{"id":7905,"date":"2026-01-19T18:49:05","date_gmt":"2026-01-19T18:49:05","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7905"},"modified":"2026-01-19T18:49:05","modified_gmt":"2026-01-19T18:49:05","slug":"magn-og-fjoldi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/01\/19\/magn-og-fjoldi\/","title":{"rendered":"Magn og fj\u00f6ldi"},"content":{"rendered":"<p>N\u00fdlega var \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c spurt um notkun or\u00f0sins <em>magn<\/em> \u00ed setningunni \u201eTil a\u00f0 \u00e1\u00e6tla magn fer\u00f0amanna \u00e1 landinu var heildarfj\u00f6ldi [svo] \u00feeirra \u00e1ri\u00f0 2024 deilt ni\u00f0ur \u00e1 52 vikur\u201c sem tekin er \u00far <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/library\/01--Frettatengt---myndir-og-skrar\/ATRN\/Fylgiskjol-med-frettum\/MNH%C3%8D_ney%C3%B0arbirgdir_matv%C3%A6la.pdf\">sk\u00fdrslunni<\/a> <em>Till\u00f6gur a\u00f0 ney\u00f0arbirg\u00f0um matv\u00e6la \u00e1 \u00cdslandi <\/em>fr\u00e1 \u00e1rinu 2025. Fyrirspyrjandi sag\u00f0ist hafa vanist \u00fev\u00ed a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 <em>fj\u00f6ldi <\/em>\u00ed samb\u00f6ndum af \u00feessu tagi. Vissulega er meginreglan s\u00fa a\u00f0 tala um <em>fj\u00f6lda <\/em>\u00feegar \u00e1tt er vi\u00f0 eitthva\u00f0 teljanlegt en nota <em>magn <\/em>um safnheiti, en \u00fe\u00f3 er r\u00e9tt a\u00f0 athuga a\u00f0 \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er or\u00f0i\u00f0 <em>magn <\/em><a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/27474\">sk\u00fdrt<\/a> '\u00fea\u00f0 sem tekur til umfangs, st\u00e6r\u00f0ar e\u00f0a fj\u00f6lda' og \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>er \u00fea\u00f0 sk\u00fdrt 'megind, \u00fea\u00f0 sem tekur til massa, st\u00e6r\u00f0ar e\u00f0a fj\u00f6lda e-s'. \u00dearna er \u00fev\u00ed \u00e1 b\u00e1\u00f0um st\u00f6\u00f0um gert r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 <em>magn <\/em>geti v\u00edsa\u00f0 til <em>fj\u00f6lda<\/em>.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er ekki einsd\u00e6mi a\u00f0 tala\u00f0 s\u00e9 um <em>magn fer\u00f0amanna <\/em>e\u00f0a <em>magn af fer\u00f0am\u00f6nnum<\/em>. \u00cd <em>DV <\/em>1992 segir: \u201eN\u00fana sj\u00e1 Port\u00fagalar miki\u00f0 eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 hafa lagt svona mikla \u00e1herslu \u00e1 magn fer\u00f0amanna frekar en g\u00e6\u00f0i.\u201c \u00c1 vef <em>V\u00edkurfr\u00e9tta <\/em>2002 segir: \u201e\u00fea\u00f0 sem hefur kannski komi\u00f0 m\u00e9r mest \u00e1 \u00f3vart er hi\u00f0 \u00f3tr\u00falega magn af fer\u00f0am\u00f6nnum sem koma hinga\u00f0 \u00ed \u00f6llum ve\u00f0rum.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>2005 segir: \u201eGr\u00ed\u00f0arlegt magn af fer\u00f0am\u00f6nnum koma til Reykjav\u00edkur.\u201c \u00c1 <em>mbl.is <\/em>2016 segir: \u201evi\u00f0 erum me\u00f0 \u00f3hemju magn af fer\u00f0am\u00f6nnum \u00e1 \u00f6llu landinu.\u201c \u00cd fr\u00e9ttum <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins <\/em>2015 sag\u00f0i: \u201e\u00dea\u00f0 hefur ekki fari\u00f0 framhj\u00e1 neinum a\u00f0 fer\u00f0amenn streyma hinga\u00f0 \u00ed \u00e1\u00f0ur \u00f3\u00feekktu magni.\u201c \u00deetta t\u00f3k Ei\u00f0ur Gu\u00f0nason upp \u00ed m\u00e1lfarsmolum s\u00ednum og <a href=\"https:\/\/eidur.is\/4311\">sag\u00f0i<\/a>: \u201eEkki <em>magn fer\u00f0amanna<\/em>, takk.\u201c<\/p>\n<p>En or\u00f0i\u00f0 <em>magn <\/em>hefur svo sem veri\u00f0 nota\u00f0 um annars konar f\u00f3lk en bara fer\u00f0af\u00f3lk. \u00cd grein Helga J. Halld\u00f3rssonar, \u201eM\u00e1lfar bla\u00f0a og \u00fatvarps\u201c, \u00ed <em>Sk\u00edrni <\/em>1975 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/6530480?iabr=on#page\/n180\/mode\/1up\/\">segir<\/a>: \u201eKona skrifa\u00f0i m\u00e9r og sag\u00f0ist hafa heyrt \u00ed \u00fatvarpinu tala\u00f0 um miki\u00f0 magn af f\u00f3lki vi\u00f0 jar\u00f0arf\u00f6r.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>2006 segir: \u201e\u00c1 sv\u00e6\u00f0inu var \u00f3tr\u00falegt magn af f\u00f3lki.\u201c \u00cd <em>Eyjafr\u00e9ttum <\/em>2010 segir: \u201eMikil snerting vi\u00f0 miki\u00f0 magn af f\u00f3lki.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>2011 segir: \u201e\u00dea\u00f0 er alveg gr\u00ed\u00f0arlegt magn af f\u00f3lki sem birtist.\u201c \u00c1 <em>mbl.is <\/em>2022 segir: \u201e\u00dea\u00f0 er n\u00e1tt\u00farulega ofbo\u00f0slegt magn af f\u00f3lki sem gengur Laugaveginn.\u201c \u00deetta hefur stundum veri\u00f0 gagnr\u00fdnt \u2013 \u00ed <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2007 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/3966904?iabr=on#page\/n65\/mode\/1up\/\">segir<\/a> Nj\u00f6r\u00f0ur P. Njar\u00f0v\u00edk: \u201eMegum vi\u00f0 kannski b\u00faast vi\u00f0 a\u00f0 heyra tala\u00f0 um verulegt magn af f\u00f3lki \u00e1 s\u00fdningu? Hlj\u00f3mar \u00fea\u00f0 ekki fremur aulalega?\u201c<\/p>\n<p>\u00deegar a\u00f0 er g\u00e1\u00f0 kemur \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 \u00fdmis ford\u00e6mi eru fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 nota <em>magn <\/em>um teljanleg fyrirb\u00e6ri. \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1978 segir t.d.: \u201eB\u00e6ndur \u00e1 Sikiley framlei\u00f0a umtalsvert magn af appels\u00ednum sem enginn hefur neitt vi\u00f0 a\u00f0 gera.\u201c \u00de\u00f3tt <em>appels\u00ednur <\/em>s\u00e9u au\u00f0vita\u00f0 teljanlegar v\u00e6ri mj\u00f6g \u00f3e\u00f0lilegt a\u00f0 tala \u00fearna um <em>mikinn fj\u00f6lda appels\u00edna <\/em>fremur en <em>umtalsvert magn af appels\u00ednum<\/em>. \u00cd <em>Frey <\/em>1985 segir: \u201eGetum bo\u00f0i\u00f0 miki\u00f0 magn af gir\u00f0ingarstaurum \u00far tr\u00f6nuefni \u00e1 mj\u00f6g hagst\u00e6\u00f0u ver\u00f0i.\u201c H\u00e9r gegnir sama m\u00e1li \u2013 <em>gir\u00f0ingarstaurar <\/em>eru teljanlegir en \u00f3e\u00f0lilegt v\u00e6ri a\u00f0 tala um <em>fj\u00f6lda gir\u00f0ingarstaura<\/em>. \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1975 er augl\u00fdst \u201etalsvert magn af gangst\u00e9ttarhellum\u201c en ekki <em>t\u00f6luver\u00f0ur fj\u00f6ldi af gangst\u00e9ttarhellum<\/em> \u00fe\u00f3tt gangst\u00e9ttarhellur s\u00e9u teljanlegar \u2013 og svo m\u00e6tti lengi telja.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er sameiginlegt flestum e\u00f0a \u00f6llum d\u00e6mum \u00fear sem <em>magn <\/em>er nota\u00f0 um teljanleg fyrirb\u00e6ri, hvort sem \u00fea\u00f0 er f\u00f3lk e\u00f0a anna\u00f0, a\u00f0 st\u00f6kin \u00ed h\u00f3pnum, einstaklingarnir, skipta ekki m\u00e1li heldur heildin \u2013 massinn. Oftast er um mikinn fj\u00f6lda a\u00f0 r\u00e6\u00f0a \u2013 \u00fe\u00f3tt tala\u00f0 s\u00e9 um <em>miki\u00f0 magn af f\u00f3lki <\/em>er aldrei sagt *<em>l\u00edti\u00f0 magn af f\u00f3lki <\/em>heldur <em>f\u00e1tt f\u00f3lk<\/em>. \u00cd d\u00e6minu um <em>magn fer\u00f0amanna<\/em> \u00ed upphafi er \u00fea\u00f0 ekki beinl\u00ednis fj\u00f6ldi fer\u00f0amanna sem skiptir m\u00e1li heldur v\u00e6gi \u00feeirra \u00ed matar\u00fe\u00f6rf \u00feeirra sem eru \u00ed landinu \u00e1 hverjum t\u00edma. En vissulega er \u00fea\u00f0 oft matsatri\u00f0i hvort \u00fea\u00f0 er massinn sem skiptir m\u00e1li frekar en einstaklingarnir, og \u00fe\u00e1 hvort e\u00f0lilegt er a\u00f0 nota <em>magn <\/em>\u2013 \u00fea\u00f0 getur b\u00e6\u00f0i fari\u00f0 eftir \u00feeim fyrirb\u00e6rum sem um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a (<em>fer\u00f0af\u00f3lk<\/em>, <em>appels\u00ednur<\/em>) og veri\u00f0 misjafnt milli m\u00e1lnotenda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00fdlega var \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c spurt um notkun or\u00f0sins magn \u00ed setningunni \u201eTil a\u00f0 \u00e1\u00e6tla magn fer\u00f0amanna \u00e1 landinu var heildarfj\u00f6ldi [svo] \u00feeirra \u00e1ri\u00f0 2024 deilt ni\u00f0ur \u00e1 52 vikur\u201c sem tekin er \u00far sk\u00fdrslunni Till\u00f6gur a\u00f0 ney\u00f0arbirg\u00f0um matv\u00e6la \u00e1 \u00cdslandi fr\u00e1 \u00e1rinu 2025. Fyrirspyrjandi sag\u00f0ist hafa vanist \u00fev\u00ed a\u00f0 nota or\u00f0i\u00f0 fj\u00f6ldi \u00ed samb\u00f6ndum af [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7905","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7905","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7905"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7905\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7906,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7905\/revisions\/7906"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7905"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7905"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7905"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}