{"id":7885,"date":"2026-01-14T17:26:29","date_gmt":"2026-01-14T17:26:29","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7885"},"modified":"2026-01-14T17:26:29","modified_gmt":"2026-01-14T17:26:29","slug":"ther-bra-eg-bra-ther","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/01\/14\/ther-bra-eg-bra-ther\/","title":{"rendered":"\u00de\u00e9r br\u00e1 \u2013 \u00e9g br\u00e1 \u00fe\u00e9r"},"content":{"rendered":"<p>Sterka s\u00f6gnin <em>breg\u00f0a <\/em>er me\u00f0 algengari s\u00f6gnum m\u00e1lsins og hefur \u00fdmsar merkingar eins og t\u00edtt er um sl\u00edkar sagnir. Ein \u00feeirra <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/6757\">er<\/a> 'ver\u00f0a hverft vi\u00f0, ver\u00f0a bilt vi\u00f0, kippast til' og \u00ed \u00feeirri merkingu tekur s\u00f6gnin \u00fe\u00e1gufallsfrumlag sem v\u00edsar til \u00feeirra sem breg\u00f0ur, eins og \u201eM\u00e9r br\u00e1 og st\u00f3\u00f0 alveg stjarfur\u201c \u00ed <em>Skessuhorni <\/em>2020. \u00cd \u00feessari merkingu kemur s\u00f6gnin fyrir \u00ed fornu m\u00e1li \u00ed samb\u00f6ndum eins og <em>breg\u00f0a \u00ed br\u00fan <\/em>og <em>breg\u00f0a vi\u00f0<\/em>. \u00cd <em>Laxd\u00e6la s\u00f6gu <\/em><a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?c65729\">segir<\/a>: \u201e\u00de\u00e1 br\u00e1 Gu\u00f0r\u00fanu mj\u00f6g \u00ed br\u00fan um atbur\u00f0 \u00feenna.\u201c \u00cd <em>Brennu-Nj\u00e1ls s\u00f6gu <\/em><a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?c65469\">segir<\/a>: \u201e\u00deeir Gr\u00edmur og Helgi komu heim \u00e1\u00f0ur bor\u00f0 voru ofan tekin og br\u00e1 m\u00f6nnum mj\u00f6g vi\u00f0 \u00fea\u00f0.\u201c Einnig kemur \u00feessi merking fyrir \u00ed l\u00fdsingarh\u00e6ttinum <em>brug\u00f0i\u00f0<\/em> \u2013 \u00ed <em>B\u00e1r\u00f0ar s\u00f6gu Sn\u00e6fells\u00e1ss <\/em><a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?c65568\">segir<\/a>: \u201eEkki s\u00e1u \u00feeir presti brug\u00f0i\u00f0 um nokku\u00f0.\u201c<\/p>\n<p>En \u00e1 seinustu \u00e1rum er s\u00f6gnin \u00ed \u00feessari merkingu farin a\u00f0 sj\u00e1st \u00ed n\u00fdrri setningager\u00f0 \u00fear sem h\u00fan hefur geranda og f\u00e6r \u00fear me\u00f0 <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/6757\">merkinguna<\/a> 'gera (e-m) bilt vi\u00f0, hverft vi\u00f0'. \u00cd sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 hafa \u00fe\u00e1gufallsfrumlag hefur h\u00fan \u00fe\u00e1 nefnifallsfrumlag og \u00fe\u00e1gufallsandlag, \u00ed setningum eins og \u201e\u00c9g f\u00f3r \u00e1 bak vi\u00f0 hur\u00f0 og \u00e6tla\u00f0i a\u00f0 breg\u00f0a honum \u00ed g\u00f3\u00f0u gr\u00edni\u201c \u00ed <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2013. Frumlagi\u00f0 v\u00edsar \u00fe\u00e1 til \u00feeirra sem gera einhverjum bilt vi\u00f0 en \u00fe\u00e1gufallsli\u00f0urinn hefur sama hlutverk og \u00ed hinni setningager\u00f0inni \u00fe\u00f3tt h\u00e9r s\u00e9 hann ekki frumlag heldur andlag. \u00deessi notkun sagnarinnar vir\u00f0ist vera n\u00fdleg \u2013 h\u00fan er hvorki nefnd \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924 n\u00e9 s\u00ed\u00f0ustu \u00fatg\u00e1fu <em>\u00cdslenskrar or\u00f0ab\u00f3kar<\/em> en er hins vegar <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/6757\">gefin<\/a> \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>.<\/p>\n<p>\u00c1 <em>V\u00edsindavefnum <\/em><a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=2660\">segir<\/a> Gu\u00f0r\u00fan Kvaran a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u201eeinkum \u00ed m\u00e1li barna\u201c sem notkun <em>breg\u00f0a <\/em>me\u00f0 nefnifallsfrumlagi og \u00fe\u00e1gufallsandlagi komi fyrir. Svari\u00f0 er fr\u00e1 2002 og \u00feetta bendir til \u00feess a\u00f0 \u00feessi notkun hafi veri\u00f0 n\u00fdjung \u00e1 \u00feessum t\u00edma og aldur d\u00e6ma \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>bendir til hins sama. Elsta \u00f6rugga d\u00e6mi\u00f0 sem \u00e9g hef fundi\u00f0 um \u00feessa notkun er \u00ed <em>Fjar\u00f0arp\u00f3stinum <\/em>1991: \u201eBreg\u00f0a honum, \u00fev\u00ed \u00fe\u00e1 hrekkur hann \u00ed k\u00fat.\u201c \u00cd <em>T\u00edmanum <\/em>1993 segir: \u201e\u00e1horfandinn [...] s\u00e9r l\u00edti\u00f0 anna\u00f0 en andlit s\u00f6guhetjunnar og veit \u00fe\u00e1 a\u00f0 n\u00fa \u00e1 a\u00f0 breg\u00f0a honum.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>2006 segir: \u201eVargas \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 hj\u00e1lpa r\u00famlega tv\u00edtugum fr\u00e6nda s\u00ednum [...] a\u00f0 losna vi\u00f0 hiksta me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 breg\u00f0a honum hressilega.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>2010 segir: \u201e\u00c9g \u00e6tla ekkert a\u00f0 drepa hann \u2013 bara breg\u00f0a honum sm\u00e1.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd grein Gu\u00f0r\u00fanar segir enn fremur: \u201eSambandi\u00f0 <em>a\u00f0 breg\u00f0a einhverjum<\/em> er vel \u00feekkt, me\u00f0al annars \u00ed gl\u00edmu, um a\u00f0 gera tilraun til a\u00f0 fella einhvern. Sambandi\u00f0 a\u00f0 <em>l\u00e1ta einhverjum breg\u00f0a<\/em> merkir a\u00f0 'l\u00e1ta einhvern hr\u00f6kkva vi\u00f0', til d\u00e6mis ,,l\u00e9t \u00e9g \u00fe\u00e9r breg\u00f0a?\u201c \u00deessum samb\u00f6ndum sl\u00e6r oft saman, einkum \u00ed m\u00e1li barna, \u00feannig a\u00f0 sagt er t.d. ,,\u00e9g \u00e6tla\u00f0i ekki a\u00f0 breg\u00f0a \u00fe\u00e9r,\u201c \u00fea\u00f0 er 'l\u00e1ta \u00feig hr\u00f6kkva vi\u00f0' e\u00f0a ,,br\u00e1 \u00e9g \u00fe\u00e9r?\u201c 'l\u00e9t \u00e9g \u00feig hr\u00f6kkva vi\u00f0'.\u201c \u00de\u00f3tt a\u00f0rar merkingar sagnarinnar geti vissulega hafa haft \u00e1hrif \u00fearna er engin nau\u00f0syn a\u00f0 l\u00edta svo \u00e1 a\u00f0 \u00fearna s\u00e9 samb\u00f6ndum a\u00f0 sl\u00e1 saman. E\u00f0lilegast er a\u00f0 segja a\u00f0 s\u00f6gnin <em>breg\u00f0a <\/em>\u00ed tiltekinni merkingu s\u00e9 a\u00f0 \u00fer\u00f3a me\u00f0 s\u00e9r n\u00fdja setningager\u00f0 me\u00f0 b\u00e6\u00f0i frumlagi og andlagi \u00ed sta\u00f0 eint\u00f3ms frumlags.<\/p>\n<p>\u00dearna er sem s\u00e9 a\u00f0 ver\u00f0a til pari\u00f0 <em>\u00fe\u00e9r br\u00e1 <\/em>\u2013 <em>\u00e9g br\u00e1 \u00fe\u00e9r<\/em>. \u00dea\u00f0 er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r ekkert \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 s\u00f6gn sem hefur veri\u00f0 notu\u00f0 \u00e1n geranda komi s\u00e9r upp geranda ef h\u00e6gt er a\u00f0 hugsa s\u00e9r einhvern sl\u00edkan, eins og au\u00f0velt er \u00ed \u00feessu tilviki. Allnokkur d\u00e6mi eru \u00ed m\u00e1linu um sagnir sem \u00fdmist eru nota\u00f0ar me\u00f0 \u00fe\u00e1gufallsfrumlagi \u00e1n geranda e\u00f0a nefnifallsfrumlagi sem t\u00e1knar geranda og \u00fe\u00e1gufallsandlagi, t.d. <em>f\u00e9nu fj\u00f6lga\u00f0i <\/em>\u2013 <em>hann fj\u00f6lga\u00f0i f\u00e9nu.<\/em> S\u00f6gnin <em>breg\u00f0a <\/em>vir\u00f0ist vera a\u00f0 ganga inn \u00ed \u00fea\u00f0 mynstur. Einnig eru til samb\u00e6rileg v\u00edxl \u00fear sem nefnifallsfrumlag sem ekki t\u00e1knar geranda ver\u00f0ur a\u00f0 \u00feolfallsandlagi \u00feegar gerandi b\u00e6tist vi\u00f0, t.d. <em>gar\u00f0urinn st\u00e6kka\u00f0i <\/em>\u2013 <em>h\u00fan st\u00e6kka\u00f0i gar\u00f0inn<\/em>. S\u00f6gnin <em>streyma <\/em>hefur n\u00fdlega b\u00e6st \u00ed \u00fea\u00f0 mynstur eins og \u00e9g hef <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2020\/08\/13\/streyma\/\">skrifa\u00f0<\/a> um.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sterka s\u00f6gnin breg\u00f0a er me\u00f0 algengari s\u00f6gnum m\u00e1lsins og hefur \u00fdmsar merkingar eins og t\u00edtt er um sl\u00edkar sagnir. Ein \u00feeirra er 'ver\u00f0a hverft vi\u00f0, ver\u00f0a bilt vi\u00f0, kippast til' og \u00ed \u00feeirri merkingu tekur s\u00f6gnin \u00fe\u00e1gufallsfrumlag sem v\u00edsar til \u00feeirra sem breg\u00f0ur, eins og \u201eM\u00e9r br\u00e1 og st\u00f3\u00f0 alveg stjarfur\u201c \u00ed Skessuhorni 2020. \u00cd [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7885","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7885","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7885"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7885\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7886,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7885\/revisions\/7886"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7885"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7885"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7885"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}