{"id":8281,"date":"2026-09-02T22:00:48","date_gmt":"2026-09-02T22:00:48","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/?p=8281"},"modified":"2026-09-02T22:20:12","modified_gmt":"2026-09-02T22:20:12","slug":"hryfi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/2026\/09\/02\/hryfi\/","title":{"rendered":"Hr\u00fdfi"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd n\u00fdrri <a href=\"https:\/\/www.grindavik.is\/media\/file\/vedurbreytingar-1-september-2026.pdf\">sk\u00fdrslu<\/a> um ve\u00f0urfarsbreytingar \u00ed Grindav\u00edk eftir eldsumbrotin \u00fear \u00ed grennd koma or\u00f0in <em>hr\u00fdfi <\/em>og <em>yfirbor\u00f0shr\u00fdfi <\/em>nokkrum sinnum fyrir. \u00c9g haf\u00f0i aldrei \u00e1\u00f0ur rekist \u00e1 \u00feessi or\u00f0 en gat svo sem giska\u00f0 \u00e1 merkinguna \u00fat fr\u00e1 samhengi og svipu\u00f0um or\u00f0um. \u00deess \u00feurfti \u00fe\u00f3 ekki, \u00fev\u00ed a\u00f0 merkingin er sk\u00fdr\u00f0 s\u00e9rstaklega \u00ed sk\u00fdrslunni: \u201eHin \u00e1hrifin eru varanleg og felast \u00ed auknum hrj\u00fafleika e\u00f0a yfirbor\u00f0shr\u00fdfi eins og \u00fea\u00f0 er kalla\u00f0.\u201c Or\u00f0i\u00f0 <em>hr\u00fdfi <\/em>er ekki gefi\u00f0 \u00ed <em>\u00cdslenskri n\u00fat\u00edmam\u00e1lsor\u00f0ab\u00f3k <\/em>en \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0ab\u00f3k <\/em>er \u00fea\u00f0 sagt \u201efornt\/\u00farelt\u201c og sk\u00fdrt 'hrj\u00fafleiki' en einnig '\u00fatbrot \u00e1 h\u00fa\u00f0' og 'holdsveiki'. S\u00f6mu <a href=\"https:\/\/blondal.arnastofnun.is\/faersla\/234047\">sk\u00fdringar<\/a> eru \u00ed <em>\u00cdslensk-danskri or\u00f0ab\u00f3k<\/em> fr\u00e1 1920-1924 og \u00fear er or\u00f0i\u00f0 einnig merkt sem \u00farelt. <a href=\"https:\/\/malfar.arnastofnun.is\/grein\/70089\">Vitna\u00f0<\/a> er \u00ed \u00feessar sk\u00fdringar \u00ed <em>M\u00e1lfarsbankanum<\/em>.<\/p>\n<p>\u00de\u00f3tt or\u00f0i\u00f0 <em>hr\u00fdfi <\/em>s\u00e9 sagt \u00farelt \u00ed or\u00f0ab\u00f3kum og aldrei nota\u00f0 \u00ed almennu m\u00e1li lengur vir\u00f0ist \u00fea\u00f0 hafa veri\u00f0 endurvaki\u00f0 sem \u00ed\u00f0or\u00f0 \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1ratugum. \u00dea\u00f0 er a\u00f0 finna \u00ed \u201eVegor\u00f0asafni\u201c \u00ed <em>\u00cd\u00f0or\u00f0abankanum<\/em>, <a href=\"https:\/\/idordabanki.arnastofnun.is\/faersla\/922797\">skilgreint<\/a> sem 'yfirbor\u00f0s\u00e1fer\u00f0 slitlags me\u00f0 bylgjulengdir allt a\u00f0 500 mm' og samsvarar <em>rugosity <\/em>\u00e1 ensku. Trausti J\u00f3nsson ve\u00f0urfr\u00e6\u00f0ingur skrifa\u00f0i einnig s\u00e9rstakan <a href=\"https:\/\/www.vedur.is\/vedur\/frodleikur\/greinar\/nr\/1895\">pistil<\/a> um or\u00f0i\u00f0 \u00e1 vef <em>Ve\u00f0urstofunnar <\/em>\u00e1ri\u00f0 2010 \u00fear sem segir: \u201eFjarl\u00e6g\u00f0in fr\u00e1 yfirbor\u00f0i (hvernig vi\u00f0 svo sem skilgreinum \u00fea\u00f0), upp a\u00f0 \u00feeirri h\u00e6\u00f0 sem vindhra\u00f0i byrjar a\u00f0 vaxa, er k\u00f6llu\u00f0 hr\u00fdfi (roughness length) e\u00f0a hr\u00fdfisstiki. Nafni\u00f0 dregi\u00f0 af l\u00fdsingaror\u00f0inu <em>hrj\u00fafur <\/em>(betra en hrj\u00fafleiki e\u00f0a hrj\u00fafleikalengd).\u201c Or\u00f0i\u00f0 er mynda\u00f0 me\u00f0 <em>i<\/em>-hlj\u00f3\u00f0varpi, hli\u00f0st\u00e6tt vi\u00f0 t.d. <em>s\u00fdki <\/em>af <em>sj\u00fakur<\/em>.<\/p>\n<p>Nafnor\u00f0i\u00f0 <em>hr\u00fdfi <\/em>kemur fyrir \u00ed fornu m\u00e1li og er <a href=\"https:\/\/timarit.is\/page\/7665960?iabr=on#page\/n162\/mode\/2up\/\">upphaflega<\/a> kvenkynsor\u00f0, og \u00feannig er \u00fea\u00f0 greint \u00ed \u00feeim or\u00f0ab\u00f3kum sem v\u00edsa\u00f0 er \u00ed h\u00e9r a\u00f0 framan. <a href=\"https:\/\/onp.ku.dk\/onp\/onp.php?o37197\">Flest<\/a> fornm\u00e1lsd\u00e6min eru l\u00edka \u00ed kvenkyni en \u00fe\u00f3 er eitt hvorugkynsd\u00e6mi, og \u00ed <em>\u00cdslenskri or\u00f0sifjab\u00f3k <\/em>er or\u00f0i\u00f0 <a href=\"https:\/\/ordsifjabok.arnastofnun.is\/faersla\/7333\">sagt<\/a> \u201ekv.\u201c en \u201e(h.?)\u201c \u00ed sviga. N\u00fat\u00edmam\u00e1lsd\u00e6min eru \u00e1kaflega f\u00e1, um fj\u00f6rut\u00edu \u00e1 <em>t\u00edmarit.is <\/em>og um tuttugu \u00ed <em>Risam\u00e1lheildinni<\/em>, og flest \u00feeirra g\u00e6tu veri\u00f0 hvort heldur er \u00ed kvenkyni e\u00f0a hvorugkyni \u2013 beyging kvenkyns- og hvorugkynsor\u00f0a sem enda \u00e1 <em>-i <\/em>fellur saman \u00ed nefnifalli, \u00feolfalli og \u00fe\u00e1gufalli eint\u00f6lu \u00e1n greinis. \u00de\u00f3 er lj\u00f3st a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 er \u00ed kvenkyni \u00ed <em>Framkv\u00e6mdafr\u00e9ttum Vegager\u00f0arinnar 2010<\/em>: \u201eRanns\u00f3kn \u00e1 \u00fer\u00f3un hr\u00fdfi (sl\u00e9ttleika) n\u00fdbygginga.\u201c \u00a0\u00dearna st\u00e6\u00f0i <em>hr\u00fdfis <\/em>ef or\u00f0i\u00f0 v\u00e6ri haft \u00ed hvorugkyni.<\/p>\n<p>En n\u00fdleg d\u00e6mi vir\u00f0ast \u00fe\u00f3 frekar vera \u00ed hvorugkyni, t.d. \u00f6ll d\u00e6mi \u00ed sk\u00fdrslunni sem v\u00edsa\u00f0 var til \u00ed upphafi. \u00dear segir m.a.: \u201eN\u00fdja hrauni\u00f0 er gr\u00f3fara en \u00fea\u00f0 eldra, hr\u00fdfi\u00f0 eykst og \u00fev\u00ed h\u00e6gir meira \u00e1 vindi en \u00e1\u00f0ur.\u201c \u00cd \u00e1\u00f0urnefndum pistli Trausta J\u00f3nssonar segir: \u201eHr\u00fdfi\u00f0 er \u00feannig t.d. meira yfir landi en sj\u00f3.\u201c \u00cd <em>Upp \u00ed vindinn <\/em>fr\u00e1 2011 s\u00fdnir l\u00fdsingaror\u00f0 \u00ed nokkrum d\u00e6mum a\u00f0 or\u00f0i\u00f0 er \u00ed hvorugkyni \u2013 \u00fear er t.d. tala\u00f0 um \u201ev\u00f6rpun \u00e1 m\u00e6ldu e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ilegu hr\u00fdfi yfir \u00ed straumfr\u00e6\u00f0ilegt hr\u00fdfi\u201c. \u00c1 <em>Fr\u00e9ttavef Su\u00f0urlands <\/em>2022 segir: \u201e\u00fev\u00ed er hr\u00fdfi\u00f0 h\u00e6rra \u00ed \u00fe\u00e9ttb\u00fdli en \u00e1 sl\u00e9ttu t\u00fanunum.\u201c \u00dat fr\u00e1 stofnger\u00f0 g\u00e6ti <em>hr\u00fdfi <\/em>ekkert s\u00ed\u00f0ur veri\u00f0 hvorugkynsor\u00f0 en kvenkynsor\u00f0, og r\u00edmar vi\u00f0 hvorugkynsor\u00f0i\u00f0 <em>\u00fe\u00fdfi <\/em>\u2013 sem og <em>hn\u00fdfi <\/em>og <em>\u00fdfi <\/em>sem reyndar eru b\u00e6\u00f0i mj\u00f6g sjaldg\u00e6f e\u00f0a \u00farelt.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd n\u00fdrri sk\u00fdrslu um ve\u00f0urfarsbreytingar \u00ed Grindav\u00edk eftir eldsumbrotin \u00fear \u00ed grennd koma or\u00f0in hr\u00fdfi og yfirbor\u00f0shr\u00fdfi nokkrum sinnum fyrir. \u00c9g haf\u00f0i aldrei \u00e1\u00f0ur rekist \u00e1 \u00feessi or\u00f0 en gat svo sem giska\u00f0 \u00e1 merkinguna \u00fat fr\u00e1 samhengi og svipu\u00f0um or\u00f0um. \u00deess \u00feurfti \u00fe\u00f3 ekki, \u00fev\u00ed a\u00f0 merkingin er sk\u00fdr\u00f0 s\u00e9rstaklega \u00ed sk\u00fdrslunni: \u201eHin \u00e1hrifin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158635],"tags":[],"class_list":["post-8281","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-malfar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8281","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8281"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8281\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8284,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8281\/revisions\/8284"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8281"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8281"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/eirikur\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8281"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}