{"id":7887,"date":"2026-01-15T08:00:09","date_gmt":"2026-01-15T08:00:09","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7887"},"modified":"2026-01-14T19:23:22","modified_gmt":"2026-01-14T19:23:22","slug":"ad-bregda-einhverjum-i-thatid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/01\/15\/ad-bregda-einhverjum-i-thatid\/","title":{"rendered":"A\u00f0 breg\u00f0a einhverjum \u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>Eitt sinn var spurt \u00e1 <em>V\u00edsindavefnum<\/em> \u201eHvernig breg\u00f0ur ma\u00f0ur einhverjum \u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0?\u201c og me\u00f0 fylgdi sk\u00fdringin: \u201eOr\u00f0in a\u00f0 breg\u00f0a einhverjum eru sjaldan notu\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0. Hva\u00f0 segir ma\u00f0ur \u00feegar ma\u00f0ur er n\u00fdb\u00fainn a\u00f0 breg\u00f0a einhverjum? \u00c9g breg\u00f0a\u00f0i \u00fe\u00e9r?\u201c \u00cd svari Gu\u00f0r\u00fanar Kvaran <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=2660\">segir<\/a>: \u201eEin \u00e1st\u00e6\u00f0a \u00feess a\u00f0 \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0 er sjaldan notu\u00f0 \u00ed annarri pers\u00f3nu eint\u00f6lu er a\u00f0 sambandi\u00f0 <em>\u00fe\u00fa br\u00e1st m\u00e9r<\/em> merkir yfirleitt '\u00fe\u00fa hefur sviki\u00f0 mig' og sambandi\u00f0 <em>\u00fe\u00fa br\u00e1st m\u00e9r<\/em> \u00fea\u00f0 er 'l\u00e9st m\u00e9r breg\u00f0a' g\u00e6ti valdi\u00f0 misskilningi.\u201c \u00deetta er \u00ed sj\u00e1lfu s\u00e9r r\u00e9tt en hins vegar var ekki spurt um a\u00f0ra pers\u00f3nu eint\u00f6lu heldur fyrstu pers\u00f3nu sem \u00e6tti a\u00f0 vera <em>\u00e9g br\u00e1 \u00fe\u00e9r<\/em>. \u00dea\u00f0 g\u00e6ti vissulega misskilist l\u00edka \u2013 merkingin er auglj\u00f3slega \u00f6nnur \u00ed \u201e\u00c9g br\u00e1 \u00fe\u00e9r \u00e1 sni\u00f0gl\u00edmu og \u00fe\u00fa l\u00e1st\u201c \u00ed <em>F\u00e1lkanum <\/em>1965.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 vir\u00f0ist \u00fe\u00f3 vera r\u00e9tt a\u00f0 \u00ed \u00feeirri merkingu sem h\u00e9r um r\u00e6\u00f0ir er s\u00f6gnin sjaldan notu\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0 \u2013 en hi\u00f0 sama gildir reyndar um n\u00fat\u00ed\u00f0ina. \u00cd n\u00e6r \u00f6llum d\u00e6mum sem \u00e9g hef fundi\u00f0 um s\u00f6gnina \u00ed hinni n\u00fdju setningager\u00f0 me\u00f0 nefnifallsfrumlagi og \u00fe\u00e1gufallsandlagi stendur h\u00fan nefnilega \u00ed nafnh\u00e6tti en ekki \u00ed pers\u00f3nuh\u00e6tti. \u00deetta s\u00e9st \u00e1 notkunard\u00e6minu \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em> \u2013 <em>h\u00e6ttu a\u00f0 breg\u00f0a henni s\u00edfellt<\/em> \u2013 og \u00ed d\u00e6mum \u00ed <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/01\/14\/ther-bra-eg-bra-ther\/\">fyrri pistli<\/a> m\u00ednum um <em>breg\u00f0a<\/em>. \u00d6rf\u00e1 d\u00e6mi um pers\u00f3nuh\u00e1tt m\u00e1 \u00fe\u00f3 finna \u00e1 samf\u00e9lagsmi\u00f0lum, t.d. \u201e\u00c9g tek aldrei eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 hann s\u00e9 sofandi fyrr en kennarinn breg\u00f0ur honum\u201c \u00e1 <em>Hugi.is <\/em>2009, \u201eH\u00fan br\u00e1 honum illilega\u201c \u00e1 <em>Twitter <\/em>2014, og \u201eEf h\u00fan fer \u00ed f\u00fdlu \u00fe\u00e1 breg\u00f0ur henni\u201c \u00e1 <em>Twitter <\/em>2016. En \u00feetta eru algerar undantekningar.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt s\u00f6gnin <em>breg\u00f0a<\/em> s\u00e9 a\u00f0 \u00fer\u00f3a me\u00f0 s\u00e9r <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/01\/14\/ther-bra-eg-bra-ther\/\">n\u00fdja setningager\u00f0<\/a> og \u00fear me\u00f0 b\u00e6ta vi\u00f0 sig merkingu vir\u00f0ist h\u00fan \u00fev\u00ed ekki komin alla lei\u00f0 \u00ed \u00feessu ferli \u2013 m\u00e1lnotendur geta nota\u00f0 hana \u00e1 n\u00fdjan h\u00e1tt \u00ed nafnh\u00e6tti en af einhverjum \u00e1st\u00e6\u00f0um mun s\u00ed\u00f0ur \u00ed pers\u00f3nuh\u00e1ttum. Vissulega g\u00e6ti sl\u00edk notkun valdi\u00f0 misskilningi vegna samfalls eins og \u00e1\u00f0ur er nefnt, en \u00fea\u00f0 er \u00fe\u00f3 ekki n\u00e6gileg sk\u00fdring \u00e1 \u00feessum mun. \u00cd fyrsta lagi er l\u00edka samfall \u00ed nafnh\u00e6tti sem \u00e6tti \u00fe\u00e1 eins a\u00f0 geta valdi\u00f0 misskilningi \u2013 <em>\u00e9g reyndi a\u00f0 breg\u00f0a \u00fe\u00e9r<\/em> getur merkt b\u00e6\u00f0i '\u00e9g reyndi a\u00f0 l\u00e1ta \u00fe\u00e9r breg\u00f0a' og '\u00e9g reyndi a\u00f0 fella \u00feig'. \u00cd \u00f6\u00f0ru lagi eru \u00f3tal d\u00e6mi \u00ed m\u00e1linu um samfall beygingarmynda sem vir\u00f0ist ekki valda neinum vandr\u00e6\u00f0um. Hugsanlega eru \u00fearna bara e\u00f0lileg stig \u00ed \u00feeirri \u00fer\u00f3un sem um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a.<\/p>\n<p>Um \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0ina<em> breg\u00f0a\u00f0i <\/em>sem nefnd var \u00ed spurningunni \u00e1 <em>V\u00edsindavefnum <\/em>eru \u00fdmsar munnlegar heimildir en mj\u00f6g litlar skriflegar. Henni mun lengi hafa brug\u00f0i\u00f0 fyrir en l\u00edklega \u00fe\u00f3 einkum \u00ed m\u00e1li barna, b\u00e6\u00f0i \u00ed merkingunni 'gera hverft vi\u00f0' og '(reyna a\u00f0) fella' og e.t.v. fleiri merkingum sagnarinnar. \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 hugsanlegt a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 \u00ed seinni t\u00ed\u00f0 fremur notu\u00f0 \u00ed merkingunni 'gera hverft vi\u00f0' til a\u00f0 for\u00f0ast samfall vi\u00f0 merkinguna '(reyna a\u00f0) fella' \u00feannig a\u00f0 <em>\u00e9g br\u00e1 \u00fe\u00e9r <\/em>merki '\u00e9g reyndi a\u00f0 fella \u00feig' en <em>\u00e9g breg\u00f0a\u00f0i \u00fe\u00e9r <\/em>merki\u00a0 '\u00e9g ger\u00f0i \u00fe\u00e9r hverft vi\u00f0'. \u00deetta er \u00fe\u00f3 a\u00f0eins tilg\u00e1ta en flest \u00feeirra f\u00e1u ritm\u00e1lsd\u00e6ma sem \u00e9g hef um <em>breg\u00f0a\u00f0i <\/em>vir\u00f0ast fremur hafa merkinguna 'gera hverft vi\u00f0' \u00fe\u00f3tt stundum skorti samhengi til a\u00f0 skera \u00far um merkinguna me\u00f0 vissu.<\/p>\n<p>\u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru a\u00f0eins t\u00edu d\u00e6mi um myndina <em>breg\u00f0a\u00f0i <\/em>en \u00ed \u00feeim flestum er r\u00e9ttm\u00e6ti hennar reyndar dregi\u00f0 \u00ed efa. \u00c1 <em>Hugi.is <\/em>2007 segir: \u201e\u00e9g f\u00f3r \u00fearna bakvi\u00f0 gaurinn og breg\u00f0a\u00f0i? honum\u201c og \u00ed athugasemd segir: \u201ebreg\u00f0a\u00f0i -&gt; br\u00e1 (sama hversu skringilega \u00fea\u00f0 kann a\u00f0 hlj\u00f3ma).\u201c \u00c1 <em>Bland.is <\/em>2007 segir: \u201eHann breg\u00f0a\u00f0i m\u00e9r er eitt lj\u00f3tasta or\u00f0skr\u00edpi sem \u00e9g hef heyrt.\u201c \u00c1 <em>Bland.is <\/em>2011 segir: \u201e\u00feetta g\u00e6ti vel veri\u00f0 vitlaust or\u00f0a\u00f0 hj\u00e1 m\u00e9r en breg\u00f0a\u00f0i er allavega ekki til.\u201c Einnig eru fimm d\u00e6mi um l\u00fdsingarh\u00e1ttinn <em>breg\u00f0a\u00f0 <\/em>\u2013 \u00e1 <em>Bland.is <\/em>2015 segir: \u201eHann vir\u00f0ist hafa kitla\u00f0 og gripi\u00f0 um upphandlegg hennar \u00ed framhaldi af \u00fev\u00ed a\u00f0 hafa breg\u00f0a\u00f0 henni.\u201c \u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 ekki a\u00f0 sj\u00e1 a\u00f0 \u00feessar myndir s\u00e9u \u00ed verulegri notkun \u00ed m\u00e1li fullor\u00f0inna \u2013 enn sem komi\u00f0 er.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eitt sinn var spurt \u00e1 V\u00edsindavefnum \u201eHvernig breg\u00f0ur ma\u00f0ur einhverjum \u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0?\u201c og me\u00f0 fylgdi sk\u00fdringin: \u201eOr\u00f0in a\u00f0 breg\u00f0a einhverjum eru sjaldan notu\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0. Hva\u00f0 segir ma\u00f0ur \u00feegar ma\u00f0ur er n\u00fdb\u00fainn a\u00f0 breg\u00f0a einhverjum? \u00c9g breg\u00f0a\u00f0i \u00fe\u00e9r?\u201c \u00cd svari Gu\u00f0r\u00fanar Kvaran segir: \u201eEin \u00e1st\u00e6\u00f0a \u00feess a\u00f0 \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0 er sjaldan notu\u00f0 \u00ed annarri pers\u00f3nu eint\u00f6lu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7887","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7887","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7887"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7887\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7894,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7887\/revisions\/7894"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7887"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7887"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7887"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}