{"id":7969,"date":"2026-02-09T15:12:37","date_gmt":"2026-02-09T15:12:37","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7969"},"modified":"2026-02-09T15:43:02","modified_gmt":"2026-02-09T15:43:02","slug":"fjarmaeli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/02\/09\/fjarmaeli\/","title":{"rendered":"Fj\u00e1rm\u00e6li"},"content":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 er mj\u00f6g sn\u00fai\u00f0 a\u00f0 finna \u00edslenskt or\u00f0 \u00ed sta\u00f0 enska or\u00f0sins <em>budget<\/em>. \u00c1st\u00e6\u00f0an er ekki s\u00fa a\u00f0 merkingin s\u00e9 \u00f3lj\u00f3s, heldur s\u00fa a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 hefur tv\u00e6r <a href=\"https:\/\/dictionary.cambridge.org\/dictionary\/english\/budget\">merkingar<\/a>, vissulega skyldar \u2013 annars vegar 'fj\u00e1rhags\u00e1\u00e6tlun' ('a plan to show how much money a person or organization will earn and how much they will need or be able to spend') og hins vegar 'f\u00e9 til r\u00e1\u00f0st\u00f6funar (\u00ed tilteki\u00f0 verk e\u00f0a til tiltekinna nota)' ('the amount of money you have available to spend') (or\u00f0i\u00f0 <em>r\u00e1\u00f0st\u00f6funarf\u00e9 <\/em>\u00e1 ekki vi\u00f0 \u00fearna \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00edsar til einstaklings, ekki verkefnis). \u00cd sumum tilvikum getur hvor merkingin sem er \u00e1tt vi\u00f0 \u2013 <em>what is the budget for this project? <\/em>getur \u00fe\u00fdtt b\u00e6\u00f0i 'hver er fj\u00e1rhags\u00e1\u00e6tlun \u00feessa verkefnis?' og 'hversu miki\u00f0 f\u00e9 er til r\u00e1\u00f0st\u00f6funar \u00ed \u00feetta verkefni?'.<\/p>\n<p>Vegna \u00feess a\u00f0 ekki er til neitt \u00edslenskt or\u00f0 sem h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 setja \u00ed sta\u00f0 <em>budget <\/em>vi\u00f0 allar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur hefur \u00fer\u00f3unin or\u00f0i\u00f0 s\u00fa a\u00f0 enska or\u00f0i\u00f0 er mj\u00f6g oft nota\u00f0 \u00ed \u00edslensku samhengi \u2013 oftast skrifa\u00f0 upp \u00e1 ensku en f\u00e1ein d\u00e6mi eru einnig um <em>b\u00f6dget<\/em>(<em>t<\/em>). \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru h\u00e1tt \u00ed fj\u00f6gur \u00fe\u00fasund d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0, \u00fear af r\u00fam \u00e1tta hundru\u00f0 me\u00f0 \u00edslenskum beygingarendingum, einkum <em>budget<\/em>(<em>t<\/em>)<em>i<\/em>, <em>budget<\/em>(<em>t<\/em>)<em>i\u00f0<\/em>, <em>budget<\/em>(<em>t<\/em>)<em>inu<\/em>. Or\u00f0i\u00f0 vir\u00f0ist \u00fev\u00ed hafa fest r\u00e6tur \u00ed m\u00e1linu, en \u00fe\u00f3tt engin \u00e1st\u00e6\u00f0a s\u00e9 til a\u00f0 amast vi\u00f0 t\u00f6kuor\u00f0um sem falla a\u00f0 hlj\u00f3\u00f0- og beygingakerfi m\u00e1lsins, sem og ritreglum, er <em>budget <\/em>nokku\u00f0 st\u00f3r biti a\u00f0 kyngja. \u00de\u00f3tt or\u00f0i\u00f0 beygist vissulega samr\u00e6mist rith\u00e1tturinn ekki venjulegum frambur\u00f0i og klasinn <em>-dsj- <\/em>kemur ekki fyrir \u00ed \u00f3samsettum or\u00f0um \u00ed \u00edslensku.<\/p>\n<p>\u00deess vegna er \u00e6skilegt a\u00f0 finna \u00edslenskt or\u00f0 sem h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 nota fyrir b\u00e1\u00f0ar merkingar or\u00f0sins <em>budget<\/em>. \u00dear <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/10\/27\/bolvad-gagnsaeid\/\">fl\u00e6kist<\/a> hins vegar hi\u00f0 margr\u00f3ma\u00f0a \u201egagns\u00e6i\u201c \u00edslenskunnar fyrir \u2013 h\u00e6tt er vi\u00f0 a\u00f0 or\u00f0 sem l\u00fdsir annarri merkingunni eigi alls ekki vi\u00f0 hina. Or\u00f0i\u00f0 <em>fj\u00e1rhags\u00e1\u00e6tlun <\/em>er gamalgr\u00f3i\u00f0 og \u00e1g\u00e6tt \u00fat af fyrir sig, en getur alls ekki n\u00e1\u00f0 yfir \u201af\u00e9 til r\u00e1\u00f0st\u00f6funar\u2018. En \u00e9g legg til a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 <strong><em>fj\u00e1rm\u00e6li<\/em><\/strong> ver\u00f0i teki\u00f0 upp fyrir <em>budget<\/em>. Fyrri hlutinn tengist auglj\u00f3slega b\u00e1\u00f0um merkingum or\u00f0sins, en s\u00e1 seinni, <em>-m\u00e6li<\/em>, getur v\u00edsa\u00f0 til einhvers sem m\u00e6lt er, einhverrar tiltekinnar upph\u00e6\u00f0ar (sbr. <em>afm\u00e6li <\/em>sem <a href=\"https:\/\/www.visindavefur.is\/svar.php?id=1899\">merkir<\/a> upphaflega 'afm\u00e6ldur t\u00edmi'). Or\u00f0i\u00f0 l\u00fdsir \u00fev\u00ed sem s\u00e9 a\u00f0 um afm\u00e6lda fj\u00e1rupph\u00e6\u00f0 er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, en segir ekki hvort h\u00fan er \u00e1\u00e6tlu\u00f0 e\u00f0a til r\u00e1\u00f0st\u00f6funar.<\/p>\n<p>Til a\u00f0 gefa hugmynd um hugsanlega notkun or\u00f0sins m\u00e1 nefna setningar eins og <em>fj\u00e1rm\u00e6li\u00f0 fyrir \u00feetta verk er tv\u00e6r millj\u00f3nir<\/em>, <em>\u00feetta verk er \u00e1\/undir fj\u00e1rm\u00e6li<\/em>, <em>\u00fea\u00f0 er b\u00fai\u00f0 a\u00f0 gera fj\u00e1rm\u00e6li fyrir \u00feetta verk<\/em>, <em>verki\u00f0 er komi\u00f0 langt yfir fj\u00e1rm\u00e6li<\/em>, <em>\u00fea\u00f0 er l\u00edti\u00f0 eftir af fj\u00e1rm\u00e6linu<\/em>, <em>okkur t\u00f3kst a\u00f0 vera innan fj\u00e1rm\u00e6lis<\/em>, o.s.frv. Fyrir <em>low budget<\/em> m\u00e6tti \u00fe\u00e1 hafa <em>l\u00e1gfj\u00e1rm\u00e6li<\/em>, t.d. <em>\u00feetta er l\u00e1gfj\u00e1rm\u00e6lismynd<\/em>, <em>\u00e9g f\u00f3r \u00ed l\u00e1gfj\u00e1rm\u00e6lisfer\u00f0alag<\/em>. Au\u00f0vita\u00f0 hlj\u00f3mar \u00feetta undarlega \u00ed fyrstu eins og n\u00fd or\u00f0 gera \u00e6vinlega, en ef vi\u00f0 teljum skipta m\u00e1li a\u00f0 eiga v\u00f6l \u00e1 \u00edslenskulegra or\u00f0i en <em>budget <\/em>\u00e6ttum vi\u00f0 a\u00f0 gefa <em>fj\u00e1rm\u00e6li <\/em>s\u00e9ns \u2013 pr\u00f3fa a\u00f0 nota \u00fea\u00f0 \u00ed mismunandi samhengi \u00ed sm\u00e1t\u00edma, og athuga hvort vi\u00f0 venjumst \u00fev\u00ed ekki. Annars h\u00f6ldum vi\u00f0 bara \u00e1fram a\u00f0 nota <em>budget<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 er mj\u00f6g sn\u00fai\u00f0 a\u00f0 finna \u00edslenskt or\u00f0 \u00ed sta\u00f0 enska or\u00f0sins budget. \u00c1st\u00e6\u00f0an er ekki s\u00fa a\u00f0 merkingin s\u00e9 \u00f3lj\u00f3s, heldur s\u00fa a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 hefur tv\u00e6r merkingar, vissulega skyldar \u2013 annars vegar 'fj\u00e1rhags\u00e1\u00e6tlun' ('a plan to show how much money a person or organization will earn and how much they will need or be [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7969","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7969","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7969"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7969\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7972,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7969\/revisions\/7972"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7969"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7969"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7969"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}