{"id":7958,"date":"2026-02-07T08:00:10","date_gmt":"2026-02-07T08:00:10","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7958"},"modified":"2026-02-07T08:11:21","modified_gmt":"2026-02-07T08:11:21","slug":"hoggvari-studari-og-thormur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/02\/07\/hoggvari-studari-og-thormur\/","title":{"rendered":"H\u00f6ggvari, stu\u00f0ari \u2013 og \u00feormur"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd fr\u00e9tt \u00e1 <em>mbl.is <\/em>\u00ed dag <a href=\"https:\/\/www.mbl.is\/frettir\/innlent\/2026\/02\/06\/gekk_viljandi_i_veg_fyrir_umferd_og_hestamadur_flut\/\">segir<\/a>: \u201eL\u00f6greglumenn veittu \u00fev\u00ed athygli a\u00f0 \u00fea\u00f0 vanta\u00f0i framh\u00f6ggvara \u00e1 bifrei\u00f0ina og \u00fear me\u00f0 skr\u00e1ningarmerki.\u201c Vakin var athygli \u00e1 \u00feessu \u00ed h\u00f3pnum \u201eSkemmtileg \u00edslensk or\u00f0\u201c og sagt: \u201eOr\u00f0i\u00f0 framh\u00f6ggvari er n\u00fdtt fyrir m\u00e9r, er \u00feetta almenna heiti\u00f0 yfir \u00feennan hluta b\u00edls?\u201c \u00dev\u00ed er til a\u00f0 svara a\u00f0 <em>h\u00f6ggvari <\/em>er <a href=\"https:\/\/idordabanki.arnastofnun.is\/faersla\/486785\">flettior\u00f0<\/a> \u00ed safninu \u201eB\u00edlor\u00f0\u201c \u00ed <em>\u00cd\u00f0or\u00f0abankanum<\/em> \u00fear sem \u00fea\u00f0 er sagt samheiti vi\u00f0 <em>stu\u00f0ari<\/em> (\u00e1 ensku <em>bumper<\/em>). \u00cd \u00feessari merkingu er or\u00f0i samsett \u00far nafnor\u00f0unum <em>h\u00f6gg <\/em>og -<em>vari <\/em>sem \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>er sk\u00fdrt 'vi\u00f0li\u00f0ur samsetninga um e-n\/e-\u00f0 sem ver', sbr. <em>eldingarvari<\/em>. En einnig er til samhlj\u00f3ma or\u00f0 sem er mynda\u00f0 af s\u00f6gninni <em>h\u00f6ggva <\/em>og vi\u00f0skeytinu <em>-ari<\/em>, einkum \u00ed samsetningunni <em>myndh\u00f6ggvari<\/em>, en einnig <em>steinh\u00f6ggvari<\/em> o.fl.<\/p>\n<p>\u00cd <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>er <em>h\u00f6ggvari<\/em> gefi\u00f0 \u00ed annarri merkingu, en \u00fe\u00f3 skyldri: 't\u00f3gsekkur e\u00f0a -k\u00fala til a\u00f0 taka fyrsta h\u00f6ggi\u00f0 \u00feegar skip leggst a\u00f0 bryggju, stu\u00f0p\u00fa\u00f0i'. \u00cd elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um or\u00f0i\u00f0 um hluta b\u00edls er \u00fea\u00f0 haft \u00ed hvorugkyni \u2013 \u00ed <em>\u00c6skunni <\/em>1945 segir: \u201eEn \u00feegar ekki er or\u00f0i\u00f0 nema eitt skref fr\u00e1 h\u00f6ggvari flutningsb\u00edlsins a\u00f0 k\u00e6linum \u00e1 hinum.\u201c Elsta d\u00e6mi um karlkynsor\u00f0i\u00f0 er \u00ed <em>T\u00edmanum <\/em>1953: \u201eL\u00f6greglubifrei\u00f0ina saka\u00f0i ekkert a\u00f0 r\u00e1\u00f0i, d\u00e6lda\u00f0ist l\u00edtils h\u00e1ttar h\u00f6ggvari aftan \u00e1 henni.\u201c Or\u00f0i\u00f0 var svo nokku\u00f0 nota\u00f0 n\u00e6stu \u00e1rin, einkum fram um 1980, en er mj\u00f6g sjalds\u00e9\u00f0 \u00e1 seinustu \u00e1rum. Einnig voru samsetningarnar <em>framh\u00f6ggvari <\/em>og <em>afturh\u00f6ggvari<\/em> nokku\u00f0 nota\u00f0ar, einkum fr\u00e1 \u00fev\u00ed um 1970 og fram yfir 1980, en eru l\u00edka mj\u00f6g sjaldg\u00e6far \u00ed seinni t\u00ed\u00f0.<\/p>\n<p>En langalgengasta or\u00f0i\u00f0 \u00ed \u00feessari merkingu er au\u00f0vita\u00f0 <em>stu\u00f0ari<\/em>. Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um \u00fea\u00f0 er \u00ed augl\u00fdsingu \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>1930: Merkustu endurb\u00e6tur \u00e1 CHEVROLET 1930 eru [\u2026] verjur (stu\u00f0arar) a\u00f0 framan og aftan gegn skemdum af \u00e1rekstri.\u201c Or\u00f0i\u00f0 var flj\u00f3tt miki\u00f0 nota\u00f0 en framan af mj\u00f6g oft innan g\u00e6salappa enda er \u00fea\u00f0 mynda\u00f0 af s\u00f6gninni <em>stu\u00f0a <\/em>sem er <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/19344\">t\u00f6kuor\u00f0<\/a> \u00far d\u00f6nsku, <em>st\u00f8de<\/em>. \u00a0\u00deess vegna \u00fe\u00f3tti sumum or\u00f0i\u00f0 ekki n\u00f3gu gott, og reynt var a\u00f0 finna \u00f6nnur or\u00f0. \u00cd <em>N\u00fdja dagbla\u00f0inu <\/em>1930 segir: \u201eSt\u00f6ngina setti hann \u00fev\u00ed n\u00e6st sem h\u00f6ggdeyfi (\u201estu\u00f0ara\u201c) \u00e1 b\u00edlinn sinn.\u201c \u00cd <em>T\u00edmanum <\/em>1961 er sagt a\u00f0 <em>stu\u00f0ari <\/em>hafi \u201eeinatt veri\u00f0 kalla\u00f0ur h\u00f6ggvari e\u00f0a h\u00f6ggfj\u00f6\u00f0ur, af \u00fev\u00ed a\u00f0 stu\u00f0ari \u00feykir ekki n\u00f3gu gott or\u00f0, \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 lang skynsamlegast af \u00feessum \u00feremur\u201c.<\/p>\n<p>\u00cd grein \u00ed <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2017 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/7201115?iabr=on#page\/n15\/mode\/1up\/\">rifja\u00f0i<\/a> s\u00e9ra \u00de\u00f3rir Stephensen upp \u201egamalt og gott nafn \u00e1 or\u00f0inu \u201estu\u00f0ari\u201c \u00e1 bifrei\u00f0, en \u00fea\u00f0 var \u00ed sumra munni \u201e\u00feormur\u201c, komi\u00f0 af s\u00f6gninni a\u00f0 \u00feyrma\u201c \u2013 <em>\u00feormur <\/em>er sem s\u00e9 s\u00e1 sem <em>\u00feyrmir <\/em>b\u00edlnum. \u00deetta or\u00f0 er gefi\u00f0 \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>\u00ed merkingunni 'hemlab\u00fana\u00f0ur til a\u00f0 jafna \u00e1tak dr\u00e1ttard\u00fdra sem draga sama \u00e6ki' og \u00fe\u00e1 merkingu hefur \u00fea\u00f0 greinilega \u00ed elsta d\u00e6minu, \u00ed <em>B\u00fana\u00f0arritinu <\/em>1926. En \u00ed <em>Heilbrig\u00f0issk\u00fdrslum <\/em>1936 segir: \u201e\u00feormur b\u00edlsins rekist \u00e1 vinstri f\u00f3t ne\u00f0an vi\u00f0 hn\u00e9\u00f0.\u201c \u00cd <em>Heilbrig\u00f0issk\u00fdrslum <\/em>1953 segir: \u201efram\u00feormur bifrei\u00f0arinnar hafi skolli\u00f0 \u00e1 vinstri \u00f6xl.\u201c En \u00feetta or\u00f0 n\u00e1\u00f0i aldrei f\u00f3tfestu og er algerlega horfi\u00f0 \u2013 <em>stu\u00f0ari <\/em>hefur veri\u00f0 <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/39938\">teki\u00f0 \u00ed s\u00e1tt<\/a> \u00fer\u00e1tt fyrir \u00e6tterni sitt og er n\u00e6r einhaft \u00ed \u00feessari merkingu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd fr\u00e9tt \u00e1 mbl.is \u00ed dag segir: \u201eL\u00f6greglumenn veittu \u00fev\u00ed athygli a\u00f0 \u00fea\u00f0 vanta\u00f0i framh\u00f6ggvara \u00e1 bifrei\u00f0ina og \u00fear me\u00f0 skr\u00e1ningarmerki.\u201c Vakin var athygli \u00e1 \u00feessu \u00ed h\u00f3pnum \u201eSkemmtileg \u00edslensk or\u00f0\u201c og sagt: \u201eOr\u00f0i\u00f0 framh\u00f6ggvari er n\u00fdtt fyrir m\u00e9r, er \u00feetta almenna heiti\u00f0 yfir \u00feennan hluta b\u00edls?\u201c \u00dev\u00ed er til a\u00f0 svara a\u00f0 h\u00f6ggvari er [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7958","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7958","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7958"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7958\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7963,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7958\/revisions\/7963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7958"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7958"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7958"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}