{"id":8255,"date":"2026-08-12T12:58:18","date_gmt":"2026-08-12T12:58:18","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=8255"},"modified":"2026-08-12T12:58:18","modified_gmt":"2026-08-12T12:58:18","slug":"amen-a-eftir-efninu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/08\/12\/amen-a-eftir-efninu\/","title":{"rendered":"Amen (\u00e1) eftir efninu"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd sk\u00e1lds\u00f6gunni <em>Ma\u00f0ur og kona <\/em>eftir J\u00f3n Thoroddsen segir fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00feegar ein a\u00f0alpers\u00f3nan, s\u00e9ra Sigvaldi, reynir a\u00f0 koma s\u00e9r hj\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 semja predikun en leitar \u00feess \u00ed sta\u00f0 \u00ed r\u00e6\u00f0usafni sem hann haf\u00f0i keypt af \u00f6\u00f0rum presti og finnur vi\u00f0eigandi texta, en \u201eh\u00e9r er galli \u00e1 gj\u00f6f Njar\u00f0ar, vantar sums\u00e9 tv\u00f6 e\u00f0a \u00ferj\u00fa bl\u00f6\u00f0 aftan af r\u00e6\u00f0unni, og svo mun \u00e9g hafa fengi\u00f0 hana [...] \u2013 en l\u00e1tum samt sj\u00e1, h\u00e9r getur veri\u00f0 amen eftir efninu, hum, hum\u201c. Eins og <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/1817073?iabr=on#page\/n31\/mode\/1up\/\">bent var \u00e1<\/a> \u00ed \u00fe\u00e6tti G\u00edsla J\u00f3nssonar, \u201e\u00cdslenskt m\u00e1l\u201c, \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1994 merkir forsetningin <em>eftir <\/em>h\u00e9r 'samkv\u00e6mt'. Merkingin er sem s\u00e9 s\u00fa a\u00f0 skil eru \u00ed r\u00e6\u00f0unni \u00e1 \u00feessum sta\u00f0 og henni g\u00e6ti efnisins vegna loki\u00f0 \u00fear. J\u00f3n G. Fri\u00f0j\u00f3nsson fjalla\u00f0i einnig um \u00feetta samband \u00ed sama \u00fe\u00e6tti <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4126865?iabr=on#page\/n55\/mode\/1up\/\">b\u00e6\u00f0i<\/a> 2006 <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/4166457?iabr=on#page\/n27\/mode\/1up\/\">og<\/a> 2007.<\/p>\n<p>\u00c1st\u00e6\u00f0an fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 G\u00edsli og J\u00f3n t\u00f6ldu \u00e1st\u00e6\u00f0u til a\u00f0 hnykkja \u00e1 \u00feessu er a\u00f0 sambandi\u00f0 kemur \u00ed seinni t\u00ed\u00f0 oft fyrir \u00ed myndinni <em>amen <strong>\u00e1<\/strong> eftir efninu <\/em>sem er \u00fe\u00e1 nota\u00f0 \u00ed merkingunni 'binda endahn\u00fatinn \u00e1 eitthva\u00f0, segja eitthva\u00f0 gott'. \u00deetta afbrig\u00f0i sambandsins fer a\u00f0 sj\u00e1st upp \u00far 1980 \u2013 \u00ed <em>Morgunbla\u00f0inu <\/em>1982 segir: \u201eOg h\u00e9r setjum vi\u00f0 amen \u00e1 eftir efninu og munum reyna a\u00f0 gleyma \u00feessum leik sem allra fyrst.\u201c \u00cd <em>DV <\/em>1982 segir: \u201e\u00dear me\u00f0 er sett amen \u00e1 eftir efninu og myndirnar l\u00e1tnar tala s\u00ednu m\u00e1li.\u201c \u00cd <em>\u00dej\u00f3\u00f0viljanum <\/em>1983 segir: \u201eOg \u00feegar okkur hefur me\u00f0 \u00feessu m\u00f3ti tekist a\u00f0 sameina n\u00fat\u00edmann \u00fej\u00f3\u00f0legri hef\u00f0 \u00e1 listr\u00e6nan og eftirminnilegan h\u00e1tt getum vi\u00f0 sett amen \u00e1 eftir efninu.\u201c \u00cd <em>Degi <\/em>1984 segir: \u201eOg \u00fear me\u00f0 setjum vi\u00f0 amen \u00e1 eftir efninu.\u201c<\/p>\n<p>Merkingin \u00ed <em>amen eftir efninu <\/em>og <em>amen <strong>\u00e1<\/strong> eftir efninu <\/em>er sem s\u00e9 ekki alveg s\u00fa sama \u00fe\u00f3tt munurinn s\u00e9 e.t.v. ekki mikill. Upphaflega merkingin er 'h\u00e9r eru efnisleg skil og h\u00e6gt a\u00f0 l\u00e1ta l\u00edta svo \u00fat sem \u00feessu s\u00e9 loki\u00f0' en \u00fea\u00f0 n\u00fdja merkir einfaldlega 'vi\u00f0 segjum \u00feessu loki\u00f0'. \u00dea\u00f0 er au\u00f0vita\u00f0 lj\u00f3st a\u00f0 s\u00e9ra Sigvaldi sag\u00f0i <em>amen eftir efninu <\/em>en ekki <em>amen <strong>\u00e1 <\/strong>eftir efninu<\/em> og \u00e1 \u00feeim forsendum geta \u00feau sem vilja vitaskuld hafna\u00f0 n\u00fdja sambandinu. En vegna \u00feess a\u00f0 merking \u00feess er svol\u00edti\u00f0 \u00f6nnu\u00f0 kemur l\u00edka til greina a\u00f0 vi\u00f0urkenna \u00fea\u00f0 sem sj\u00e1lfst\u00e6tt or\u00f0asamband \u2013 \u00fea\u00f0 er ekki endilega \u00f3r\u00f6kr\u00e9tt a\u00f0 setja <em>amen <strong>\u00e1 eftir<\/strong> efninu<\/em>. N\u00fdja sambandi\u00f0 vir\u00f0ist l\u00edka hafa n\u00e1\u00f0 nokkurri f\u00f3tfestu \u2013 \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni <\/em>eru t\u00e6p 70 d\u00e6mi um \u00fea\u00f0 en t\u00e6p 80 um \u00fea\u00f0 upphaflega.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd sk\u00e1lds\u00f6gunni Ma\u00f0ur og kona eftir J\u00f3n Thoroddsen segir fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00feegar ein a\u00f0alpers\u00f3nan, s\u00e9ra Sigvaldi, reynir a\u00f0 koma s\u00e9r hj\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 semja predikun en leitar \u00feess \u00ed sta\u00f0 \u00ed r\u00e6\u00f0usafni sem hann haf\u00f0i keypt af \u00f6\u00f0rum presti og finnur vi\u00f0eigandi texta, en \u201eh\u00e9r er galli \u00e1 gj\u00f6f Njar\u00f0ar, vantar sums\u00e9 tv\u00f6 e\u00f0a \u00ferj\u00fa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-8255","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8255","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8255"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8255\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8256,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8255\/revisions\/8256"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}