{"id":8190,"date":"2026-06-12T19:34:25","date_gmt":"2026-06-12T19:34:25","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=8190"},"modified":"2026-06-12T19:54:16","modified_gmt":"2026-06-12T19:54:16","slug":"fangelsi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/06\/12\/fangelsi\/","title":{"rendered":"Fangelsi"},"content":{"rendered":"<p>N\u00fdsam\u00feykkt l\u00f6g um \u201ebrottfararst\u00f6\u00f0\u201c gefa tilefni til \u00e1hugaver\u00f0ra vangaveltna um merkingu og notkun \u00fdmissa or\u00f0a. Eitt \u00feeirra er <em>fangelsi<\/em>. \u00cd grein \u00ed <em>V\u00edsi <\/em>\u00ed dag <a href=\"https:\/\/www.visir.is\/g\/20262896744d\/mikilvaegar-stadreyndir-um-log-um-brottfararstod\">segir<\/a>: \u201eBrottfararst\u00f6\u00f0 er ekki fangelsi. \u00deetta er afar villandi og r\u00f6ng or\u00f0anotkun, vi\u00f0 vitum \u00f6ll hva\u00f0 fangelsi er. Fangelsi er refsi\u00farr\u00e6\u00f0i \u00fear sem fangar afpl\u00e1na refsid\u00f3ma fyrir brot \u00e1 l\u00f6gum. Ekkert af \u00feessu \u00e1 vi\u00f0 um einstaklinga sem ver\u00f0a vista\u00f0ir \u00ed brottfararst\u00f6\u00f0. \u00de\u00f3tt brottfararst\u00f6\u00f0 s\u00e9 vissulega loka\u00f0 \u00farr\u00e6\u00f0i \u00fear sem f\u00f3lk er frelsissvipt er \u00fearna grundvallarmunur \u00e1.\u201c \u00deessi skilgreining or\u00f0sins fellur alveg a\u00f0 <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/10527\">sk\u00fdringu<\/a> \u00feess \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>: 'bygging sem h\u00fdsir fanga me\u00f0an \u00feeir afpl\u00e1na refsingu'. \u00cd <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>segir: 'bygging e\u00f0a setur \u00fear sem fangelsisd\u00f3mur er afpl\u00e1na\u00f0ur'.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/idordabanki.arnastofnun.is\/faersla\/896133\">Skilgreiningin<\/a> \u00ed <em>L\u00f6gfr\u00e6\u00f0ior\u00f0asafni <\/em>\u00ed <em>\u00cd\u00f0or\u00f0abankanum <\/em>er hins vegar nokkru v\u00ed\u00f0ari: 'Refsivistarstofnun \u00fear sem vista\u00f0ir eru \u00feeir sem d\u00e6mdir eru til fangelsisrefsingar, til a\u00f0 afpl\u00e1na vararefsingu f\u00e9sekta e\u00f0a s\u00e6ta g\u00e6sluvar\u00f0haldi.' G\u00e6sluvar\u00f0hald er au\u00f0vita\u00f0 annars e\u00f0lis en afpl\u00e1nun refsid\u00f3ms en samt er <em>fangelsi <\/em>tali\u00f0 n\u00e1 yfir \u00fea\u00f0 \u00fearna, og or\u00f0i\u00f0 <em>g\u00e6sluvar\u00f0haldsfangelsi <\/em>er l\u00edka til. \u00dea\u00f0 er l\u00edka tala\u00f0 um a\u00f0 setja f\u00f3lk <em>\u00ed fangelsi \u00e1n d\u00f3ms og laga<\/em> og \u00fear er au\u00f0vita\u00f0 ekki um afpl\u00e1nun refsid\u00f3ms a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. \u00cd almennu m\u00e1li hefur or\u00f0i\u00f0 <em>fangelsi <\/em>nefnilega v\u00ed\u00f0ari merkingu en \u00feegar \u00fea\u00f0 er \u00ed\u00f0or\u00f0, eitthva\u00f0 \u00ed l\u00edkingu vi\u00f0 'h\u00fas e\u00f0a sta\u00f0ur \u00fear sem f\u00f3lk er loka\u00f0 inni og haldi\u00f0 nau\u00f0ugu'. \u00deessi merking og notkun or\u00f0sins er vitanlega <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?o19334\">g\u00f6mul<\/a>, og raunar l\u00edklega eldri en hin.<\/p>\n<p>\u00deetta er \u00fev\u00ed d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 \u2013 sem er b\u00fdsna algengt \u2013 a\u00f0 sama or\u00f0i\u00f0 s\u00e9 nota\u00f0 b\u00e6\u00f0i \u00ed almennu m\u00e1li og sem \u00ed\u00f0or\u00f0, og hafi ekki n\u00e1kv\u00e6mlega s\u00f6mu merkingu \u00e1 b\u00e1\u00f0um svi\u00f0um. Og \u00fea\u00f0 er ekki \u00feannig a\u00f0 \u00f6nnur merkingin s\u00e9 r\u00e9tt \u2013 e\u00f0a r\u00e9ttari \u2013 en hin r\u00f6ng. \u00deau sem segja a\u00f0 \u201ebrottfararst\u00f6\u00f0\u201c s\u00e9 ekki fangelsi hafa vitanlega r\u00e9tt fyrir s\u00e9r \u2013 f\u00f3lk sem \u00fear ver\u00f0ur vista\u00f0 er ekki a\u00f0 afpl\u00e1na refsid\u00f3ma. En \u00feau sem segja a\u00f0 um fangelsi s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a hafa l\u00edka r\u00e9tt fyrir s\u00e9r \u2013 \u00fearna ver\u00f0ur f\u00f3lk loka\u00f0 inni og \u00fev\u00ed haldi\u00f0 \u00fear nau\u00f0ugu. \u00dea\u00f0 m\u00e1 au\u00f0vita\u00f0 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 \u00f3heppilegt a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 hafi \u00feannig tv\u00e6r merkingar en mikilv\u00e6gast er a\u00f0 m\u00e1lnotendur geri s\u00e9r grein fyrir \u00fev\u00ed og \u00fe\u00e1 \u00e6tti oftast a\u00f0 vera h\u00e6gt a\u00f0 koma \u00ed veg fyrir a\u00f0 \u00feessi tv\u00edr\u00e6\u00f0ni valdi alvarlegum misskilningi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00fdsam\u00feykkt l\u00f6g um \u201ebrottfararst\u00f6\u00f0\u201c gefa tilefni til \u00e1hugaver\u00f0ra vangaveltna um merkingu og notkun \u00fdmissa or\u00f0a. Eitt \u00feeirra er fangelsi. \u00cd grein \u00ed V\u00edsi \u00ed dag segir: \u201eBrottfararst\u00f6\u00f0 er ekki fangelsi. \u00deetta er afar villandi og r\u00f6ng or\u00f0anotkun, vi\u00f0 vitum \u00f6ll hva\u00f0 fangelsi er. Fangelsi er refsi\u00farr\u00e6\u00f0i \u00fear sem fangar afpl\u00e1na refsid\u00f3ma fyrir brot \u00e1 l\u00f6gum. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-8190","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8190","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8190"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8190\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8192,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8190\/revisions\/8192"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8190"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8190"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8190"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}