{"id":7859,"date":"2026-01-04T09:14:40","date_gmt":"2026-01-04T09:14:40","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7859"},"modified":"2026-01-04T21:16:03","modified_gmt":"2026-01-04T21:16:03","slug":"thetta-hofst-ad-lokum-eda-hafdist-thad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/01\/04\/thetta-hofst-ad-lokum-eda-hafdist-thad\/","title":{"rendered":"\u00deetta h\u00f3fst a\u00f0 lokum \u2013 e\u00f0a haf\u00f0ist \u00fea\u00f0?"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd n\u00fdrri sk\u00e1lds\u00f6gu sem \u00e9g var a\u00f0 lesa rakst \u00e9g \u00e1 setningu sem byrja\u00f0i \u00e1 \u201eEinhvern veginn h\u00f3fst \u00fea\u00f0 samt\u201c. Af samhenginu var lj\u00f3st a\u00f0 merkingin er \u00fearna 'kl\u00e1rast, takast' eins og mi\u00f0myndin <em>hafast <\/em>er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/17304\">sk\u00fdr\u00f0<\/a> \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. Venjuleg <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/leit\/hafa\">\u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0<\/a> hennar er hins vegar ekki <em>h\u00f3fst <\/em>heldur <em>haf\u00f0ist <\/em>eins og s\u00e9st \u00e1 notkunard\u00e6minu <em>\u00fea\u00f0 gekk erfi\u00f0lega a\u00f0 n\u00e1 skipinu af strandsta\u00f0 en haf\u00f0ist \u00fe\u00f3<\/em>. Myndin <em>h\u00f3fst <\/em>er <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/beyging\/433653\">\u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0<\/a> af mi\u00f0myndars\u00f6gninni <em>hefjast <\/em>sem er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/18354\">sk\u00fdr\u00f0<\/a> 'fara \u00ed gang, byrja' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>, en s\u00fa merking \u00e1tti auglj\u00f3slega ekki vi\u00f0 \u00ed umr\u00e6ddu d\u00e6mi. \u00dearna er \u00fev\u00ed tveimur s\u00f6gnum blanda\u00f0 saman en vi\u00f0 n\u00e1nari athugun kom \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 \u00fea\u00f0 er ekki einsd\u00e6mi og ekki alveg n\u00fdtt \u2013 stundum er reyndar ekki alveg lj\u00f3st hvor merkingin er l\u00f6g\u00f0 \u00ed sambandi\u00f0.<\/p>\n<p>Elsta \u00f6rugga d\u00e6mi sem \u00e9g fann \u00ed flj\u00f3tu brag\u00f0i er \u00e1 <em>Bland.is <\/em>2003: \u201e\u00dea\u00f0 h\u00f3fst a\u00f0 lokum og hann elska\u00f0i mj\u00f3lkina s\u00edna.\u201c \u00cd <em>B\u00e6jarins besta <\/em>2005 segir: \u201e\u00dea\u00f0 var d\u00e1l\u00edti\u00f0 basl a\u00f0 f\u00e1 grasi\u00f0 \u00e1 \u00feakinu til \u00feess a\u00f0 vaxa en \u00fea\u00f0 h\u00f3fst \u00e1 endanum.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu<\/em> 2007 segir: \u201e\u00deetta var erfi\u00f0 f\u00e6\u00f0ing hj\u00e1 okkur en \u00feetta h\u00f3fst a\u00f0 lokum.\u201c \u00cd <em>B\u00e6jarins besta <\/em>2007 segir: \u201eEn \u00fea\u00f0 h\u00f3fst a\u00f0 lokum.\u201c \u00cd <em>bla\u00f0inu <\/em>2007 segir: \u201e\u00dea\u00f0 t\u00f3k mig svol\u00edtinn t\u00edma a\u00f0 sannf\u00e6ra hann um a\u00f0 taka \u00fe\u00e1tt \u00ed \u00feessu, en \u00fea\u00f0 h\u00f3fst \u00e1 endanum.\u201c \u00cd <em>Bjarma <\/em>2010 segir: \u201e\u00dea\u00f0 gekk ekki vandr\u00e6\u00f0alaust a\u00f0 ra\u00f0a h\u00f3pnum \u00ed tvo b\u00e1ta og leggja af sta\u00f0, en \u00fea\u00f0 h\u00f3fst a\u00f0 lokum.\u201c \u00cd <em>V\u00edkurfr\u00e9ttum <\/em>2011 segir: \u201eEn \u00feetta h\u00f3fst a\u00f0 lokum.\u201c \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2014 segir: \u201e\u00deetta h\u00f3fst \u00e1 endanum og er \u00f3tr\u00falega gaman.\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er sl\u00e6\u00f0ingur um \u00feessa merkingu \u00ed\u00a0<em>h\u00f3fst\u00a0<\/em>\u00e1\u00a0<em>t\u00edmarit.is<\/em>\u00a0og tugir e\u00f0a hundru\u00f0 d\u00e6ma \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum \u00feannig a\u00f0 lj\u00f3st er a\u00f0 \u00feessi notkun hefur veri\u00f0 a\u00f0 brei\u00f0ast \u00fat undanfarinn aldarfj\u00f3r\u00f0ung e\u00f0a svo. \u00de\u00f3tt sagnirnar s\u00e9u eiginlega andst\u00e6\u00f0rar merkingar er breytingin skiljanleg \u00fat fr\u00e1 n\u00fat\u00ed\u00f0arbeygingu \u00feeirra sem fellur saman \u00ed frams\u00f6guh\u00e6tti eint\u00f6lu \u2013 r\u00e1\u00f0a ver\u00f0ur af samhengi hvort\u00a0<em>\u00feetta hefst \u00f6rugglega \u00ed dag<\/em>\u00a0merkir \u2018\u00fea\u00f0 tekst \u00f6rugglega a\u00f0 lj\u00faka \u00feessu \u00ed dag\u2019 e\u00f0a \u2018\u00feetta byrjar \u00f6rugglega \u00ed dag\u2019. \u00deetta samfall getur rugla\u00f0 m\u00e1lnotendur \u00ed r\u00edminu og valdi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 sagt er t.d.\u00a0<em>\u00feetta h\u00f3fst \u00e1 endanum<\/em>\u00a0\u00ed sta\u00f0inn fyrir\u00a0<em>\u00feetta haf\u00f0ist \u00e1 endanum<\/em>. En eins og vi\u00f0 er a\u00f0 b\u00faast gengur \u00feetta ekki bara \u00ed a\u00f0ra \u00e1ttina \u2013 \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0in\u00a0<em>haf\u00f0ist\u00a0<\/em>er l\u00edka stundum notu\u00f0 \u00ed sta\u00f0\u00a0<em>h\u00f3fst<\/em>.<\/p>\n<p>\u00deetta s\u00e9st einkum \u00ed sambandinu <em>hefjast handa<\/em>. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um \u00fea\u00f0 er \u00ed <em>Heimskringlu <\/em>1905 \u2013 \u201ehj\u00e1 \u00fev\u00ed gat ekki fari\u00f0 a\u00f0 almenningur [\u2026] hef\u00f0ist handa a\u00f0 lokum.\u201c \u00cd <em>Verkamanninum <\/em>1919 segir: \u201eReyndar v\u00e6ri e\u00f0lilegast a\u00f0 l\u00e6knarnir hef\u00f0ust handa \u00ed \u00feessu m\u00e1li.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1920 segir: \u201eEf n\u00fa \u00e6tti a\u00f0 reyna a\u00f0 halda sl\u00edkt m\u00f3t \u00ed sumar, \u00fe\u00e1 \u00fearf flj\u00f3tt a\u00f0 hafast handa.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1984 segir: \u201e\u00deeir h\u00f6f\u00f0ust handa um \u00feetta fyrir f\u00e1um \u00e1rum.\u201c Alls eru \u00e1 anna\u00f0 hundra\u00f0 d\u00e6mi um \u00feetta \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>en a\u00f0eins t\u00e6p \u00ferj\u00e1t\u00edu \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>\u00feannig a\u00f0 \u00fea\u00f0 vir\u00f0ist ekki fara \u00ed v\u00f6xt. En \u00fe\u00f3tt \u00feessi bl\u00f6ndun sagnanna s\u00e9 skiljanleg vegna samfalls n\u00fat\u00ed\u00f0armynda \u00ed eint\u00f6lu er samt \u00e6skilegt a\u00f0 vir\u00f0a m\u00e1lhef\u00f0 og halda beygingu \u00feeirra a\u00f0greindri.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd n\u00fdrri sk\u00e1lds\u00f6gu sem \u00e9g var a\u00f0 lesa rakst \u00e9g \u00e1 setningu sem byrja\u00f0i \u00e1 \u201eEinhvern veginn h\u00f3fst \u00fea\u00f0 samt\u201c. Af samhenginu var lj\u00f3st a\u00f0 merkingin er \u00fearna 'kl\u00e1rast, takast' eins og mi\u00f0myndin hafast er sk\u00fdr\u00f0 \u00ed \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k. Venjuleg \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0 hennar er hins vegar ekki h\u00f3fst heldur haf\u00f0ist eins og s\u00e9st \u00e1 notkunard\u00e6minu \u00fea\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7859","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7859","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7859"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7859\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7864,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7859\/revisions\/7864"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7859"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7859"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7859"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}