{"id":8114,"date":"2026-04-11T10:22:00","date_gmt":"2026-04-11T10:22:00","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=8114"},"modified":"2026-04-11T10:22:00","modified_gmt":"2026-04-11T10:22:00","slug":"simahuns-skjahuns","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/04\/11\/simahuns-skjahuns\/","title":{"rendered":"S\u00edmahuns \u2013 skj\u00e1huns"},"content":{"rendered":"<p>\u00c1 Facebook-s\u00ed\u00f0u <em>Mi\u00f0ju m\u00e1ls og l\u00e6sis <\/em>var <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/Midjamalsoglaesis\/posts\/pfbid02FNoVs7iW9nE2nBfWoQ32KA8zs47DQFFDwbbyRjkHjDZxkDK1zBmtcGnrG6sAeXF7l\">spurt<\/a> hvernig h\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0a enska or\u00f0i\u00f0 <em>phubbing <\/em>sem v\u00e6ri \u201enota\u00f0 til a\u00f0 l\u00fdsa \u00fev\u00ed \u00feegar skj\u00e1notkun foreldra ver\u00f0ur til \u00feess a\u00f0 f\u00e6kka samskiptum vi\u00f0 b\u00f6rn\u201c. \u00c9g haf\u00f0i aldrei rekist \u00e1 \u00feetta or\u00f0 en g\u00fagla\u00f0i \u00fea\u00f0 og komst a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 merkingin er \u00ed raun v\u00ed\u00f0ari \u2013 \u00fea\u00f0 v\u00edsar til hvers kyns tilvika \u00fear sem rafr\u00e6n samskipti eru tekin fram yfir bein samskipti vi\u00f0 f\u00f3lk sem er \u00ed n\u00e1vist manns \u00ed raunheimum, tilvik \u00fear sem f\u00f3lk s\u00fdnir \u00f6\u00f0rum \u00e1hugaleysi og vanvir\u00f0ingu me\u00f0 s\u00edma- e\u00f0a t\u00f6lvunotkun sinni, svo sem me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 sko\u00f0a s\u00edmann e\u00f0a skrifa skilabo\u00f0 \u00ed mi\u00f0ju samtali, matarbo\u00f0i, \u00e1 fyrirlestri o.s.frv., hafa s\u00edma \u00e1 bor\u00f0inu me\u00f0an \u00e1 m\u00e1lt\u00ed\u00f0 stendur og anna\u00f0 sl\u00edkt \u2013 heg\u00f0un sem vi\u00f0 \u00feekkjum flest (alltof) vel.<\/p>\n<p>N\u00fa er vitanlega stundum sagt a\u00f0 vi\u00f0 \u00feurfum ekki alltaf a\u00f0 elta or\u00f0afor\u00f0a enskunnar \u2013 \u00fe\u00f3tt enska hafi or\u00f0 yfir eitthva\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0i \u00fea\u00f0 ekki endilega a\u00f0 \u00edslenska \u00feurfi nau\u00f0synlega a\u00f0 hafa samsvarandi or\u00f0, heldur s\u00e9 oft h\u00e6gt a\u00f0 n\u00fdta \u00feau or\u00f0 sem fyrir eru og or\u00f0a hlutina \u00e1 annan h\u00e1tt en gert er \u00ed ensku. \u00dea\u00f0 er satt og r\u00e9tt, en \u00e9g s\u00e9 samt ekkert a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 b\u00fain s\u00e9u til or\u00f0 ef kalla\u00f0 er eftir \u00feeim \u2013 \u00feau eru \u00fe\u00e1 notu\u00f0 af \u00feeim sem vilja, og \u00e6ttu ekki a\u00f0 trufla m\u00e1lnotkun annarra e\u00f0a valda \u00feeim hugarangri. \u00cd \u00feessu tilviki s\u00e9 \u00e9g alveg a\u00f0 \u00edslenskt or\u00f0 g\u00e6ti veri\u00f0 gagnlegt vi\u00f0 \u00fdmsar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur og \u00feess vegna f\u00f3r \u00e9g a\u00f0 velta fyrir m\u00e9r hvernig \u00fea\u00f0 g\u00e6ti veri\u00f0. Fyrsta hugmyndin var a\u00f0 l\u00edkja eftir myndun enska or\u00f0sins sem er svokalla\u00f0ur sambr\u00e6\u00f0ingur (<em>portmanteau <\/em>\u00e1 ensku).<\/p>\n<p>\u00cd sambr\u00e6\u00f0ingi eru b\u00fatar \u00far tveimur or\u00f0um felldir saman. \u00cd \u00feessu tilviki eru nota\u00f0ir tveir fyrstu stafirnir \u00ed or\u00f0inu <strong><em>ph<\/em><\/strong><em>one <\/em>og settir \u00ed sta\u00f0 tveggja \u00feeirra fyrstu \u00ed or\u00f0inu <em>sn<strong>ubbing<\/strong><\/em> \u2013 \u00far ver\u00f0ur sambr\u00e6\u00f0ingurinn <em>phubbing<\/em>. \u00ddmis d\u00e6mi eru um sl\u00edka or\u00f0myndun \u00ed ensku \u2013 \u00fea\u00f0 lang\u00feekktasta \u00ed seinni t\u00ed\u00f0 er <em>Brexit <\/em>sem er sambr\u00e6\u00f0ingur \u00far <strong><em>Br<\/em><\/strong><em>itain <\/em>og <em>exit<\/em>. \u00deetta er fr\u00e1brug\u00f0i\u00f0 venjulegri samsetningu a\u00f0 \u00fev\u00ed leyti a\u00f0 b\u00fatarnir sem br\u00e6ddir eru saman eru oftast ekki sj\u00e1lfst\u00e6\u00f0ir or\u00f0hlutar \u00ed venjulegum skilningi, ekki <em>ph<\/em> \u00ed <em>phone<\/em>, <em>ubbing <\/em>\u00ed <em>snubbing<\/em> e\u00f0a <em>Br <\/em>\u00ed <em>Britain<\/em>. Eins og \u00e9g hef <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/04\/26\/nislendingar\/\">skrifa\u00f0<\/a> um er or\u00f0myndun af \u00feessu tagi mj\u00f6g sjaldg\u00e6f \u00ed \u00edslensku nema helst \u00ed gamni, \u00fe\u00f3tt reyndar megi f\u00e6ra r\u00f6k a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 eitt algengasta or\u00f0 m\u00e1lsins, <em>t\u00f6lva<\/em>, s\u00e9 sambr\u00e6\u00f0ingur \u00fat <em>tala <\/em>og <em>v\u00f6lva<\/em>.<\/p>\n<p>\u00deessi a\u00f0fer\u00f0 er \u00fev\u00ed varla heppileg \u00ed \u00edslensku og e\u00f0lilegra a\u00f0 athuga hvort h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 b\u00faa til lipurt samsett or\u00f0. M\u00e9r datt \u00ed hug or\u00f0i\u00f0 <em>s\u00edmahuns<\/em> \u2013 <em>huns <\/em>er ekki til \u00ed m\u00e1linu, a.m.k. ekki gefi\u00f0 \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum, en er e\u00f0lileg myndun af s\u00f6gninni <em>hunsa<\/em>. Or\u00f0i\u00f0 <em>skj\u00e1huns<\/em> k\u00e6mi einnig til greina \u2013 \u00fea\u00f0 er v\u00ed\u00f0ara og styttra. Or\u00f0in eiga sem s\u00e9 a\u00f0 koma \u00fev\u00ed \u00e1 framf\u00e6ri a\u00f0 umhverfi\u00f0 er <em>hunsa\u00f0<\/em> \u00ed \u00fe\u00e1gu <em>s\u00edmans <\/em>e\u00f0a <em>skj\u00e1sins<\/em>. Vissulega v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 lesa gagnst\u00e6\u00f0a merkingu \u00far or\u00f0unum, \u00fe.e. a\u00f0 veri\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 hunsa s\u00edmann e\u00f0a skj\u00e1inn, en \u00fea\u00f0 er e\u00f0li flestra samsetninga, jafnvel \u00feeirra sem eru taldar gagns\u00e6jar, a\u00f0 vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 l\u00e6ra hvernig \u00feau eru hugsu\u00f0. Ef \u00feessi or\u00f0 komast \u00ed notkun venjast \u00feau sm\u00e1tt og sm\u00e1tt og merkingin sem \u00feeim er gefin festist vi\u00f0 \u00feau.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c1 Facebook-s\u00ed\u00f0u Mi\u00f0ju m\u00e1ls og l\u00e6sis var spurt hvernig h\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0a enska or\u00f0i\u00f0 phubbing sem v\u00e6ri \u201enota\u00f0 til a\u00f0 l\u00fdsa \u00fev\u00ed \u00feegar skj\u00e1notkun foreldra ver\u00f0ur til \u00feess a\u00f0 f\u00e6kka samskiptum vi\u00f0 b\u00f6rn\u201c. \u00c9g haf\u00f0i aldrei rekist \u00e1 \u00feetta or\u00f0 en g\u00fagla\u00f0i \u00fea\u00f0 og komst a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 merkingin er \u00ed raun v\u00ed\u00f0ari \u2013 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-8114","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8114","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8114"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8114\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8115,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8114\/revisions\/8115"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8114"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8114"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}