{"id":8242,"date":"2026-08-05T23:35:11","date_gmt":"2026-08-05T23:35:11","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=8242"},"modified":"2026-08-06T09:22:23","modified_gmt":"2026-08-06T09:22:23","slug":"thad-for-allt-i-vaskann","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/08\/05\/thad-for-allt-i-vaskann\/","title":{"rendered":"\u00dea\u00f0 f\u00f3r allt \u00ed vaskann"},"content":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 <em>vaskur <\/em>er <a href=\"https:\/\/islenskordabok.arnastofnun.is\/ord\/44679\">sk\u00fdrt<\/a> 'vegg- e\u00f0a bor\u00f0f\u00f6st sk\u00e1l me\u00f0 rennandi vatni \u00e6tlu\u00f0 til \u00fevotta' \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k<\/em>. \u00dear er ekki a\u00f0 finna veiku myndina <em>vaski <\/em>sem er gefin \u00ed s\u00f6mu merkingu \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>en v\u00edsa\u00f0 \u00e1 <em>vaskur<\/em>, \u00a0og \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k <\/em>eru b\u00e1\u00f0ar myndir <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/22014\">tilf\u00e6r\u00f0ar<\/a> og sag\u00f0ar t\u00f6kuor\u00f0 \u00far <em>vask<\/em> \u00ed d\u00f6nsku sem er stytting \u00e1 <a href=\"https:\/\/ordnet.dk\/ddo\/ordbog\/vaskekumme\"><em>vaskekumme<\/em><\/a>. \u00cd <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>fr\u00e1 1920-1924 er <em>vaskur <\/em><a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/255701\">tilf\u00e6rt<\/a> me\u00f0 spurningarmerki sem merkir vafasamt m\u00e1l. \u00deegar or\u00f0 eins og <em>vask <\/em>er teki\u00f0 inn \u00ed m\u00e1li\u00f0 og gert a\u00f0 karlkynsor\u00f0i getur \u00fea\u00f0 formsins vegna or\u00f0i\u00f0 hvort heldur er sterkt e\u00f0a veikt og \u00fev\u00ed eru tv\u00edmyndirnar skiljanlegar, en \u00fea\u00f0 er lj\u00f3st af or\u00f0ab\u00f3kum a\u00f0 sterka myndin <em>vaskur <\/em>er talin a\u00f0almynd or\u00f0sins og hefur alla t\u00ed\u00f0 veri\u00f0 margfalt algengari en s\u00fa veika.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er erfitt a\u00f0 leita rafr\u00e6nt a\u00f0 myndinni <em>vaski <\/em>vegna \u00feess a\u00f0 \u00ed beygingu fellur h\u00fan svo oft saman vi\u00f0 sterku myndina <em>vaskur <\/em>og l\u00fdsingaror\u00f0i\u00f0 <em>vaskur<\/em>. \u00c1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>m\u00e1 \u00fe\u00f3 finna sl\u00e6\u00f0ing af \u00f3tv\u00edr\u00e6\u00f0um d\u00e6mum um <em>vaskann <\/em>(45 d\u00e6mi) og <em>vaskanum<\/em> (30 d\u00e6mi) dreift nokku\u00f0 jafnt yfir s\u00ed\u00f0ustu hundra\u00f0 \u00e1r. <em>\u00a0<\/em>\u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 hugsa um \u00feetta var s\u00fa a\u00f0 \u00e9g rakst \u00ed g\u00e6r \u00e1 veiku myndina <em>vaskanum <\/em>\u00e1 s\u00ed\u00f0u Facebook-vinar og s\u00fa mynd var\u00f0 \u00fear uppspretta umr\u00e6\u00f0na enda ekki hin venjulega. Spurt var hvort \u00feessi mynd v\u00e6ri ekki nor\u00f0lenska sem getur vel \u00e1tt vi\u00f0 enda umr\u00e6ddur Facebook-vinur \u00far H\u00fanavatnss\u00fdslu. \u00c9g er ekki heldur fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e9g hafi vanist \u00feessari mynd \u00ed Skagafir\u00f0i \u00ed m\u00ednu ungd\u00e6mi en \u00feori samt ekkert a\u00f0 fullyr\u00f0a um \u00fea\u00f0.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er a.m.k. lj\u00f3st a\u00f0 veika myndin hefur lengi t\u00ed\u00f0kast \u00ed Eyjafir\u00f0i. G\u00edsli J\u00f3nsson <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1646010?iabr=on#page\/n15\/mode\/1up\/s\">sag\u00f0i<\/a> \u00ed \u00fe\u00e6ttinum \u201e\u00cdslenskt m\u00e1l\u201c \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1986: \u201e\u00c9g er hins vegar ekki svo har\u00f0ur af m\u00e9r a\u00f0 vilja \u00fatr\u00fdma or\u00f0inu <strong>vaski<\/strong> (vaskur), enda \u00fe\u00f3tt stundum a.m.k. megi setja <strong>\u00fevottask\u00e1l<\/strong> e\u00f0a eitthva\u00f0 \u00fev\u00eduml\u00edkt \u00ed sta\u00f0inn. \u00c9g setti au\u00f0vita\u00f0 or\u00f0myndina <strong>vaskur<\/strong> \u00ed sviga, samkv\u00e6mt eyfirskum uppruna m\u00ednum. M\u00e9r er tamt a\u00f0 hafa veiku beyginguna, <strong>vaski<\/strong>, um <strong>vaska<\/strong> o.s.frv. Eitthva\u00f0 fer \u00ed <strong>vaskann<\/strong> og er \u00ed <strong>vaskanum<\/strong>.\u201c \u00cd fr\u00e1s\u00f6gn Sigmundar Ernis R\u00fanarssonar af \u00f6mmum s\u00ednum \u00e1 Akureyri \u00ed<em> Fr\u00e9ttabla\u00f0inu <\/em>2021 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/7506791?iabr=on#page\/n65\/mode\/1up\/\">segir<\/a>: \u201e\u201eSag\u00f0i bl\u00ed\u00f0um r\u00f3mi a\u00f0 svona lagi\u00f0 f\u00e6ri n\u00fa ekki \u00ed vaskann.\u201c Einmitt, vaskann. \u00dea\u00f0 f\u00f3r ekkert \u00ed vaskinn nor\u00f0an hei\u00f0a. Og fer ekki enn. Heldur vaskann.\u201c<\/p>\n<p>\u00cd <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru h\u00e1tt \u00ed 200 d\u00e6mi um <em>vaskann <\/em>og <em>vaskanum<\/em>, n\u00e6r \u00f6ll af samf\u00e9lagsmi\u00f0lum. Nokkur d\u00e6mi af <em>Bland.is<\/em>: \u201eFyrir nor\u00f0an er sagt setja \u00ed vaskann ... ekki setja \u00ed vaskinn\u201c, \u201e\u00e9g sag\u00f0i vaskann en eftir a\u00f0 \u00e9g flutti su\u00f0ur \u00fe\u00e1 talar ma\u00f0ur um vaskinn\u201c, \u201eMa\u00f0urinn minn segir vaskann og er a\u00f0 nor\u00f0an\u201c, \u201esegja Akureyringar ekki alltaf \u201evaskann\u201c \u00ed sta\u00f0inn fyrir \u201evaskinn\u201c, \u201e\u00e9g segi b\u00e6\u00f0i, vaskinn \u00feegar \u00e9g er fyrir sunnan og vaskann \u00feegar \u00e9g er heima\u201c, \u201eAmma fyrir nor\u00f0an sag\u00f0i alltaf \u201evaskann\u201c \u00ed sta\u00f0inn fyrir \u201evaskinn\u201c, \u201e\u00e9g f\u00e6 gr\u00e6nar b\u00f3lur \u00feegar \u00e9g heyri f\u00f3lk a\u00f0 nor\u00f0an segja vaskann\u201c, \u201e\u00c9g myndi setja spegil yfir vaskann (\u00e9g er a\u00f0 nor\u00f0an)\u201c. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed greinilegt a\u00f0 veika myndin lifir g\u00f3\u00f0u l\u00edfi\u00a0\u00a0\u00e1 Nor\u00f0urlandi, a.m.k.\u00ed \u00f3formlegu m\u00e1lsni\u00f0i.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Or\u00f0i\u00f0 vaskur er sk\u00fdrt 'vegg- e\u00f0a bor\u00f0f\u00f6st sk\u00e1l me\u00f0 rennandi vatni \u00e6tlu\u00f0 til \u00fevotta' \u00ed \u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k. \u00dear er ekki a\u00f0 finna veiku myndina vaski sem er gefin \u00ed s\u00f6mu merkingu \u00ed \u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k en v\u00edsa\u00f0 \u00e1 vaskur, \u00a0og \u00ed \u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k eru b\u00e1\u00f0ar myndir tilf\u00e6r\u00f0ar og sag\u00f0ar t\u00f6kuor\u00f0 \u00far vask \u00ed d\u00f6nsku sem er [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-8242","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8242","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8242"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8242\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8247,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8242\/revisions\/8247"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8242"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8242"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8242"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}