{"id":8009,"date":"2026-02-26T16:05:51","date_gmt":"2026-02-26T16:05:51","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=8009"},"modified":"2026-02-26T16:05:51","modified_gmt":"2026-02-26T16:05:51","slug":"ad-stadreyndaprofa-frettir-eda-sannreyna-thaer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/02\/26\/ad-stadreyndaprofa-frettir-eda-sannreyna-thaer\/","title":{"rendered":"A\u00f0 sta\u00f0reyndapr\u00f3fa fr\u00e9ttir \u2013 e\u00f0a sannreyna \u00fe\u00e6r"},"content":{"rendered":"<p>N\u00fa \u00e1 t\u00edmum falsfr\u00e9tta, uppl\u00fdsinga\u00f3rei\u00f0u og gervigreindarspuna ver\u00f0ur s\u00edfellt mikilv\u00e6gara a\u00f0 kanna hvort \u00fea\u00f0 sem er birt \u00e1 \u00fdmsum mi\u00f0lum s\u00e9 sannleikanum samkv\u00e6mt e\u00f0a einhvers konar rangf\u00e6rslur, jafnvel hreinn uppspuni. \u00c1 ensku eru s\u00f6gnin <em>fact-check <\/em>og nafnor\u00f0i\u00f0 <em>fact-checking <\/em>notu\u00f0 um sl\u00edka k\u00f6nnun og hafa stundum veri\u00f0 \u00fe\u00fddd li\u00f0 fyrir li\u00f0 \u00e1 \u00edslensku \u2013 <em>sta\u00f0reyndapr\u00f3fa <\/em>og <em>sta\u00f0reyndapr\u00f3fun<\/em>. \u00cd fr\u00e9tt \u00e1 vef <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins <\/em>\u00ed dag <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frettir\/erlent\/2026-02-26-aldrei-hefur-forseti-logid-jafn-mikid-467993\">segir<\/a> t.d.: \u201eMargir fj\u00f6lmi\u00f0lar hafa fari\u00f0 yfir r\u00e6\u00f0u Trumps og sta\u00f0reyndapr\u00f3fa\u00f0 hana.\u201c Hvorugt or\u00f0i\u00f0 er \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum \u00fe\u00f3tt s\u00f6gnin s\u00e9 eitthva\u00f0 notu\u00f0 en nafnor\u00f0i\u00f0 er mj\u00f6g sjaldg\u00e6ft \u2013 \u00ed pistli \u00e1 Facebook-s\u00ed\u00f0unni \u201eV\u00edsindi \u00ed \u00edslenskum fj\u00f6lmi\u00f0lum\u201c \u00ed desember sl. <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/groups\/395945274607099\/posts\/1917716512429960\">segir<\/a> \u00fe\u00f3: \u201eOg enginn interneta\u00f0gangur. Engin sta\u00f0reyndapr\u00f3fun.\u201c<\/p>\n<p>Elsta d\u00e6mi sem \u00e9g finn um s\u00f6gnina er \u00e1 <em>Twitter <\/em>2012: \u201e\u00dearf \u00fej\u00f3nustu sem fer yfir og sta\u00f0reyndapr\u00f3far fr\u00e9ttir?\u201c \u00c1 <em>Twitter <\/em>2017 segir: \u201eAf hverju tr\u00fair f\u00f3lk \u00f6llu \u00e1 internetinu 364 daga \u00e1 \u00e1ri, en einu sinni \u00e1 \u00e1ri er allt v\u00e9fengt og sta\u00f0reyndapr\u00f3fa\u00f0?\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2019 segir: \u201ehef\u00f0u fr\u00e9ttamennirnir haft fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 rannsaka m\u00e1li\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 sta\u00f0reyndapr\u00f3fa fullyr\u00f0ingar e\u00f0a afla au\u00f0f\u00e1anlegra uppl\u00fdsinga hj\u00e1 vi\u00f0komandi a\u00f0ilum hef\u00f0u \u00feeir geta\u00f0 s\u00e9\u00f0 s\u00f3ma sinn \u00ed a\u00f0 for\u00f0ast a\u00f0 fara me\u00f0 allt \u00feetta fleipur.\u201c \u00c1 <em>mbl.is <\/em>2020 segir: \u201eFacebook hefur legi\u00f0 undir gagnr\u00fdni fyrir a\u00f0 neita a\u00f0 sta\u00f0reyndapr\u00f3fa p\u00f3lit\u00edskar augl\u00fdsingar.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>2025 segir: \u201eSvarth\u00f6f\u00f0i er skept\u00edskur a\u00f0 e\u00f0lisfari og \u00e1kva\u00f0 a\u00f0 gera tilraun til a\u00f0 sta\u00f0reyndapr\u00f3fa yfirl\u00fdsingar Hildar.\u201c<\/p>\n<p>S\u00f6gnin <em>sta\u00f0reyndapr\u00f3fa <\/em>er fleirsamsett, \u00far samsetta nafnor\u00f0inu <em>sta\u00f0-reynd<\/em> og s\u00f6gninni <em>pr\u00f3fa<\/em>. \u00de\u00f3tt sl\u00edk samsetning brj\u00f3ti ekki \u00ed b\u00e1ga vi\u00f0 \u00edslenskar or\u00f0myndunarreglur eru fleirsamsettar sagnir f\u00e1ar \u00ed m\u00e1linu, frekar stir\u00f0ar og fara oft ekki s\u00e9rlega vel. En vi\u00f0 h\u00f6fum reyndar \u00ed m\u00e1linu sagnirnar <em><a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/34632\">sannreyna<\/a><\/em>,<em> <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/34631\">sannpr\u00f3fa<\/a> <\/em>og <em><a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/38955\">sta\u00f0reyna<\/a><\/em> sem \u00e9g s\u00e9 ekki betur en n\u00e1i merkingunni sem um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a fullkomlega. \u00de\u00e6r eru (nokkurn veginn) samheiti \u2013 sk\u00fdr\u00f0ar 'l\u00e1ta reyna \u00e1 (e-\u00f0) af eigin raun, sannpr\u00f3fa (e-\u00f0)', 'l\u00e1ta reyna \u00e1 hvort e-\u00f0 stenst' og 'sta\u00f0festa vissu (um e-\u00f0)' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. \u00cd sta\u00f0 nafnor\u00f0sins <em>sta\u00f0reyndapr\u00f3fun <\/em>m\u00e1 \u00fe\u00e1 nota anna\u00f0hvort <em>sannreynsla<\/em>,<em> sannpr\u00f3fun<\/em> e\u00f0a <em>sta\u00f0reynsla <\/em>\u2013 \u00f6ll or\u00f0in eru til \u00ed m\u00e1linu. \u00dea\u00f0 er \u00f3\u00fearfi a\u00f0 elta enskuna \u00ed blindni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00fa \u00e1 t\u00edmum falsfr\u00e9tta, uppl\u00fdsinga\u00f3rei\u00f0u og gervigreindarspuna ver\u00f0ur s\u00edfellt mikilv\u00e6gara a\u00f0 kanna hvort \u00fea\u00f0 sem er birt \u00e1 \u00fdmsum mi\u00f0lum s\u00e9 sannleikanum samkv\u00e6mt e\u00f0a einhvers konar rangf\u00e6rslur, jafnvel hreinn uppspuni. \u00c1 ensku eru s\u00f6gnin fact-check og nafnor\u00f0i\u00f0 fact-checking notu\u00f0 um sl\u00edka k\u00f6nnun og hafa stundum veri\u00f0 \u00fe\u00fddd li\u00f0 fyrir li\u00f0 \u00e1 \u00edslensku \u2013 sta\u00f0reyndapr\u00f3fa og [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-8009","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8009","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8009"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8009\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8010,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8009\/revisions\/8010"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8009"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8009"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8009"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}