{"id":8155,"date":"2026-05-18T14:55:34","date_gmt":"2026-05-18T14:55:34","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=8155"},"modified":"2026-05-18T14:55:34","modified_gmt":"2026-05-18T14:55:34","slug":"ad-kjosa-med-fotunum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/05\/18\/ad-kjosa-med-fotunum\/","title":{"rendered":"A\u00f0 kj\u00f3sa me\u00f0 f\u00f3tunum"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g var spur\u00f0ur um merkingu or\u00f0asambandsins <em>kj\u00f3sa me\u00f0 f\u00f3tunum<\/em> sem stundum s\u00e9st og heyrist en vir\u00f0ist ekki vera \u00ed neinni \u00edslenskri or\u00f0ab\u00f3k. Sambandi\u00f0 er v\u00e6ntanlega komi\u00f0 \u00far ensku \u00fear sem <em>vote with your feet <\/em><a href=\"https:\/\/dictionary.cambridge.org\/dictionary\/english\/vote-with-feet\">merkir<\/a> 'to show your opinion by leaving an organization or by no longer supporting, using, or buying something' e\u00f0a 'a\u00f0 l\u00e1ta sko\u00f0un s\u00edna \u00ed lj\u00f3si me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 yfirgefa einhver samt\u00f6k e\u00f0a h\u00e6tta a\u00f0 sty\u00f0ja, nota e\u00f0a kaupa eitthva\u00f0'. Sambandi\u00f0 er <a href=\"https:\/\/en.wiktionary.org\/wiki\/vote_with_one%27s_feet\">tali\u00f0<\/a> eiga uppruna sinn \u00ed <em>pedibus in sententiam ire <\/em>e\u00f0a 'ganga me\u00f0 f\u00f3tunum \u00ed afst\u00f6\u00f0u' sem v\u00edsar til \u00feess hvernig atkv\u00e6\u00f0i voru greidd \u00ed r\u00f3mverska senatinu. N\u00fat\u00edmanotkun sambandsins er talin runnin fr\u00e1 Len\u00edn en breiddist \u00fat eftir 1945 \u00feegar fari\u00f0 var a\u00f0 nota \u00fea\u00f0 um f\u00f3lk sem fl\u00fd\u00f0i Austur-\u00de\u00fdskaland.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 \u00e1 einmitt vi\u00f0 um elstu d\u00e6mi sem \u00e9g finn um \u00feetta samband \u00e1 \u00edslensku \u2013 \u00feau v\u00edsa \u00f6ll til Austur-\u00de\u00fdskalands. \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1957 segir: \u201e\u00cd brezku bla\u00f0i var \u00ed morgun kve\u00f0i\u00f0 svo a\u00f0 or\u00f0i, a\u00f0 2\u00bc millj. Austur-\u00dej\u00f3\u00f0verja hef\u00f0i \u00feegar greitt atkv\u00e6\u00f0i gegn komm\u00fanistum \u201eme\u00f0 f\u00f3tunum\u201c, \u00fe. e. me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 fl\u00fdja landi\u00f0 og \u00f3gnarstj\u00f3rn \u00feeirra.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1962 segir: \u201eBl\u00f3min marka \u00fe\u00e1 sta\u00f0i \u00fear sem f\u00f3lk, sem vildi \u201eneyta almenns kosningar\u00e9ttar s\u00edns me\u00f0 f\u00f3tunum\u201c \u00fe. e. velja um \u00fea\u00f0 hvort \u00fea\u00f0 vildi vera kyrrt \u00ed Austur-Berl\u00edn e\u00f0a fl\u00fdja vestur, hefir l\u00e1ti\u00f0 l\u00edfi\u00f0.\u201c \u00cd <em>V\u00edsi <\/em>1963 segir: \u201e4 millj\u00f3nir manna hafa \u201ekosi\u00f0 me\u00f0 f\u00f3tunum\u201c.\u201c \u00cd <em>Vesturlandi <\/em>1964 segir: \u201e\u00deetta f\u00f3lk \u201ehefur kosi\u00f0 me\u00f0 f\u00f3tunum,\u201c eins og \u00fea\u00f0 hefur veri\u00f0 or\u00f0a\u00f0. Og \u00fea\u00f0 k\u00fds enn me\u00f0 f\u00f3tunum.\u201c<\/p>\n<p>Sm\u00e1tt og sm\u00e1tt var svo fari\u00f0 a\u00f0 nota sambandi\u00f0 \u00ed v\u00ed\u00f0ari merkingu og um flutning f\u00f3lks fr\u00e1 \u00f6\u00f0rum l\u00f6ndum en Austur-\u00de\u00fdskalandi. \u00cd grein um \u00edslenska p\u00f3lit\u00edk \u00ed <em>Al\u00fe\u00fd\u00f0ubla\u00f0inu <\/em>1981 skrifar J\u00f3n Baldvin Hannibalsson: \u201eSumir stj\u00f3rnm\u00e1laflokkar hafa veri\u00f0 a\u00f0 forheimska sig \u00e1 \u00fev\u00ed, a\u00f0 leggja til vi\u00f0 h\u00e1ttvirta kj\u00f3sendur, a\u00f0 \u00feeir her\u00f0i sultar\u00f3lina, \u00ed nafni \u201ebar\u00e1ttunnar gegn ver\u00f0b\u00f3lgunni\u201c. Kj\u00f3sendur hafa svara\u00f0 fyrir sig me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 grei\u00f0a atkv\u00e6\u00f0i \u2013 me\u00f0 f\u00f3tunum.\u201c \u00dearna vir\u00f0ist v\u00edsa\u00f0 til \u00feess a\u00f0 f\u00f3lk hafi flutt \u00far landi. \u00cd <em>T\u00edmanum <\/em>1990 segir um hugsanlegan fl\u00f3ttamannastraum fr\u00e1 Sov\u00e9tr\u00edkjunum til Finnlands: \u201eEf v\u00f6ruskortur ver\u00f0ur svo mikill a\u00f0 f\u00f3lk s\u00e9r fram \u00e1 hungursney\u00f0 mun f\u00f3lk kj\u00f3sa me\u00f0 f\u00f3tunum og flytja sig \u00feanga\u00f0 sem mat er a\u00f0 f\u00e1.\u201c<\/p>\n<p>Sambandi\u00f0 hefur or\u00f0i\u00f0 t\u00f6luvert algengt \u00e1 seinni \u00e1rum \u2013 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>er h\u00e1tt \u00e1 fj\u00f3r\u00f0a hundra\u00f0 d\u00e6ma um <em>kj\u00f3sa <\/em>(e\u00f0a <em>grei\u00f0a atkv\u00e6\u00f0i<\/em>)<em> me\u00f0 f\u00f3tunum<\/em>. En jafnframt hefur merking \u00feess v\u00edkka\u00f0 talsvert og vir\u00f0ist n\u00fa vera svipu\u00f0 \u00feeirri sem \u00fea\u00f0 hefur \u00ed ensku og l\u00fdst var h\u00e9r a\u00f0 framan \u2013 \u00fea\u00f0 v\u00edsar sem s\u00e9 ekki endilega til \u00feess a\u00f0 flytja sig um set \u00ed landfr\u00e6\u00f0ilegum skilningi. \u00cd <em>Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2020 segir: \u201eL\u00edfeyriskerfi\u00f0 v\u00e6ri or\u00f0i\u00f0 of st\u00f3rt, sj\u00f3\u00f0f\u00e9lagar \u00feyrftu a\u00f0 geta kosi\u00f0 me\u00f0 f\u00f3tunum ef \u00feeim misl\u00edkar stj\u00f3rn sj\u00f3\u00f0a.\u201c \u00cd <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>2021 segir: \u201eVi\u00f0skiptavinurinn mun m\u00f3tm\u00e6la \u00feessu me\u00f0 f\u00f3tunum.\u201c \u00cd <em>V\u00edsbendingu <\/em>2022 segir: \u201ehluthafar myndu einfaldlega kj\u00f3sa me\u00f0 f\u00f3tunum og selja hlutabr\u00e9f \u00feeirra fyrirt\u00e6kja sem st\u00f3\u00f0u sig illa \u00e1 marka\u00f0i.\u201c<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g var spur\u00f0ur um merkingu or\u00f0asambandsins kj\u00f3sa me\u00f0 f\u00f3tunum sem stundum s\u00e9st og heyrist en vir\u00f0ist ekki vera \u00ed neinni \u00edslenskri or\u00f0ab\u00f3k. Sambandi\u00f0 er v\u00e6ntanlega komi\u00f0 \u00far ensku \u00fear sem vote with your feet merkir 'to show your opinion by leaving an organization or by no longer supporting, using, or buying something' e\u00f0a 'a\u00f0 l\u00e1ta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-8155","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8155","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8155"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8155\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8156,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8155\/revisions\/8156"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8155"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8155"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8155"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}