{"id":1146,"date":"2017-01-07T14:03:30","date_gmt":"2017-01-07T14:03:30","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/esmari\/?page_id=1146"},"modified":"2018-01-09T14:04:44","modified_gmt":"2018-01-09T14:04:44","slug":"ii-vidfangsefni-frumspekinnar-heidegger-og-parmenides","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/uni.hi.is\/esmari\/kennsla\/inngangur-ad-frumspeki-hsp416g\/ii-vidfangsefni-frumspekinnar-heidegger-og-parmenides\/","title":{"rendered":"II: Hugsun og veruleiki: Parmen\u00eddes og Anscombe"},"content":{"rendered":"<p>\u00cd \u00feessum t\u00edma spyrjum vi\u00f0 fyrst um vi\u00f0fangsefni frumspekinnar og s\u00e9rstaklega um tengsl hugsunar og veruleika \u00ed frumspekilegum skilningi. Tveir textar liggja til grundvallar: Heimspekilj\u00f3\u00f0 Parmen\u00eddeser fr\u00e1 5. \u00f6ld f.o.t. og klass\u00edsk grein eftir Elizabeth Anscombe um frumforsendur Parmen\u00eddesar.<\/p>\n<p>Parmen\u00eddes spyr: Hva\u00f0 er? Hann setur s\u00ed\u00f0an \u00fdmis skilyr\u00f0i fyrir leitinni a\u00f0 \u00fev\u00ed sem er. Hann hefur \u00fev\u00ed veri\u00f0 kalla\u00f0ur \u201efa\u00f0ir frumspekinnar\u201c, eflaust me\u00f0 nokkrum r\u00e9tti. Ekkert samkomulag er um t\u00falkun \u00e1 kenningu Parmen\u00eddesar, ekki einu sinni um hva\u00f0a tegund af kenningu hann leggur fram (sj\u00e1 yfirlit yfir nokkrar af helstu t\u00falkunum \u00e1 kenningum Parmen\u00eddesar hj\u00e1 John Palmer \u00ed \u00edtarefni h\u00e9r a\u00f0 ne\u00f0an). Vi\u00f0 spyrjum \u00e1 grunni heimspekilj\u00f3\u00f0s Parmen\u00eddesar: Ef \u00feetta er frumspeki hva\u00f0 er \u00fe\u00e1 frumspeki?<\/p>\n<p>\u00cd kj\u00f6lfari\u00f0 sn\u00faum vi\u00f0 okkur a\u00f0 spurningunni um tengsl hugsunar og veruleika \u00ed kenningu Parmen\u00eddesar og sty\u00f0jumst vi\u00f0 grein Anscombe til a\u00f0 greina \u00feessa spurningum. Parmen\u00eddes tengir hugsun og veruleika fastari b\u00f6ndum en flestir heimspekingar hafa gert \u00ed gegnum t\u00ed\u00f0ina og vir\u00f0ist \u00e1l\u00edta a\u00f0 hugsun og veruleiki s\u00e9u eitt og hi\u00f0 sama. Hva\u00f0a \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00feetta?<\/p>\n<p>Lj\u00f3\u00f0 Parmen\u00eddesar og grein Anscombe eru frekar stuttir textar en \u00feeir eru b\u00e1\u00f0ir mj\u00f6g \u00feungir. \u00dev\u00ed m\u00e1 gera r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 \u00feurfa a\u00f0 lesa \u00fe\u00e1 oftar en einu sinni og oftar en tvisvar. Til a\u00f0 au\u00f0velda lestur \u00e1 grein Anscombe er r\u00e9tt a\u00f0 sk\u00fdra \u00ed upphafi muninn \u00e1 <em>in sensu diviso <\/em> og<em> in sensu composito<\/em>. \u00deetta or\u00f0alag er \u00ed mi\u00f0aldaheimspeki nota\u00f0 til a\u00f0 greina a\u00f0 merkingu fullyr\u00f0inga \u00ed h\u00e1ttar\u00f6kfr\u00e6\u00f0i og m\u00e1 nota d\u00e6mi til a\u00f0 sk\u00fdra muninn. T\u00f6kum fullyr\u00f0inguna \u201ek\u00f6tturinn sem liggur \u00e1 mottunni getur hlaupi\u00f0\u201c.<\/p>\n<ul>\n<li><em>In sensu composito<\/em> er h\u00fan \u00f3s\u00f6nn \u00fev\u00ed h\u00e9r skiljum vi\u00f0 fullyr\u00f0inguna sem eina heild og h\u00fan merkir a\u00f0 k\u00f6tturinn geti hlaupi\u00f0 \u00e1 me\u00f0an hann liggur.<\/li>\n<li><em>I<\/em><em>n sensu diviso<\/em> er h\u00fan s\u00f6nn \u00fev\u00ed h\u00fan merkir a\u00f0 k\u00f6tturinn, sem liggur, geti hlaupi\u00f0 (\u00fe\u00f3 hann geti \u00fea\u00f0 ekki \u00e1 me\u00f0an hann er liggjandi).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Athugi\u00f0 l\u00edka eftirfarandi:<\/p>\n<ul>\n<li><em>x<\/em> stendur fyrir einstakling e\u00f0a stak.<\/li>\n<li><em>F<\/em> stendur fyrir eiginleika.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u00cd lj\u00f3\u00f0i Parmen\u00eddesar legg \u00e9g \u00e1herslu \u00e1 brot 2-7, sem leggja \u00fat forsendur fyrir r\u00f6kf\u00e6rslunni, og s\u00ed\u00f0an brot 8, sem dregur ni\u00f0urst\u00f6\u00f0urnar fram.<\/p>\n<p><strong>Lesefni<\/strong>:<\/p>\n<ul>\n<li>Lj\u00f3\u00f0 Parmen\u00eddesar \u00ed \u00fe\u00fd\u00f0ingu John Palmer (Ugla, texti 2a)<\/li>\n<li>\u201eParmenides: Mystery and Contradiction\u201c eftir Elizabeth Anscombe (\u00ed <em>Proceedings of the Aristotelian Society<\/em>, New Series, Vol. 69 (1968-1969, bls. 125-132) (Ugla, texti 2b)<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u00cdtarefni<\/strong>:<\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/plato.stanford.edu\/entries\/parmenides\/\">John Palmer: \u201eParmenides\u201c (Stanford Encyclopedia of Philosophy)<\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.historyofphilosophy.net\/parmenides\">Peter Adamson: \u201eThe Road Less Traveled: Parmenides\u201c (History of Philosophy without any gaps)<\/a><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd \u00feessum t\u00edma spyrjum vi\u00f0 fyrst um vi\u00f0fangsefni frumspekinnar og s\u00e9rstaklega um tengsl hugsunar og veruleika \u00ed frumspekilegum skilningi. Tveir textar liggja til grundvallar: Heimspekilj\u00f3\u00f0 Parmen\u00eddeser fr\u00e1 5. \u00f6ld f.o.t. og klass\u00edsk grein eftir Elizabeth Anscombe um frumforsendur Parmen\u00eddesar. Parmen\u00eddes &hellip; <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/esmari\/kennsla\/inngangur-ad-frumspeki-hsp416g\/ii-vidfangsefni-frumspekinnar-heidegger-og-parmenides\/\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":414,"featured_media":0,"parent":1140,"menu_order":2,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1146","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/esmari\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1146","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/esmari\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/esmari\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/esmari\/wp-json\/wp\/v2\/users\/414"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/esmari\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1146"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/esmari\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1146\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1503,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/esmari\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1146\/revisions\/1503"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/esmari\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1140"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/esmari\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1146"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}