{"id":8211,"date":"2026-07-03T16:21:16","date_gmt":"2026-07-03T16:21:16","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=8211"},"modified":"2026-07-03T16:21:16","modified_gmt":"2026-07-03T16:21:16","slug":"thrjatiu-prosent-thjodarinnar-lesa-baekur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/07\/03\/thrjatiu-prosent-thjodarinnar-lesa-baekur\/","title":{"rendered":"\u00derj\u00e1t\u00edu pr\u00f3sent \u00fej\u00f3\u00f0arinnar les(a) b\u00e6kur"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd innleggi \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c var vakin athygli \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed <a href=\"https:\/\/www.ruv.is\/frettir\/innlent\/2023-11-16-hljodbokin-naestum-komin-upp-ad-hlid-hefdbundinna-boka-397334\">grein<\/a> \u00e1 vef <em>R\u00edkis\u00fatvarpsins <\/em>(sem reyndar er or\u00f0in h\u00e1tt \u00ed \u00feriggja \u00e1ra g\u00f6mul) segir \u201e30% \u00fej\u00f3\u00f0arinnar les hef\u00f0bundnar b\u00e6kur vikulega.\u201c Spurt var hvort s\u00f6gnin \u00e6tti ekki a\u00f0 vera \u00ed fleirt\u00f6lu, <em>lesa<\/em>, \u00ed lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 h\u00f6fu\u00f0or\u00f0 frumlagsli\u00f0arins, <em>pr\u00f3sent<\/em>, er \u00fearna auglj\u00f3slega \u00ed fleirt\u00f6lu \u00e1 eftir t\u00f6luor\u00f0inu <em>\u00ferj\u00e1t\u00edu<\/em>. \u00de\u00f3tt eint\u00f6luor\u00f0i\u00f0 <em>\u00fej\u00f3\u00f0 <\/em>komi \u00e1 eftir, n\u00e6st s\u00f6gninni, stendur \u00fea\u00f0 \u00ed eignarfalli og eignarfallseinkunn stj\u00f3rnar aldrei m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegu samr\u00e6mi \u2013 \u00fea\u00f0 getur eing\u00f6ngu mi\u00f0ast vi\u00f0 or\u00f0 \u00ed nefnifalli, h\u00f6fu\u00f0or\u00f0 frumlagsli\u00f0ar. \u00deau sem t\u00f3ku \u00fe\u00e1tt \u00ed umr\u00e6\u00f0u um \u00feetta voru \u00e1 einu m\u00e1li um a\u00f0 s\u00f6gnin \u00e6tti a\u00f0 vera \u00ed fleirt\u00f6lu vegna fleirt\u00f6lu \u00e1 or\u00f0inu <em>pr\u00f3sent<\/em>, og \u00fea\u00f0 er vissulega \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00fea\u00f0 sem lengi hefur veri\u00f0 kennt.<\/p>\n<p>En \u00feetta er samt ekki alveg einfalt. M\u00e9r finnst eintalan, <em>\u00ferj\u00e1t\u00edu pr\u00f3sent \u00fej\u00f3\u00f0arinnar <strong>les <\/strong>hef\u00f0bundar b\u00e6kur vikulega<\/em>, hlj\u00f3ma fullkomlega e\u00f0lilega og \u00ed raun mun e\u00f0lilegar en fleirtalan, <em>\u00ferj\u00e1t\u00edu pr\u00f3sent \u00fej\u00f3\u00f0arinnar <strong>lesa<\/strong> hef\u00f0bundnar b\u00e6kur vikulega<\/em>. \u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00feeirri tilfinningu er v\u00e6ntanlega tv\u00ed\u00fe\u00e6tt. Annars vegar s\u00fa a\u00f0 \u00fe\u00f3tt <em>\u00fej\u00f3\u00f0arinnar <\/em>geti ekki stj\u00f3rna\u00f0 m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegu samr\u00e6mi hefur \u00fea\u00f0 l\u00edklega \u00e1hrif \u00e1 skynjun okkar, en \u00fea\u00f0 dugir \u00fe\u00f3 ekki eitt og s\u00e9r. Vi\u00f0 getum ekki sagt t.d. *<em>r\u00e1\u00f0amenn \u00fej\u00f3\u00f0arinnar er<\/em> ... \u2013 \u00fear hl\u00fdtur nefnifallsor\u00f0i\u00f0 <em>r\u00e1\u00f0amenn <\/em>a\u00f0 stj\u00f3rna fleirt\u00f6lu. Megin\u00e1st\u00e6\u00f0an er sennilega s\u00fa a\u00f0 vi\u00f0 skynjum \u00feessi \u00ferj\u00e1t\u00edu pr\u00f3sent sem eina heild, og finnst \u00fev\u00ed e\u00f0lilegt a\u00f0 hafa s\u00f6gnina \u00ed eint\u00f6lu \u00fe\u00f3tt \u00fea\u00f0 s\u00e9 ekki \u201er\u00e9tt\u201c fr\u00e1 formlegu sj\u00f3narmi\u00f0i.<\/p>\n<p>\u00cd \u00e1\u00f0urnefndri f\u00e6rslu \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c var l\u00edka spurt um sams konar setningu me\u00f0 or\u00f0inu <em>\u00cdslendingar <\/em>\u00ed sta\u00f0inn fyrir <em>\u00fej\u00f3\u00f0 <\/em>\u2013 <em>\u00ferj\u00e1t\u00edu pr\u00f3sent \u00cdslendinga les<\/em>\/<em>lesa hef\u00f0bundnar b\u00e6kur vikulega<\/em>. Munurinn er s\u00e1 a\u00f0 \u00fearna er eignarfalli\u00f0 <em>\u00cdslendinga <\/em>\u00ed fleirt\u00f6lu, \u00f6fugt vi\u00f0 <em>\u00fej\u00f3\u00f0arinnar<\/em>, og \u00f6nnur \u00feeirra \u00e1st\u00e6\u00f0na sem \u00e9g sag\u00f0i \u00ed fyrra d\u00e6minu a\u00f0 sk\u00fdr\u00f0u eint\u00f6lu sagnarinnar er \u00fev\u00ed ekki til sta\u00f0ar. En eftir sem \u00e1\u00f0ur skynjum vi\u00f0 \u00ferj\u00e1t\u00edu pr\u00f3sentin sem eina heild sem e\u00f0lilegt er a\u00f0 stj\u00f3rni eint\u00f6lu sagnarinnar og \u00fev\u00ed finnst m\u00e9r eintalan <em>\u00ferj\u00e1t\u00edu pr\u00f3sent \u00cdslendinga <strong>les<\/strong> hef\u00f0bundnar b\u00e6kur <\/em>alveg geta sta\u00f0ist h\u00e9r, \u00fe\u00f3tt fleirtalan <em>\u00ferj\u00e1t\u00edu pr\u00f3sent \u00cdslendinga <strong>lesa<\/strong> hef\u00f0bundnar b\u00e6kur <\/em>s\u00e9 a\u00f0 m\u00ednu mati e\u00f0lilegri. En \u00e9g b\u00fdst vi\u00f0 a\u00f0 tilfinning f\u00f3lks fyrir \u00feessu s\u00e9 mismunandi.<\/p>\n<p>Eins og \u00e1\u00f0ur segir hefur \u00fea\u00f0 lengi veri\u00f0 kennt \u00ed sk\u00f3lum a\u00f0 m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegt samr\u00e6mi s\u00e9 hi\u00f0 eina r\u00e9tta og merkingin r\u00e1\u00f0i engu \u00fear um. \u00c9g s\u00e9 samt engar forsendur fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 hafna alveg merkingarlegu samr\u00e6mi og veit \u00ed raun ekki \u00e1 hverju sl\u00edk h\u00f6fnun g\u00e6ti byggst, \u00f6\u00f0ru en tilb\u00fanum og tilt\u00f6lulega n\u00fdlegum reglum sem byggjast ekki \u00e1 raunverulegri m\u00e1lnotkun \u2013 eins og \u00e9g hef <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2023\/02\/13\/merkingarleg-sambeyging\/\">skrifa\u00f0<\/a> um er h\u00e6gt a\u00f0 finna fj\u00f6lda d\u00e6ma um \u00fea\u00f0 fr\u00e1 \u00f6llum t\u00edmum \u00ed \u00edslenskri m\u00e1ls\u00f6gu a\u00f0 merking r\u00e1\u00f0i samr\u00e6mi frekar en m\u00e1lfr\u00e6\u00f0i. En \u00e9g veit a\u00f0 \u00fea\u00f0 situr fast \u00ed m\u00f6rgum eftir kennslu og lei\u00f0r\u00e9ttingar \u00ed sk\u00f3lum a\u00f0 m\u00e1lfr\u00e6\u00f0ilegt samr\u00e6mi s\u00e9 hi\u00f0 eina r\u00e9tta, og au\u00f0vita\u00f0 er \u00e9g ekki a\u00f0 m\u00e6la me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 f\u00f3lk breyti m\u00e1li s\u00ednu \u2013 bara a\u00f0 \u00fea\u00f0 leyfi \u00f6\u00f0rum a\u00f0 nota merkingarlegt samr\u00e6mi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd innleggi \u00ed \u201eM\u00e1lspjalli\u201c var vakin athygli \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed grein \u00e1 vef R\u00edkis\u00fatvarpsins (sem reyndar er or\u00f0in h\u00e1tt \u00ed \u00feriggja \u00e1ra g\u00f6mul) segir \u201e30% \u00fej\u00f3\u00f0arinnar les hef\u00f0bundnar b\u00e6kur vikulega.\u201c Spurt var hvort s\u00f6gnin \u00e6tti ekki a\u00f0 vera \u00ed fleirt\u00f6lu, lesa, \u00ed lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 h\u00f6fu\u00f0or\u00f0 frumlagsli\u00f0arins, pr\u00f3sent, er \u00fearna auglj\u00f3slega \u00ed fleirt\u00f6lu \u00e1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-8211","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8211","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8211"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8211\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8212,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8211\/revisions\/8212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}