{"id":7882,"date":"2026-01-13T14:15:19","date_gmt":"2026-01-13T14:15:19","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7882"},"modified":"2026-01-13T14:19:20","modified_gmt":"2026-01-13T14:19:20","slug":"af-gefnu-tilefni-ad-thvi-tilefni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/01\/13\/af-gefnu-tilefni-ad-thvi-tilefni\/","title":{"rendered":"Af gefnu tilefni \u2013 a\u00f0 \u00fev\u00ed tilefni"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g var spur\u00f0ur \u00ed morgun hvort ekki v\u00e6ri \u201ealveg \u00ed lagi a\u00f0 segja af gefnu tilefni\u201c. \u00c9g sag\u00f0i a\u00f0 \u00fea\u00f0 hef\u00f0i yfirleitt veri\u00f0 kennt a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri rangt, og \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum <\/em><a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/71225\">seg\u00f0i<\/a>: \u201eAthuga \u00fe\u00f3 a\u00f0 sagt er\u00a0<strong>a\u00f0 gefnu tilefni<\/strong>.\u201c Aftur \u00e1 m\u00f3ti er sagt <strong><em>af<\/em><\/strong><em> engu tilefni<\/em>, <strong><em>af<\/em><\/strong><em> \u00feessu tilefni <\/em>o.s.frv. \u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 ekki er notu\u00f0 sama forsetning \u00ed <strong><em>af<\/em><\/strong><em> engu tilefni <\/em>og <strong><em>a\u00f0<\/em><\/strong><em> gefnu tilefni <\/em>er s\u00fa a\u00f0 setningager\u00f0in er \u00f6nnur. \u00cd fyrra d\u00e6minu stendur \u00f3\u00e1kve\u00f0na fornafni\u00f0 <em>engu <\/em>sem einkunn me\u00f0 <em>tilefni<\/em> en \u00ed \u00fev\u00ed seinna stendur l\u00fdsingarh\u00e1tturinn <em>gefnu <\/em>sem vi\u00f0urlag og g\u00e6ti l\u00edka sta\u00f0i\u00f0 \u00e1 eftir nafnor\u00f0inu \u2013 <em>a\u00f0 tilefninu gefnu <\/em>e\u00f0a <em>a\u00f0 \u00feessu tilefni gefnu<\/em>. Merkingin er \u00fe\u00e1 'eftir a\u00f0 tilefni hefur veri\u00f0 gefi\u00f0'. Aftur \u00e1 m\u00f3ti er \u00fatiloka\u00f0 a\u00f0 breyta or\u00f0ar\u00f6\u00f0 \u00ed hinu d\u00e6minu og segja *<em>af tilefni<\/em>(<em>nu<\/em>)<em> engu<\/em>.<\/p>\n<p>Forsetningin <em>a\u00f0 <\/em>hefur \u00fev\u00ed sams konar t\u00edmatilv\u00edsun \u00ed <em>a\u00f0 gefnu tilefni <\/em>og h\u00fan hefur \u00ed \u00fdmsum samb\u00f6ndum eins og <em>a\u00f0 loknu verki<\/em>, <em>a\u00f0 li\u00f0num degi<\/em>, <em>a\u00f0 honum l\u00e1tnum<\/em> o.s.frv.. En s\u00fa tilv\u00edsun er v\u00e6ntanlega ekki s\u00e9rlega lj\u00f3s \u00ed huga m\u00e1lnotenda \u00ed sambandinu <em>a\u00f0 gefnu tilefni<\/em>, enda er t\u00edmav\u00edsunin ekki eins r\u00edkur \u00fe\u00e1ttur \u00ed <em>gefa <\/em>og \u00ed <em>lj\u00faka<\/em>, <em>l\u00ed\u00f0a<\/em> og <em>l\u00e1tast<\/em>. Vi\u00f0 \u00fea\u00f0 b\u00e6tast <a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/73858\">\u00e1hrif<\/a> fr\u00e1 \u00f6\u00f0rum samb\u00f6ndum me\u00f0 <em>tilefni <\/em>\u00fear sem forsetningin <em>af <\/em>er notu\u00f0, eins og <strong><em>af<\/em><\/strong><em> \u00feessu tilefni<\/em> og <strong><em>af<\/em><\/strong><em> engu tilefni<\/em>. \u00deess vegna \u201ever\u00f0ur a\u00f0 l\u00e6ra s\u00e9rstaklega hvort or\u00f0i\u00f0 er nota\u00f0\u201c segir \u00c1rni B\u00f6\u00f0varsson \u00ed <em>\u00cdslensku m\u00e1lfari<\/em> og leggur \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 r\u00e9tt s\u00e9 \u201ea\u00f0 segja [...] <em>a\u00f0 gefnu tilefni<\/em>, [...] en [...] \u201eaf gefnu tilefni\u201c er rangt.\u201c Sama <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3478639?iabr=on#page\/n38\/mode\/1up\/\">gerir<\/a> J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson \u00ed \u201e\u00cdslensku m\u00e1li\u201c \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2003.<\/p>\n<p>En \u00fea\u00f0 er sannarlega engin n\u00fdjung a\u00f0 segja <strong><em>af<\/em><\/strong><em> gefnu tilefni<\/em>. Alls eru h\u00e1tt \u00ed 3.400 d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 samband \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>, \u00fea\u00f0 elsta \u00ed <em>Nor\u00f0anfara <\/em>1882: \u201eAf gefnu tilefni fr\u00e1 minni h\u00e1lfu.\u201c D\u00e6min um <strong><em>a\u00f0<\/em><\/strong><em> gefnu tilefni <\/em>eru vissulega sex sinnum fleiri, e\u00f0a um 20.400, en \u00fea\u00f0 elsta er \u00far <em>Skuld <\/em>1877 og \u00fev\u00ed litlu eldra en elsta d\u00e6mi\u00f0 me\u00f0 <em>af<\/em>: \u201eA\u00f0 gefnu tilefni skulum v\u00e9r geta \u00feess.\u201c \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>er munurinn \u00f6llu minni \u2013 \u00fear eru d\u00e6min me\u00f0 <em>a\u00f0 <\/em>r\u00famlega fj\u00f3rum sinnum fleiri en d\u00e6min me\u00f0 <em>af<\/em>. Eins og vi\u00f0 er a\u00f0 b\u00faast fara \u00e1hrifin l\u00edka \u00ed hina \u00e1ttina, \u00feannig a\u00f0 <em>a\u00f0 <\/em>komi \u00ed sta\u00f0 <em>af<\/em>. \u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru samtals h\u00e1tt \u00ed 2.500 d\u00e6mi um <strong><em>a\u00f0<\/em><\/strong><em> \u00fev\u00ed tilefni <\/em>og <strong><em>a\u00f0 <\/em><\/strong><em>\u00feessu tilefni <\/em>\u00ed sta\u00f0 <strong><em>af <\/em><\/strong><em>\u00fev\u00ed tilefni <\/em>og <strong><em>af <\/em><\/strong><em>\u00feessu tilefni<\/em>, og \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru h\u00e1tt \u00ed 2.200 d\u00e6mi um s\u00f6mu samb\u00f6nd.<\/p>\n<p>\u00cd samf\u00e9lagsmi\u00f0lahluta <em>Risam\u00e1lheildarinnar <\/em>eru d\u00e6min um <em>af gefnu tilefni <\/em>meira en helmingur \u00e1 vi\u00f0 d\u00e6min um <em>a\u00f0 <\/em>\u2013 962 \u00e1 m\u00f3ti 1716. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed lj\u00f3st a\u00f0 \u00ed \u00f3formlegu m\u00e1li almennra m\u00e1lnotenda er sambandi\u00f0 <strong><em>af <\/em><\/strong><em>gefnu tilefni <\/em>mj\u00f6g algengt. \u00cd pistli fr\u00e1 2018 \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum <\/em><a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/73858\">segir<\/a> J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson: \u201ever\u00f0 \u00e9g a\u00f0 vi\u00f0urkenna a\u00f0 \u00e9g s\u00e9 engan merkingarmun \u00e1 or\u00f0asamb\u00f6ndunum\u00a0<em>a\u00f0 gefnu tilefni\u00a0<\/em>og\u00a0<em>af gefnu tilefni<\/em>; \u00e9g hef ekki s\u00e9\u00f0 nein d\u00e6mi er s\u00fdni \u00feennan mun.\u201c \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00e1 t\u00e6past vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00faast a\u00f0 almennir m\u00e1lnotendur sj\u00e1i nokkurn mun sem lei\u00f0beini \u00feeim um hvora forsetninguna \u201eeigi\u201c a\u00f0 nota og \u00fea\u00f0 ver\u00f0ur \u00fe\u00e1 bara utanb\u00f3karl\u00e6rd\u00f3mur sem veldur ruglingi. Au\u00f0vita\u00f0 er l\u00f6ngu komin hef\u00f0 \u00e1 <strong><em>af<\/em><\/strong><em> gefnu tilefni <\/em>og algerlega fr\u00e1leitt a\u00f0 telja \u00fea\u00f0 rangt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g var spur\u00f0ur \u00ed morgun hvort ekki v\u00e6ri \u201ealveg \u00ed lagi a\u00f0 segja af gefnu tilefni\u201c. \u00c9g sag\u00f0i a\u00f0 \u00fea\u00f0 hef\u00f0i yfirleitt veri\u00f0 kennt a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri rangt, og \u00ed M\u00e1lfarsbankanum seg\u00f0i: \u201eAthuga \u00fe\u00f3 a\u00f0 sagt er\u00a0a\u00f0 gefnu tilefni.\u201c Aftur \u00e1 m\u00f3ti er sagt af engu tilefni, af \u00feessu tilefni o.s.frv. \u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7882","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7882","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7882"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7882\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7884,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7882\/revisions\/7884"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}