{"id":8024,"date":"2026-03-05T15:43:14","date_gmt":"2026-03-05T15:43:14","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=8024"},"modified":"2026-03-05T15:43:14","modified_gmt":"2026-03-05T15:43:14","slug":"frabending","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/03\/05\/frabending\/","title":{"rendered":"Fr\u00e1bending"},"content":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>fr\u00e1bending <\/em>hefur veri\u00f0 til umr\u00e6\u00f0u \u00ed m\u00e1lfarsh\u00f3pum s\u00ed\u00f0ustu daga eftir a\u00f0 \u00fea\u00f0 kom fyrir \u00ed umr\u00e6\u00f0u \u00ed framhaldi af umfj\u00f6llun um einhverfu \u00ed \u00fe\u00e6ttinum \u201eKveik\u201c \u00ed <em>R\u00edkissj\u00f3nvarpinu<\/em>. M\u00f6rgum kom or\u00f0i\u00f0 \u00f3kunnuglega fyrir sj\u00f3nir og flettu \u00fev\u00ed upp \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>\u00fear sem \u00fea\u00f0 er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/59764\">sk\u00fdrt<\/a> '\u00e1bending um e-\u00f0 sem ber a\u00f0 for\u00f0ast (lyf)' og \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum <\/em><a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/70075\">segir<\/a>: \u201eOr\u00f0i\u00f0 <strong>fr\u00e1bending <\/strong>merkir: meinbugur \u00e1 notkun lyfs e\u00f0a framkv\u00e6md a\u00f0ger\u00f0ar.\u201c \u00cd <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frettir\/innlent\/2026-03-04-thu-att-ekki-heima-her-fardu-eitthvert-annad-468705\">vi\u00f0tali<\/a> \u00ed <em>R\u00edkis\u00fatvarpinu <\/em>vi\u00f0 formann Einhverfusamtakanna sag\u00f0i h\u00fan: \u201e\u00deau nota hins vegar or\u00f0avali\u00f0 fr\u00e1bending. A\u00f0 einhverfa s\u00e9 fr\u00e1bending \u00ed teymi.\u201c Fr\u00e9ttama\u00f0ur spyr: \u201e<em>Hva\u00f0 er fr\u00e1bending?<\/em>\u201c og svari\u00f0 er \u201eF\u00ednt or\u00f0 til a\u00f0 segja; \u00fe\u00fa \u00e1tt ekki heima h\u00e9r, far\u00f0u eitthvert anna\u00f0.\u201c<\/p>\n<p>Annars sta\u00f0ar hef \u00e9g s\u00e9\u00f0 \u00fev\u00ed haldi\u00f0 fram a\u00f0 <em>fr\u00e1bending <\/em>merki einfaldlega 'brottv\u00edsun' e\u00f0a 'h\u00f6fnun'. En \u00fe\u00f3tt or\u00f0i\u00f0 s\u00e9 sjalds\u00e9\u00f0 \u00ed venjulegu m\u00e1li er \u00fea\u00f0 langt fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 vera n\u00fdtt. Elstu d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 eru \u00ed <em>L\u00e6knabla\u00f0inu <\/em>1967 \u00fear sem segir \u00ed augl\u00fdsingu: \u201eFr\u00e1bendingar (contraindicationes).\u201c \u00cd \u201e\u00cd\u00f0or\u00f0asafni l\u00e6kna\u201c \u00ed <em>\u00cd\u00f0or\u00f0abankanum<\/em> er or\u00f0i\u00f0 einmitt nota\u00f0 sem \u00fe\u00fd\u00f0ing \u00e1 <em>contraindication <\/em>\u00ed ensku og <a href=\"https:\/\/idordabanki.arnastofnun.is\/faersla\/732155\">skilgreint<\/a> 'Atri\u00f0i e\u00f0a \u00e1stand sem gerir notkun tiltekinnar me\u00f0fer\u00f0ar e\u00f0a a\u00f0ger\u00f0ar varasama e\u00f0a \u00f3\u00e6skilega'. Hin faglega merking er \u00fev\u00ed talsvert v\u00ed\u00f0ari en b\u00e6\u00f0i <em>\u00cdslensk n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>og <em>M\u00e1lfarsbankinn <\/em>gera r\u00e1\u00f0 fyrir \u2013 v\u00edsar ekki bara til lyfja e\u00f0a a\u00f0ger\u00f0a, heldur einnig til hvers kyns me\u00f0fer\u00f0ar, og \u00fea\u00f0 er s\u00fa merking sem h\u00e9r er um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a.<\/p>\n<p>\u00deetta kemur t.d. fram \u00ed <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frettir\/innlent\/2026-03-04-einhverfum-ekki-sjalfkrafa-visad-fra-gedheilsuteymum-heilsugaeslunnar-468709\">vi\u00f0tali<\/a> vi\u00f0 forstj\u00f3ra Heilsug\u00e6slu h\u00f6fu\u00f0borgarsv\u00e6\u00f0isins \u00ed <em>R\u00edkis\u00fatvarpinu <\/em>\u00fear sem h\u00fan var spur\u00f0 \u201eEn \u00fea\u00f0 er \u00fe\u00e1 r\u00e9tt a\u00f0 einhverfum einstaklingum hefur veri\u00f0 v\u00edsa\u00f0 fr\u00e1 \u00fej\u00f3nustunni?\u201c og svara\u00f0i: \u201e\u00dea\u00f0 var \u00feannig \u00ed upphafi a\u00f0 \u00fe\u00e1 var einhverfa fr\u00e1bending en \u00fea\u00f0 er ekki lengur.\u201c H\u00fan segir jafnframt a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi ekki veri\u00f0 \u00feannig \u201ea\u00f0 f\u00f3lki me\u00f0 einhverfu hafi sj\u00e1lfkrafa veri\u00f0 v\u00edsa\u00f0 fr\u00e1, heldur hafi hver bei\u00f0ni veri\u00f0 metin.\u201c \u00cd svari til fr\u00e9ttastofu <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins <\/em>fr\u00e1 Heilsug\u00e6slu h\u00f6fu\u00f0borgarsv\u00e6\u00f0isins <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frettir\/innlent\/2026-03-03-heimurinn-vill-ekki-hafa-mig-en-eg-aetla-ad-vera-i-honum-468138\">segir<\/a>: \u201eFr\u00e1bendingarnar voru bygg\u00f0ar \u00e1 \u00fev\u00ed mati a\u00f0 ekki v\u00e6ri n\u00e6gjanleg s\u00e9r\u00feekking \u00e1 vanda einstaklinga hverju sinni.\u201c \u00dearna er sk\u00fdrt a\u00f0 byggt er \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 s\u00fa me\u00f0fer\u00f0 sem um r\u00e6\u00f0ir henti ekki f\u00f3lki me\u00f0 einhverfu.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er einmitt \u00e1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 ekki er h\u00e6gt a\u00f0 tala einfaldlega um <em>brottv\u00edsun <\/em>og <em>v\u00edsa brott<\/em> \u2013 \u00a0eins og h\u00e9r hefur veri\u00f0 \u00fatsk\u00fdrt er merkingin ekki s\u00fa sama. Or\u00f0i\u00f0 <em>fr\u00e1bending <\/em>er reyndar alls ekki sjaldg\u00e6ft ef marka m\u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>\u2013 \u00fear eru h\u00e1tt \u00ed sj\u00f6 \u00fe\u00fasund d\u00e6mi um \u00fea\u00f0. En h\u00e1tt \u00ed n\u00edu t\u00edundu af \u00feeim eru \u00far <em>L\u00e6knabla\u00f0inu <\/em>og \u00f6\u00f0rum t\u00edmaritum \u00e1 svi\u00f0i heilbrig\u00f0ism\u00e1la \u2013 or\u00f0i\u00f0 er sem s\u00e9 fyrst og fremst \u00ed\u00f0or\u00f0 en hefur ekki veri\u00f0 miki\u00f0 nota\u00f0 \u00ed almennu m\u00e1li og \u00feess vegna skiljanlegt a\u00f0 m\u00f6rgum finnist \u00fea\u00f0 framandi. Notkun \u00feess \u00ed \u00fev\u00ed samhengi sem um r\u00e6\u00f0ir \u00e1 samt fullan r\u00e9tt \u00e1 s\u00e9r, en hitt er anna\u00f0 m\u00e1l a\u00f0 \u00fearna getur veri\u00f0 vandrata\u00f0ur millivegur \u00feegar fagf\u00f3lk beinir or\u00f0um s\u00ednum til almennings \u2013 \u00fe\u00e1 getur oft veri\u00f0 skynsamlegt a\u00f0 reyna a\u00f0 komast hj\u00e1 notkun \u00ed\u00f0or\u00f0a.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 fr\u00e1bending hefur veri\u00f0 til umr\u00e6\u00f0u \u00ed m\u00e1lfarsh\u00f3pum s\u00ed\u00f0ustu daga eftir a\u00f0 \u00fea\u00f0 kom fyrir \u00ed umr\u00e6\u00f0u \u00ed framhaldi af umfj\u00f6llun um einhverfu \u00ed \u00fe\u00e6ttinum \u201eKveik\u201c \u00ed R\u00edkissj\u00f3nvarpinu. M\u00f6rgum kom or\u00f0i\u00f0 \u00f3kunnuglega fyrir sj\u00f3nir og flettu \u00fev\u00ed upp \u00ed \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k \u00fear sem \u00fea\u00f0 er sk\u00fdrt '\u00e1bending um e-\u00f0 sem ber a\u00f0 for\u00f0ast (lyf)' og [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-8024","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8024","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8024"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8024\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8025,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8024\/revisions\/8025"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8024"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8024"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8024"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}