{"id":8201,"date":"2026-06-25T10:59:32","date_gmt":"2026-06-25T10:59:32","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=8201"},"modified":"2026-06-25T10:59:32","modified_gmt":"2026-06-25T10:59:32","slug":"blandad-kor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/06\/25\/blandad-kor\/","title":{"rendered":"Blanda\u00f0 k\u00f3r"},"content":{"rendered":"<p>\u00c9g var n\u00fdlega a\u00f0 lesa hundra\u00f0 \u00e1ra gamalt sendibr\u00e9f og rak upp st\u00f3r augu \u00feegar \u00e9g kom a\u00f0 setningunni \u201e20 manna blanda\u00f0 k\u00f3r s\u00f6ng hjer \u00ed kirkjunni um j\u00f3lin\u201c. \u00dearna s\u00fdnir hvorugkynsmyndin <em>blanda\u00f0<\/em> a\u00f0 <em>k\u00f3r <\/em>er nota\u00f0 sem hvorugkynsor\u00f0 og \u00fea\u00f0 haf\u00f0i \u00e9g aldrei s\u00e9\u00f0. \u00dea\u00f0 var \u00fe\u00f3 flj\u00f3tlegt a\u00f0 ganga \u00far skugga um a\u00f0 \u00feetta eru ekki pennagl\u00f6p heldur var hvorugkynsmynd or\u00f0sins algeng \u00e1 fyrstu \u00e1ratugum s\u00ed\u00f0ustu aldar. H\u00fan er <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/237588\">gefin<\/a> \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924 en v\u00edsa\u00f0 \u00e1 karlkynsmyndina sem er \u00fev\u00ed greinilega talin a\u00f0almyndin. Hvorugkyni\u00f0 er einnig nefnt \u00ed \u00feri\u00f0ju \u00fatg\u00e1fu <em>\u00cdslenskrar or\u00f0ab\u00f3kar <\/em>en sagt \u201esjaldg.\u201c. \u00cd <em>\u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k <\/em><a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/9579\">segir<\/a> a\u00f0 hvorugkynsmynd or\u00f0sins \u00ed \u00edslensku s\u00e9 tilkomin fyrir \u00e1hrif fr\u00e1 d\u00f6nsku.<\/p>\n<p>\u00cd <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>er karlkynsor\u00f0i\u00f0 <em>k\u00f3r <\/em><a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/24538\">sk\u00fdrt<\/a> b\u00e6\u00f0i 'h\u00f3pur f\u00f3lks sem syngur saman radda\u00f0an s\u00f6ng, me\u00f0 fleiri en einn s\u00f6ngmann \u00ed hverri r\u00f6dd' og 'innsti hluti kirkju'. Eins og <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/9578\">kemur fram<\/a> \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k <\/em>er or\u00f0i\u00f0 t\u00f6kuor\u00f0 \u00far mi\u00f0l\u00e1g\u00fe\u00fdsku og \u00fea\u00f0an komi\u00f0 af <em>chorus <\/em>\u00ed lat\u00ednu. Fyrrnefnda merkingin er s\u00f6g\u00f0 upphafleg \u2013 \u201eInnsti hluti kirkjunnar f\u00e9kk \u00feetta nafn af s\u00f6ngflokknum sem \u00fear st\u00f3\u00f0\u201c. Fj\u00f6lm\u00f6rg d\u00e6mi eru um or\u00f0i\u00f0 \u00ed fornu m\u00e1li og \u00fe\u00e1 er \u00fea\u00f0 n\u00e6r alltaf \u00ed s\u00ed\u00f0arnefndu merkingunni en \u00fe\u00f3 eru d\u00e6mi um \u00fe\u00e1 fyrrnefndu \u2013 \u00ed <em>Mar\u00edu s\u00f6gu <\/em>fr\u00e1 fj\u00f3rt\u00e1ndu \u00f6ld segir t.d.: \u201e\u00deeir eru precentores og byrja upphaf messu me\u00f0 \u00e1g\u00e6tlegri r\u00f6ddu, en allur k\u00f3rinn syngur eftir.\u201c Fram yfir 1900 eru langflest d\u00e6mi um or\u00f0i\u00f0 um s\u00ed\u00f0arnefndu merkinguna.<\/p>\n<p>Elsta \u00f6rugga d\u00e6mi\u00f0 um hvorugkyni\u00f0 \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>er \u00ed <em>\u00dej\u00f3\u00f0\u00f3lfi <\/em>1896: \u201eenda hafa \u00feeir fengi\u00f0 einkar smelli\u00f0 lag vi\u00f0 \u00fea\u00f0 kv\u00e6\u00f0i, til a\u00f0 syngja \u201esolo\u201c me\u00f0 k\u00f3ri.\u201c \u00cd <em>\u00cdslandi <\/em>1898 segir. \u201eme\u00f0 k\u00f3rinu voru hvorki meira nje minna en 4 l\u00fa\u00f0rar, harmon\u00edum og Piano l\u00e1tin leika undir.\u201c \u00cd <em>Ing\u00f3lfi <\/em>1904 segir: \u201evi\u00f0 \u00fea\u00f0 h\u00e6tti k\u00f3rinu \u00e1 a\u00f0 tengja \u00e1-i\u00f0 vi\u00f0 n\u00e6sta or\u00f0 \u00e1 undan.\u201c \u00cd <em>Reykjav\u00edk <\/em>1905 segir: \u201eSams\u00f6ngurinn til \u00e1g\u00f3\u00f0a fyrir s\u00f6ng-k\u00f3ri\u00f0 \u00ed D\u00f3mkyrkjunni ver\u00f0ur haldinn \u00ed B\u00e1ruh\u00fasinu n\u00e6stk. Laugard. og Sunnudagskv\u00f6ld.\u201c \u00cd <em>Nor\u00f0urlandi <\/em>1906 segir: \u201een \u201ek\u00f3ri\u00f0\u201c t\u00e6ki undir l\u00e9tt og lipurt.\u201c \u00cd <em>Ing\u00f3lfi <\/em>1907 segir: \u201eT\u00f3kst hann hi\u00f0 bezta, einnkannlega karla- og kvennak\u00f3ri\u00f0.\u201c \u00cd <em>\u00cdsafold <\/em>1907 segir: \u201eh\u00fan gat ekki samla\u00f0ast hinum r\u00f6ddunum (\u00ed k\u00f3rinu).\u201c<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00fe\u00f3 r\u00e9tt a\u00f0 hafa \u00ed huga a\u00f0 vegna \u00feess a\u00f0 nefnifall og \u00feolfall eint\u00f6lu \u00e1n greinis er eins, <em>k\u00f3r<\/em>, hvort sem or\u00f0i\u00f0 er haft \u00ed karlkyni e\u00f0a hvorugkyni, \u00fe\u00e1 g\u00e6tu hvorugkynsd\u00e6min veri\u00f0 mun fleiri. En ef l\u00fdsingaror\u00f0 stendur me\u00f0 nafnor\u00f0inu sker \u00fea\u00f0 \u00far, eins og \u00ed d\u00e6minu sem v\u00edsa\u00f0 var til \u00ed upphafi. \u00c1 \u00e1runum 1910-1929 eru samtals 104 d\u00e6mi um hvorugkyni\u00f0 <em>blanda\u00f0 k\u00f3r <\/em>\u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em> en 99 um karlkyni\u00f0 <em>blanda\u00f0ur<\/em>\/<em>blanda\u00f0an k\u00f3r<\/em>. Hvorugkyni\u00f0 vir\u00f0ist \u00fev\u00ed hafa veri\u00f0 \u00e1l\u00edka algengt og karlkyni\u00f0 \u00e1 \u00feessum t\u00edma. En um mi\u00f0jan fj\u00f3r\u00f0a \u00e1ratuginn ver\u00f0ur skyndileg breyting \u2013 hvorugkynsmyndirnar hverfa n\u00e6r alveg \u00e1 \u00f6rf\u00e1um \u00e1rum og eftir 1940 finnast n\u00e6r engin d\u00e6mi um \u00fe\u00e6r \u00e1 <em>t\u00edmarit.is<\/em>. Yngsta \u00f6rugga d\u00e6mi\u00f0 sem \u00e9g hef s\u00e9\u00f0 er fr\u00e1 1959.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er ekki gott a\u00f0 segja hvers vegna hvorugkyni\u00f0 hvarf svo sn\u00f6gglega. \u00dea\u00f0 m\u00e1 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 \u00fea\u00f0 hef\u00f0i veri\u00f0 hentugt a\u00f0 greina milli hinna tveggja merkinga or\u00f0sins me\u00f0 mismunandi kynjum \u2013 \u00ed merkingunni 'innsti hluti kirkju' hefur or\u00f0i\u00f0 \u00e6vinlega veri\u00f0 karlkyns. En kannski hefur karlkyni\u00f0 \u00fear me\u00f0 haft n\u00f3gu sterka st\u00f6\u00f0u til a\u00f0 \u00fatr\u00fdma hvorugkyninu, og einnig er hugsanlegt a\u00f0 danskur uppruni hvorugkynsins hafi unni\u00f0 gegn \u00fev\u00ed. Hva\u00f0 sem \u00fev\u00ed l\u00ed\u00f0ur er \u00feetta skemmtilegt d\u00e6mi um a\u00f0 heg\u00f0un or\u00f0a er s\u00edfellt a\u00f0 breytast \u2013 nafnor\u00f0 skipta um kyn og beygingarflokk, sagnir skipta um beygingu og fallstj\u00f3rn, o.s.frv. Allt er \u00feetta m\u00e1linu alveg a\u00f0 meinalausu og \u00e1st\u00e6\u00f0ulaust a\u00f0 amast vi\u00f0 \u00fev\u00ed, svo framarlega sem or\u00f0in beygjast \u00e1 anna\u00f0 bor\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c9g var n\u00fdlega a\u00f0 lesa hundra\u00f0 \u00e1ra gamalt sendibr\u00e9f og rak upp st\u00f3r augu \u00feegar \u00e9g kom a\u00f0 setningunni \u201e20 manna blanda\u00f0 k\u00f3r s\u00f6ng hjer \u00ed kirkjunni um j\u00f3lin\u201c. \u00dearna s\u00fdnir hvorugkynsmyndin blanda\u00f0 a\u00f0 k\u00f3r er nota\u00f0 sem hvorugkynsor\u00f0 og \u00fea\u00f0 haf\u00f0i \u00e9g aldrei s\u00e9\u00f0. \u00dea\u00f0 var \u00fe\u00f3 flj\u00f3tlegt a\u00f0 ganga \u00far skugga um a\u00f0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-8201","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8201","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8201"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8201\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8202,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8201\/revisions\/8202"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8201"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}