>. \u00cd <em>Stj\u00f6rnunni <\/em>1919 segir: \u201e\u00deessi gj\u00f6r\u00f0 hefir \u00fe\u00e1 sm\u00e1m saman \u00feroskast stig eftir stig \u00feanga\u00f0 til a\u00f0 h\u00fan var\u00f0 a\u00f0 hj\u00f3lb\u00f6ru.\u201c \u00cd <em>Heilbrig\u00f0issk\u00fdrslum <\/em>1956 segir: \u201evasar hafa ekki n\u00e6gt fyrir v\u00f6runa, en or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 gr\u00edpa til hins \u00fej\u00f3\u00f0lega flutningat\u00e6kis, hj\u00f3lb\u00f6runnar.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>1979 segir: \u201e\u00c6i, \u00fear f\u00f3r illa fyrir lifandi hj\u00f3lb\u00f6runni.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>er svo sl\u00e6\u00f0ingur af d\u00e6mum fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum. \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>2013 segir: \u201eHj\u00f3lbaran, sk\u00f3rinn og strauj\u00e1rni\u00f0 voru \u00f6ll \u00e1 barmi \u00feess hverfa \u00far spilinu fyrir fullt og allt.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>2015 segir: \u201eHj\u00f3lbaran er stelling sem reynir \u00e1 b\u00e1\u00f0a a\u00f0ila.\u201c \u00cd <em>Eyjar.net <\/em>2009 segir: \u201evar hann me\u00f0 fulla hj\u00f3lb\u00f6ru af peningum.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2013 segir: \u201eEnda keyr\u00f0i \u00e9g hj\u00f3lb\u00f6runa m\u00f6rg hundru\u00f0 fer\u00f0ir \u00feetta sumar.\u201c \u00cd <em>Skessuhorni <\/em>2021 segir: \u201ehann sk\u00f3flar kurli \u00ed hj\u00f3lb\u00f6ru.\u201c \u00dea\u00f0 er eftirtektarvert a\u00f0 nefnifall eint\u00f6lu, <em>hj\u00f3lbara<\/em>(<em>n<\/em>), er mj\u00f6g sjaldg\u00e6ft b\u00e6\u00f0i \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> og \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em> en aukaf\u00f6llin mun algengari. E.t.v. stafar \u00fea\u00f0 af \u00fev\u00ed a\u00f0 aukafallsmyndirnar eru allar me\u00f0 <em>\u00f6 <\/em>eins og fleirtalan <em>hj\u00f3lb\u00f6rur<\/em> og hlj\u00f3ma \u00fev\u00ed ekki jafn framandi og nefnifalli\u00f0.<\/p>\n<p>En \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 notkun eint\u00f6lunnar fari greinilega vaxandi er h\u00fan t\u00e6past or\u00f0in \u00fatbreidd m\u00e1lvenja enn, og getur \u00fev\u00ed ekki talist \u201er\u00e9tt m\u00e1l\u201c samkv\u00e6mt <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=2148\">hef\u00f0bundinni skilgreiningu<\/a>. \u00cd einu samhengi er or\u00f0i\u00f0 \u00fe\u00f3 \u00e6vinlega haft \u00ed eint\u00f6lu \u2013 \u00fea\u00f0 er \u00ed fyrri hluta samsettra or\u00f0a. Vi\u00f0 segjum <em>hj\u00f3lb\u00f6ruhj\u00f3l<\/em>, <em>hj\u00f3lb\u00f6ruhlass<\/em>, <em>hj\u00f3lb\u00f6ruakstur<\/em>, <em>hj\u00f3lb\u00f6rudekk<\/em>, o.s.frv. en ekki *<em>hj\u00f3lbar<\/em>(<em>n<\/em>)<em>ahj\u00f3l<\/em>, *<em>hj\u00f3lbar<\/em>(<em>n<\/em>)<em>ahlass<\/em>, *<em>hj\u00f3lbar<\/em>(<em>n<\/em>)<em>aakstur<\/em>, *<em>hj\u00f3lbar<\/em>(<em>n<\/em>)<em>adekk<\/em> o.s.frv. \u00dea\u00f0 er vel \u00feekkt a\u00f0 \u00feegar fyrri li\u00f0ur samsetningar er veikt kvenkynsor\u00f0 stendur \u00fea\u00f0 oft \u00ed eignarfalli eint\u00f6lu \u00fe\u00f3tt fleirtala v\u00e6ri \u201er\u00f6kr\u00e9tt\u201c, sbr. <em>stj\u00f6rnusko\u00f0un<\/em>, <em>perutr\u00e9<\/em>, <em>gr\u00e1f\u00edkju<\/em><em>kaka<\/em>, <em>v\u00f6ruh\u00fas <\/em>o.s.frv., en \u00fea\u00f0 er mj\u00f6g \u00e1hugavert a\u00f0 sama skuli gilda um or\u00f0 eins og <em>hj\u00f3lb\u00f6rur <\/em>sem er annars yfirleitt ekki haft \u00ed eint\u00f6lu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nafnor\u00f0i\u00f0 hj\u00f3lb\u00f6rur er eitt \u00feeirra or\u00f0a sem yfirleitt eru a\u00f0eins notu\u00f0 \u00ed fleirt\u00f6lu, eins og t.d. buxur, sk\u00e6ri og \u00fdmis fleiri. Fleirt\u00f6luna m\u00e1 \u00ed sl\u00edkum tilvikum stundum sk\u00fdra me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 eitthvert grundvallareinkenni fyrirb\u00e6ranna sem um r\u00e6\u00f0ir er tv\u00f6falt e\u00f0a tv\u00edskipt \u2013 hj\u00f3lb\u00f6rur hafa tvo kj\u00e1lka, buxur hafa tv\u00e6r sk\u00e1lmar og sk\u00e6ri hafa tvo arma. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7842","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7842","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7842"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7842\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7847,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7842\/revisions\/7847"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}