﻿{"id":379,"date":"2015-11-12T21:12:36","date_gmt":"2015-11-12T21:12:36","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/kben\/?p=379"},"modified":"2015-11-14T09:53:12","modified_gmt":"2015-11-14T09:53:12","slug":"audmagnid-og-tungan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/kben\/2015\/11\/12\/audmagnid-og-tungan\/","title":{"rendered":"Au\u00f0magni\u00f0 og tungan"},"content":{"rendered":"<p>Getur veri\u00f0 a\u00f0 tungutak okkar hafi or\u00f0i\u00f0 au\u00f0magninu a\u00f0 br\u00e1\u00f0? M\u00e9r datt \u00feessi spurning \u00ed hug um daginn. Vi\u00f0 vir\u00f0umst nefnilega varla lengur geta\u00f0 tala\u00f0 um neitt sem skiptir okkur m\u00e1li nema hn\u00fdta vi\u00f0 \u00fea\u00f0 vi\u00f0skeytinu <em>-au\u00f0ur<\/em>. E\u00f0a \u00e1 \u00fatlensku: <em>Kap\u00edtal<\/em>.<\/p>\n<p>Nafni minn Marx skrifa\u00f0i au\u00f0vita\u00f0 heilan do\u00f0rant um hugtaki\u00f0: <em>Das Kapital<\/em>. Me\u00f0 st\u00f3rum staf. Honum var miki\u00f0 ni\u00f0ri fyrir. <em>Au\u00f0magni\u00f0<\/em> er b\u00fdsna merkilegt rit, skrifa\u00f0 \u00ed London sem gagnr\u00fdni \u00e1 \u00fe\u00e6r skelfingar sem hin klass\u00edska au\u00f0hyggja haf\u00f0i haft \u00ed f\u00f6r me\u00f0 s\u00e9r \u00e1 n\u00edtj\u00e1ndu \u00f6ldinni. Bretland \u00feessa t\u00edma var umhverfi \u00fear sem fj\u00e1rmagnseigendur \u2013 kap\u00edtalistar \u2013 h\u00f6f\u00f0u nokkurn veginn fr\u00edtt spil til a\u00f0 sanka a\u00f0 s\u00e9r (fj\u00e1rhagslegum) au\u00f0i me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 ar\u00f0r\u00e6na verkal\u00fd\u00f0 \u00ed eigin landi, a\u00f0 ekki s\u00e9 minnst \u00e1 \u00fe\u00e1 sem or\u00f0i\u00f0 h\u00f6f\u00f0u nau\u00f0ugir a\u00f0 n\u00fdlendu\u00feegnum Breta og annarra Evr\u00f3pu\u00fej\u00f3\u00f0a.<\/p>\n<p>En kap\u00edtal-hugtaki\u00f0 hefur heldur betur gengi\u00f0 \u00ed endurn\u00fdjun l\u00edfdaga \u00e1 undanf\u00f6rnum \u00e1rum. T\u00f6kum til d\u00e6mis hugtaki\u00f0 f\u00e9lagsau\u00f0ur (e. social capital), <a href=\"http:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/10.1111\/1467-9523.00226\/pdf\" target=\"_blank\">sem \u00e9g var sj\u00e1lfur svol\u00edti\u00f0 spenntur fyrir<\/a> \u00ed upphafi \u00feessarar aldar. \u00deetta hugtak \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00ed raun einfaldlega \u00fea\u00f0 sem sk\u00e1ldi\u00f0 Einar Ben or\u00f0a\u00f0i svo vel: \u201eMa\u00f0urinn einn er ei nema h\u00e1lfur, me\u00f0 \u00f6\u00f0rum er hann meiri en hann sj\u00e1lfur\u201c. Sem sagt, f\u00f3lk n\u00fdtur margv\u00edslegra g\u00e6\u00f0a af \u00fev\u00ed a\u00f0 vera samvistum vi\u00f0 anna\u00f0 f\u00f3lk. Me\u00f0al annars getur samf\u00e9lag vi\u00f0 a\u00f0ra hj\u00e1lpa\u00f0 manni a\u00f0 koma hugmyndum s\u00ednum og \u00e1formum \u00ed verk. En \u00fearf endilega a\u00f0 tengja \u00feetta vi\u00f0 <em>kap\u00edtal<\/em>?<\/p>\n<p>Verst af \u00f6llu finnst m\u00e9r hugtaki\u00f0 <em>mannau\u00f0ur<\/em> (e. human capital), sem hefur b\u00f3kstaflega tr\u00f6llri\u00f0i\u00f0 samf\u00e9laginu \u00e1 undanf\u00f6rnum \u00e1rum. \u00dearna er \u00e1tt vi\u00f0 \u00fe\u00e1 \u00feekkingu og f\u00e6rni sem hver einstakur starfsma\u00f0ur \u00ed fyrirt\u00e6ki e\u00f0a stofnun getur lagt af m\u00f6rkum til fyrirt\u00e6kis e\u00f0a stofnunar. En hugtaki\u00f0 felur \u00ed s\u00e9r \u00e1kaflega takmarkandi s\u00fdn \u00e1 hlutverk hins vinnandi manns. Pers\u00f3na hans skiptir litlu m\u00e1li lengur. Hann er hlutger\u00f0ur, ger\u00f0ur \u00fatskiptanlegur fyrir a\u00f0ra \u00fe\u00e6tti sem geta sem best stu\u00f0la\u00f0 a\u00f0 vexti og vi\u00f0gangi fyrirt\u00e6kisins e\u00f0a stofnunarinnar. Og sagt a\u00f0 hlaupa s\u00edfellt hra\u00f0ar: Frammista\u00f0an er m\u00e6ld og vegin me\u00f0 alls konar tilb\u00fanum prikum og punktum.Svo hefur veri\u00f0 b\u00fain til heil st\u00e9tt <em>mannau\u00f0sstj\u00f3ra<\/em> (e. human resource managers) til a\u00f0 m\u00f6ndla me\u00f0 starfsf\u00f3lki\u00f0. (\u00c1\u00f0ur var bara tala\u00f0 um <em>starfsmannastj\u00f3ra<\/em>. \u00dea\u00f0 var sk\u00f6mminni sk\u00e1rra held \u00e9g.)<a href=\"http:\/\/uni.hi.is\/kben\/files\/2015\/11\/HumResMan.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright wp-image-396 size-medium\" src=\"http:\/\/uni.hi.is\/kben\/files\/2015\/11\/HumResMan-300x216.jpg\" alt=\"HumResMan\" width=\"300\" height=\"216\" srcset=\"https:\/\/uni.hi.is\/kben\/files\/2015\/11\/HumResMan-300x216.jpg 300w, https:\/\/uni.hi.is\/kben\/files\/2015\/11\/HumResMan.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u00c9g held a\u00f0 \u00feessi almenna au\u00f0v\u00e6\u00f0ing tungum\u00e1lsins hafi me\u00f0 n\u00fdfrj\u00e1lshyggjuna a\u00f0 gera: \u00deessa l\u00famsku p\u00f3lit\u00edsku hugmyndafr\u00e6\u00f0i, sem hefur \u00ferengt s\u00e9r inn \u00ed flesta kima tilverunnar \u00e1 s\u00ed\u00f0ari t\u00edmum \u00e1n \u00feess a\u00f0 vi\u00f0 yr\u00f0um \u00feess v\u00f6r. Jafnvel Karl Marx s\u00e1 \u00feetta ekki alveg fyrir \u00ed do\u00f0rantinum <em>Das Kapital<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Getur veri\u00f0 a\u00f0 tungutak okkar hafi or\u00f0i\u00f0 au\u00f0magninu a\u00f0 br\u00e1\u00f0? M\u00e9r datt \u00feessi spurning \u00ed hug um daginn. Vi\u00f0 vir\u00f0umst nefnilega varla lengur geta\u00f0 tala\u00f0 um neitt sem skiptir okkur m\u00e1li nema hn\u00fdta vi\u00f0 \u00fea\u00f0 vi\u00f0skeytinu -au\u00f0ur. E\u00f0a \u00e1 \u00fatlensku: Kap\u00edtal. Nafni minn Marx skrifa\u00f0i au\u00f0vita\u00f0 heilan do\u00f0rant um hugtaki\u00f0: Das Kapital. Me\u00f0 st\u00f3rum staf. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":186,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-379","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/kben\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/379","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/kben\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/kben\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/kben\/wp-json\/wp\/v2\/users\/186"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/kben\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=379"}],"version-history":[{"count":24,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/kben\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/379\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":394,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/kben\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/379\/revisions\/394"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/kben\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=379"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/kben\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=379"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/kben\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=379"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}