{"id":8206,"date":"2026-07-01T16:50:09","date_gmt":"2026-07-01T16:50:09","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=8206"},"modified":"2026-07-01T16:50:09","modified_gmt":"2026-07-01T16:50:09","slug":"tiu-vandarhagga-refsing","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/07\/01\/tiu-vandarhagga-refsing\/","title":{"rendered":"T\u00edu vandarhagga refsing"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd \u00fe\u00e6tti um forf\u00f6\u00f0ur minn \u00ed <em>Skagfirzkum <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/leit\/vandarh%C3%B6gg\">\u00e6viskr\u00e1m<\/a> <\/em>segir a\u00f0 hann hafi lent \u201e\u00ed l\u00edtilsh\u00e1ttar klandri \u00e1samt m\u00f3\u00f0ur sinni \u00e1ri\u00f0 1813 og voru \u00feau \u00fe\u00e1 hvort um sig d\u00e6md til 10 vandarhagga refsingar\u201c. \u00c9g staldra\u00f0i vi\u00f0 myndina <em>vandarhagga <\/em>\u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed <em>Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls <\/em>er eing\u00f6ngu <a href=\"https:\/\/bin.arnastofnun.is\/leit\/vandarh%C3%B6gg\">gefin<\/a> upp myndin <em>vandarh\u00f6gga<\/em> \u00ed eignarfalli fleirt\u00f6lu. En \u00feetta reyndist fjarri \u00fev\u00ed a\u00f0 vera einsd\u00e6mi. \u00cd <em>Ritm\u00e1lssafni <\/em>Or\u00f0ab\u00f3kar H\u00e1sk\u00f3lans eru sex <a href=\"https:\/\/ritmalssafn.arnastofnun.is\/daemi\/522387\">d\u00e6mi<\/a> um <em>vanda<\/em>(<em>r<\/em>)<em>hagga<\/em>, \u00feau elstu fr\u00e1 \u00fev\u00ed snemma \u00e1 n\u00edtj\u00e1ndu \u00f6ld, en a\u00f0eins eitt um <em>vandarh\u00f6gga<\/em>. \u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>eru 257 d\u00e6mi um <em>vandarhagga<\/em>, \u00fea\u00f0 elsta fr\u00e1 1839, en a\u00f0eins 62 d\u00e6mi um <em>vandarh\u00f6gga<\/em>, \u00fea\u00f0 elsta fr\u00e1 1914. \u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>er 21 d\u00e6mi um <em>vandarhagga <\/em>en 26 d\u00e6mi um <em>vandarh\u00f6gga<\/em>.<\/p>\n<p>Langflest hvorugkynsor\u00f0 sem hafa <em>\u00f6 <\/em>\u00ed stofni \u00ed fleirt\u00f6lu hafa <em>a <\/em>\u00ed eint\u00f6lunni \u2013 or\u00f0 eins og <em>barn \u2013 b\u00f6rn<\/em>, <em>land \u2013 l\u00f6nd<\/em>, <em>gat \u2013 g\u00f6t<\/em>, <em>lak \u2013 l\u00f6k<\/em>, <em>mark \u2013 m\u00f6rk<\/em>, <em>vatn <\/em>\u2013 <em>v\u00f6tn<\/em> o.s.frv. \u00deessi hlj\u00f3\u00f0av\u00edxl eru kennd vi\u00f0 svonefnt <em>u<\/em>-hlj\u00f3\u00f0varp vegna \u00feess a\u00f0 \u00feau m\u00e1 upphaflega rekja til <em>u <\/em>sem var \u00ed endingu sterkra hvorugkynsor\u00f0a \u00ed nefnifalli og \u00feolfalli fleirt\u00f6lu. \u00dea\u00f0 er n\u00fa l\u00f6ngu falli\u00f0 brott en hlj\u00f3\u00f0av\u00edxlin haldast \u00fer\u00e1tt fyrir \u00fea\u00f0 og eru mj\u00f6g virk \u00ed m\u00e1linu eins og sj\u00e1 m\u00e1 af \u00fev\u00ed a\u00f0 n\u00fdleg t\u00f6kuor\u00f0 taka \u00feau upp, eins og <em>app \u2013 \u00f6pp<\/em>. Ending \u00feessara or\u00f0a \u00ed \u00fe\u00e1gufalli fleirt\u00f6lu er <em>-um<\/em> og \u00fe\u00e1gufalli\u00f0 f\u00e6r \u00fev\u00ed l\u00edka <em>\u00f6<\/em>, en \u00ed eignarfalli fleirt\u00f6lu var aldrei <em>u <\/em>\u00ed endingunni og \u00feess vegna er <em>a <\/em>en ekki <em>\u00f6 <\/em>\u00ed stofni \u00fear \u2013 <em>barna<\/em>, <em>landa<\/em>, <em>gata<\/em>, <em>laka<\/em>, <em>marka<\/em>, <em>vatna<\/em>,<em> appa<\/em> o.s.frv.<\/p>\n<p>Or\u00f0i\u00f0 (<em>vandar<\/em>)<em>h\u00f6gg <\/em>hefur hins vegar ekki <em>a <\/em>\u00ed eint\u00f6lu, heldur er <em>\u00f6 <\/em>stofns\u00e9rhlj\u00f3\u00f0 \u00feess b\u00e6\u00f0i \u00ed eint\u00f6lu og fleirt\u00f6lu. \u00deess vegna m\u00e6tti b\u00faast vi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fea\u00f0 h\u00e9ldist \u00ed eignarfalli fleirt\u00f6lu og v\u00e6ri (<em>vandar<\/em>)<em>h\u00f6gga<\/em>. \u00der\u00e1tt fyrir \u00fea\u00f0 er lj\u00f3st a\u00f0 <em>vandarhagga <\/em>hefur lengstum veri\u00f0 hin venjulega mynd eignarfalls fleirt\u00f6lu \u00fe\u00f3tt hin \u201er\u00e9tta\u201c mynd <em>vandarh\u00f6gga <\/em>hafi siglt fram \u00far \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum. \u00deetta er au\u00f0vita\u00f0 ekki or\u00f0 sem er miki\u00f0 nota\u00f0 \u00ed n\u00fat\u00edmam\u00e1li og b\u00faast m\u00e1 vi\u00f0 a\u00f0 notendur \u00feess n\u00fa s\u00e9u yfirleitt nokku\u00f0 me\u00f0vita\u00f0ir um hva\u00f0 telst \u201er\u00e9tt\u201c beyging. Anna\u00f0 svipa\u00f0 d\u00e6mi sem \u00e9g hef <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2024\/10\/21\/a-ad-segja-nidurstodur-profkjoranna-eda-profkjaranna\/\">skrifa\u00f0<\/a> um er or\u00f0i\u00f0 <em>pr\u00f3fkj\u00f6r <\/em>sem einnig hefur <em>\u00f6 <\/em>\u00ed stofni \u00ed eint\u00f6lu og er \u00fdmist haft <em>pr\u00f3fkj\u00f6ra <\/em>e\u00f0a <em>pr\u00f3fkjara <\/em>\u00ed eignarfalli fleirt\u00f6lu \u2013 b\u00e1\u00f0ar myndirnar eru <a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/66243\">vi\u00f0urkenndar<\/a> \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum<\/em>.<\/p>\n<p>\u00deegar m\u00e1lnotendur \u00feurfa a\u00f0 nota tilt\u00f6lulega sjaldg\u00e6far beygingarmyndir eins og eignarfall fleirt\u00f6lu, sem \u00f3v\u00edst er a\u00f0 \u00feeir hafi l\u00e6rt s\u00e9rstaklega, leita \u00feeir \u2013 \u00f3sj\u00e1lfr\u00e1tt og \u00f3me\u00f0vita\u00f0 \u2013 a\u00f0 mynstri til a\u00f0 fara eftir, og \u00ed \u00feessu tilviki er um tvennt a\u00f0 r\u00e6\u00f0a. Annars vegar er h\u00e6gt a\u00f0 mi\u00f0a vi\u00f0 beygingard\u00e6mi\u00f0 \u00ed heild og \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur eignarfalli\u00f0 <em>vandarh\u00f6gga <\/em>af \u00fev\u00ed a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 hefur <em>\u00f6<\/em> \u00ed stofni \u00ed eint\u00f6lunni. Hins vegar er h\u00e6gt a\u00f0 mi\u00f0a eing\u00f6ngu vi\u00f0 fleirt\u00f6luna og \u00fe\u00e1 ver\u00f0ur eignarfalli\u00f0 <em>vandarhagga<\/em> af \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00feannig er \u00fea\u00f0 oftast af or\u00f0um me\u00f0 <em>\u00f6 <\/em>\u00ed nefnifalli fleirt\u00f6lu, t.d. or\u00f0um me\u00f0 s\u00f6mu stofnger\u00f0 eins <em>fl\u00f6gg <\/em>og <em>pl\u00f6gg<\/em>, en \u00feau eru <em>flagg <\/em>og <em>plagg <\/em>\u00ed eint\u00f6lu. M\u00e9r finnst reyndar hvorki <em>vandarh\u00f6gga <\/em>n\u00e9 <em>vandarhagga <\/em>hlj\u00f3ma s\u00e9rlega vel, en hvort tveggja hl\u00fdtur a\u00f0 teljast r\u00e9tt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd \u00fe\u00e6tti um forf\u00f6\u00f0ur minn \u00ed Skagfirzkum \u00e6viskr\u00e1m segir a\u00f0 hann hafi lent \u201e\u00ed l\u00edtilsh\u00e1ttar klandri \u00e1samt m\u00f3\u00f0ur sinni \u00e1ri\u00f0 1813 og voru \u00feau \u00fe\u00e1 hvort um sig d\u00e6md til 10 vandarhagga refsingar\u201c. \u00c9g staldra\u00f0i vi\u00f0 myndina vandarhagga \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed Beygingarl\u00fdsingu \u00edslensks n\u00fat\u00edmam\u00e1ls er eing\u00f6ngu gefin upp myndin vandarh\u00f6gga \u00ed eignarfalli fleirt\u00f6lu. En \u00feetta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-8206","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8206","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8206"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8206\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8207,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8206\/revisions\/8207"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8206"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8206"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8206"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}