{"id":7975,"date":"2026-02-11T09:15:01","date_gmt":"2026-02-11T09:15:01","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=7975"},"modified":"2026-02-11T09:15:01","modified_gmt":"2026-02-11T09:15:01","slug":"islenska-og-kjorgengi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/02\/11\/islenska-og-kjorgengi\/","title":{"rendered":"\u00cdslenska og kj\u00f6rgengi"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r skrifa\u00f0i \u00e9g <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/02\/10\/tungumal-i-islenskri-stjornsyslu\/\">pistil<\/a> um \u00e1hugavert m\u00e1l sem var\u00f0ar enskunotkun \u00e1 sveitarstj\u00f3rnarfundi. \u00de\u00f3tt \u00e9g reyndi a\u00f0 setja m\u00e1li\u00f0 \u00ed almennara samhengi snerist umr\u00e6\u00f0an \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c miki\u00f0 um \u00feetta einstaka tilvik og innflytjandann sem \u00ed hlut \u00e1, og eins og vill brenna vi\u00f0 voru hneykslunarraddir mj\u00f6g \u00e1berandi, svo sem \u201e10 \u00e1r og getur ekki tj\u00e1\u00f0 sig. \u00dev\u00edl\u00edkt og anna\u00f0 eins\u201c, \u201eM\u00e9r finnst l\u00e1gmarkskrafa a\u00f0 kj\u00f6rnir fulltr\u00faar geti tj\u00e1\u00f0 sig \u00e1 \u00edslensku\u201c, o.s.frv. Au\u00f0vita\u00f0 er ekki h\u00e6gt a\u00f0 gefa afsl\u00e1tt af kr\u00f6fum um \u00edslensku \u00ed stj\u00f3rns\u00fdslunni, en \u00e9g legg \u00e1herslu \u00e1 a\u00f0 \u00e9g var ekki a\u00f0 taka afst\u00f6\u00f0u \u00ed \u00feessu tiltekna m\u00e1li og \u00ed raun ekki a\u00f0 fjalla um \u00fea\u00f0, heldur vekja athygli \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 vi\u00f0 getum b\u00faist vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 fleiri sl\u00edk m\u00e1l komi upp \u00e1 n\u00e6stunni og vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 geta teki\u00f0 \u00e1 \u00feeim.<\/p>\n<p>A\u00f0alatri\u00f0i\u00f0 \u00ed m\u00e1linu er nefnilega \u00feetta: \u00c1 \u00cdslandi b\u00fdr fj\u00f6ldi f\u00f3lks sem hefur ekki fullt vald \u00e1 \u00edslensku \u00fer\u00e1tt fyrir a\u00f0 hafa b\u00fai\u00f0 h\u00e9r \u00e1rum saman. Vi\u00f0 getum haft \u00fe\u00e1 sko\u00f0un a\u00f0 f\u00f3lki\u00f0 \u00e6tti a\u00f0 kunna \u00edslensku, og vi\u00f0 getum haft mismunandi sko\u00f0anir \u00e1 \u00fev\u00ed hvers vegna svo er ekki, en \u00fea\u00f0 breytir ekki st\u00f6\u00f0unni. \u00deetta er f\u00f3lk sem borgar h\u00e9r skatta og n\u00fdtir h\u00e9r \u00fdmsa v\u00f6ru og \u00fej\u00f3nustu sem \u00fea\u00f0 grei\u00f0ir fyrir, svo sem \u00ed verslunum, veitingah\u00fasum og v\u00ed\u00f0ar. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed fullir \u00fe\u00e1tttakendur \u00ed efnahagskerfi landsins og \u00e1 sinn \u00fe\u00e1tt \u00ed a\u00f0 halda uppi hagvexti. \u00dea\u00f0 er l\u00edka a\u00f0 nafninu til \u00fe\u00e1tttakendur \u00ed l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0islegu stj\u00f3rnkerfi, \u00ed \u00feeim skilningi a\u00f0 \u00fea\u00f0 hefur kosningar\u00e9tt og kj\u00f6rgengi. En krafa um \u00edslenskukunn\u00e1ttu veldur \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 hefur t\u00e6past kj\u00f6rgengi \u00ed raun.<\/p>\n<p>Einn \u00fe\u00e1tttakandi \u00ed umr\u00e6\u00f0unni \u00ed g\u00e6r sag\u00f0i: \u201eEf \u00fe\u00fa \u00e6tlar a\u00f0 bj\u00f3\u00f0a \u00feig fram \u00ed sveitarstj\u00f3rnir e\u00f0a til Al\u00feingis \u00e1 \u00cdslandi, \u00fe\u00e1 hl\u00fdtur \u00fe\u00fa a\u00f0 gera r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 geta lesi\u00f0, skili\u00f0 og tala\u00f0 \u00edslensku.\u201c En \u00e1byrg\u00f0in er ekki bara hj\u00e1 \u00feeim sem bj\u00f3\u00f0a sig fram eins og Sabine Leskopf borgarfulltr\u00fai benti \u00e1: \u201eFlokkar setja oft innflytjendur \u00e1 frambo\u00f0slista til a\u00f0 la\u00f0a a\u00f0 atkv\u00e6\u00f0i innflytjenda.\u201c H\u00e9r \u00e1\u00f0ur fyrr (fyrir ekki svo l\u00f6ngu) var stundum tala\u00f0 um a\u00f0 flokkarnir settu f\u00e1einar konur \u00e1 lista s\u00edna til skrauts \u2013 \u00feeim v\u00e6ri ekki \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 hafa nein \u00e1hrif en g\u00e6tu gagnast til a\u00f0 n\u00e1 \u00ed atkv\u00e6\u00f0i kvenna. Kannski er \u00feetta eitthva\u00f0 svipa\u00f0 me\u00f0 innflytjendur n\u00fa, en Sabine b\u00e6tir vi\u00f0: \u201een ef vi\u00f0komandi er kosinn \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur a\u00f0 gera honum kleift a\u00f0 sinna \u00fev\u00ed starfinu.\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er einmitt m\u00e1li\u00f0. \u00dea\u00f0 er andl\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0islegt ef st\u00f3rir h\u00f3par f\u00f3lks eru \u00ed raun sviptir kj\u00f6rgengi. Vi\u00f0 getum vitanlega sagt a\u00f0 \u00feeir geti sj\u00e1lfum s\u00e9r um kennt a\u00f0 hafa ekki l\u00e6rt \u00edslensku, en \u00fea\u00f0 leysir ekki vandann h\u00e9r og n\u00fa. Au\u00f0vita\u00f0 gengur ekki ef kj\u00f6rinn fulltr\u00fai getur ekki sinnt \u00fev\u00ed starfi sem hann er kosinn til vegna \u00feess a\u00f0 honum er meina\u00f0 a\u00f0 tala anna\u00f0 m\u00e1l en \u00edslensku \u2013 sem hann hefur ekki \u00e1 valdi s\u00ednu, enda er \u00edslenskukunn\u00e1tta ekki skilyr\u00f0i fyrir kj\u00f6rgengi. \u00dea\u00f0 sem \u00e9g er a\u00f0 segja er einfaldlega a\u00f0 hva\u00f0a sko\u00f0un sem vi\u00f0 h\u00f6fum \u00e1 innflytjendum og \u00edslenskukunn\u00e1ttu \u00feeirra hlj\u00f3tum vi\u00f0 a\u00f0 geta veri\u00f0 samm\u00e1la um a\u00f0 stj\u00f3rnkerfi okkar ver\u00f0ur a\u00f0 geta leyst svona m\u00e1l \u00feannig a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 hvorki gert \u00e1 kostna\u00f0 \u00edslenskunnar n\u00e9 l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0is og mannr\u00e9ttinda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd g\u00e6r skrifa\u00f0i \u00e9g pistil um \u00e1hugavert m\u00e1l sem var\u00f0ar enskunotkun \u00e1 sveitarstj\u00f3rnarfundi. \u00de\u00f3tt \u00e9g reyndi a\u00f0 setja m\u00e1li\u00f0 \u00ed almennara samhengi snerist umr\u00e6\u00f0an \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c miki\u00f0 um \u00feetta einstaka tilvik og innflytjandann sem \u00ed hlut \u00e1, og eins og vill brenna vi\u00f0 voru hneykslunarraddir mj\u00f6g \u00e1berandi, svo sem \u201e10 \u00e1r og getur ekki tj\u00e1\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-7975","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7975","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7975"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7975\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7976,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7975\/revisions\/7976"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7975"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7975"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7975"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}