{"id":224,"date":"2020-11-24T10:18:43","date_gmt":"2020-11-24T10:18:43","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/?p=224"},"modified":"2020-11-24T13:23:08","modified_gmt":"2020-11-24T13:23:08","slug":"syndartilraunir-fra-phet-og-thydingar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/2020\/11\/24\/syndartilraunir-fra-phet-og-thydingar\/","title":{"rendered":"S\u00fdndartilraunir fr\u00e1 PhET og \u00fe\u00fd\u00f0ingar"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/www.stanforddaily.com\/2020\/10\/20\/qa-yidan-prize-winner-carl-wieman-talks-disparities-in-stem-education-accessibility\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright\" src=\"https:\/\/wp.stanforddaily.com\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/20200917_Carl-Wieman-scaled.jpg\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"240\" \/><\/a>PhET var stofna\u00f0 2002 af e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingnum Carl Wieman en \u00e1 t\u00edunda \u00e1ratugnum haf\u00f0i hann unni\u00f0 a\u00f0 verkefninu physics2000 (\u00f3, \u00feeir g\u00f6mlu dagar \u00fear sem allt fram\u00farstefnulegt var kalla\u00f0 eitthva\u00f0-2000!) \u00fear sem hann \u00fer\u00f3a\u00f0i \u00e1samt Marty Goldman. \u00dear unnu \u00feeir m.a. s\u00fdndartilraunir og s\u00e1 Wieman mikla notkunarm\u00f6guleika \u00feeirra \u00ed kennslu og fyrirlestrum. Oft var \u00fea\u00f0 helst efni\u00f0 sem s\u00fdnt var me\u00f0 s\u00fdndartilraununum sem sat eftir \u00ed huga \u00e1heyrenda.<\/p>\n<p>\u00c1ri\u00f0 2002 f\u00e9kk Wieman styrk fr\u00e1 National Science Foundation og lag\u00f0i \u00fear a\u00f0 auki til af n\u00f3belsver\u00f0launaf\u00e9 s\u00ednu (hann hlaut ver\u00f0launin 2001 fyrir a\u00f0 b\u00faa til fyrstu mannger\u00f0u Bose-Einsten \u00fe\u00e9ttuna). Upphaflega voru s\u00fdndartilraunirnar a\u00f0eins \u00ed e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0i (PhET st\u00f3\u00f0 fyrir Physics Educational Technology) en br\u00e1tt var svi\u00f0i\u00f0 \u00fatv\u00edkka\u00f0 yfir \u00e1 fleiri greinar.<span id='easy-footnote-1-224' class='easy-footnote-margin-adjust'><\/span><span class='easy-footnote'><a href='https:\/\/uni.hi.is\/martin\/2020\/11\/24\/syndartilraunir-fra-phet-og-thydingar\/#easy-footnote-bottom-1-224' title='&lt;a href=&quot;https:\/\/www.colorado.edu\/asmagazine\/2020\/09\/23\/nobel-laureate-carl-wieman-awarded-yidan-prize-education-research&quot;&gt;https:\/\/www.colorado.edu\/asmagazine\/2020\/09\/23\/nobel-laureate-carl-wieman-awarded-yidan-prize-education-research&lt;\/a&gt;'><sup>1<\/sup><\/a><\/span> <span id='easy-footnote-2-224' class='easy-footnote-margin-adjust'><\/span><span class='easy-footnote'><a href='https:\/\/uni.hi.is\/martin\/2020\/11\/24\/syndartilraunir-fra-phet-og-thydingar\/#easy-footnote-bottom-2-224' title='&lt;a href=&quot;https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/PhET_Interactive_Simulations&quot;&gt;https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/PhET_Interactive_Simulations&lt;\/a&gt;'><sup>2<\/sup><\/a><\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/2020\/11\/24\/syndartilraunir-fra-phet-og-thydingar\/skjamynd-2020-11-24-102040\/\" rel=\"attachment wp-att-228\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-228\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/files\/2020\/11\/Skjamynd-2020-11-24-102040-300x211.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"211\" srcset=\"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/files\/2020\/11\/Skjamynd-2020-11-24-102040-300x211.jpg 300w, https:\/\/uni.hi.is\/martin\/files\/2020\/11\/Skjamynd-2020-11-24-102040.jpg 532w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>\u00c9g kynntist PhET \u00feegar \u00e9g var a\u00f0 kenna \u00ed Brei\u00f0holtssk\u00f3la \u00e1rin 2013 til 2015. Margar s\u00fdndartilraunirnar \u00fe\u00f3ttu m\u00e9r heldur kl\u00e9nar og margt betur til \u00feess falli\u00f0 a\u00f0 s\u00fdna bara \u00ed raunheimi. Eins voru \u00fe\u00e6r flestar ger\u00f0ar \u00ed Java og sumar \u00ed Flash og \u00fev\u00ed \u00f3a\u00f0gengilegar \u00ed spjaldt\u00f6lvum. \u00de\u00f3 var \u00fear ein (<a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/legacy\/buoyancy\">flotkraftstilraunin<\/a>) sem m\u00e9r \u00fe\u00f3tti n\u00f3gu v\u00f6ndu\u00f0 a\u00f0 \u00e9g \u00fe\u00fdddi hana og b\u00f3ka\u00f0i t\u00f6lvustofuna til \u00feess a\u00f0 lofa nemendunum a\u00f0 gera hana \u00ed t\u00f6lvunni.<\/p>\n<p>S\u00ed\u00f0an hafa li\u00f0i\u00f0 nokkur \u00e1r og PhET setti allan \u00feunga \u00ed a\u00f0 f\u00e6ra s\u00fdndartilraunirnar yfir \u00ed HTML5 sem gerir \u00fe\u00e6r a\u00f0gengilegar \u00e1 snjallt\u00e6kjum sem og hef\u00f0bundnum t\u00f6lvum. A\u00f0 sama skapi var \u00fer\u00f3a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ingart\u00f3l sem au\u00f0veldar mj\u00f6g a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0a efni\u00f0 \u00e1 hin \u00fdmsu tungum\u00e1l. \u00dea\u00f0 er ekki \u00e1n hn\u00f6kra -- stundum er erfitt a\u00f0 sj\u00e1 hvar strengir koma fyrir og einu sinni hef \u00e9g tapa\u00f0 haug af \u00fe\u00fdddum strengjum -- en \u00fea\u00f0 samn\u00fdtir strengi sem eru sameiginlegir m\u00f6rgum vi\u00f0m\u00f3tum sem sparar \u00fe\u00f3 nokkra vinnu.<\/p>\n<h3>Fyrir \u00fe\u00fd\u00f0endur<\/h3>\n<p><a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/2020\/11\/24\/syndartilraunir-fra-phet-og-thydingar\/skjamynd-2020-11-24-102404\/\" rel=\"attachment wp-att-230\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-230\" src=\"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/files\/2020\/11\/Skjamynd-2020-11-24-102404-300x207.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"207\" srcset=\"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/files\/2020\/11\/Skjamynd-2020-11-24-102404-300x207.jpg 300w, https:\/\/uni.hi.is\/martin\/files\/2020\/11\/Skjamynd-2020-11-24-102404-768x529.jpg 768w, https:\/\/uni.hi.is\/martin\/files\/2020\/11\/Skjamynd-2020-11-24-102404.jpg 974w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>Til a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0a \u00fearf a\u00f0 senda p\u00f3st \u00e1 phethelp@colorado.edu sem veitir a\u00f0gang a\u00f0 \u00fe\u00fd\u00f0ingart\u00f3linu yfirleitt samd\u00e6gurs (\u00fe\u00f3 ekki fyrr en f\u00f3lk m\u00e6tir til vinnu \u00ed Colorado, b\u00fdst \u00e9g vi\u00f0).<\/p>\n<p>\u00de\u00e1 er n\u00f3g a\u00f0 skr\u00e1 sig inn, fara \u00e1 \u00fe\u00fd\u00f0ingars\u00ed\u00f0una, velja s\u00fdndartilraun og tungum\u00e1l, og \u00fe\u00fd\u00f0a strengina. Svo m\u00e1 vista strengina og forsko\u00f0a \u00e1\u00f0ur en verkefni\u00f0 er endanlega birt \u00e1 vefnum. \u00deetta er annars allt t\u00edunda\u00f0 \u00e1:<br \/>\n<a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/translate\/\">https:\/\/phet.colorado.edu\/translate\/<\/a><\/p>\n<h3>\u00c1hugaver\u00f0ar s\u00fdndartilraunir til \u00fe\u00fd\u00f0ingar<\/h3>\n<p>\u00c9g haf\u00f0i \u00fe\u00fdtt verkefni \u00ed n\u00fdja vi\u00f0m\u00f3tinu fyrir nokkru <span id='easy-footnote-3-224' class='easy-footnote-margin-adjust'><\/span><span class='easy-footnote'><a href='https:\/\/uni.hi.is\/martin\/2020\/11\/24\/syndartilraunir-fra-phet-og-thydingar\/#easy-footnote-bottom-3-224' title='&lt;a href=&quot;https:\/\/phet.colorado.edu\/sims\/html\/wave-on-a-string\/latest\/wave-on-a-string_is.html&quot;&gt;https:\/\/phet.colorado.edu\/sims\/html\/wave-on-a-string\/latest\/wave-on-a-string_is.html&lt;\/a&gt;'><sup>3<\/sup><\/a><\/span> og b\u00e6tti a\u00f0eins vi\u00f0 um daginn <span id='easy-footnote-4-224' class='easy-footnote-margin-adjust'><\/span><span class='easy-footnote'><a href='https:\/\/uni.hi.is\/martin\/2020\/11\/24\/syndartilraunir-fra-phet-og-thydingar\/#easy-footnote-bottom-4-224' title='&lt;a href=&quot;https:\/\/phet.colorado.edu\/sims\/html\/balloons-and-static-electricity\/latest\/balloons-and-static-electricity_is.html&quot;&gt;https:\/\/phet.colorado.edu\/sims\/html\/balloons-and-static-electricity\/latest\/balloons-and-static-electricity_is.html&lt;\/a&gt;&lt;br \/&gt;\n'><sup>4<\/sup><\/a><\/span> <span id='easy-footnote-5-224' class='easy-footnote-margin-adjust'><\/span><span class='easy-footnote'><a href='https:\/\/uni.hi.is\/martin\/2020\/11\/24\/syndartilraunir-fra-phet-og-thydingar\/#easy-footnote-bottom-5-224' title='&lt;a href=&quot;https:\/\/phet.colorado.edu\/sims\/html\/john-travoltage\/latest\/john-travoltage_is.html&quot;&gt;https:\/\/phet.colorado.edu\/sims\/html\/john-travoltage\/latest\/john-travoltage_is.html&lt;\/a&gt;'><sup>5<\/sup><\/a><\/span> <span id='easy-footnote-6-224' class='easy-footnote-margin-adjust'><\/span><span class='easy-footnote'><a href='https:\/\/uni.hi.is\/martin\/2020\/11\/24\/syndartilraunir-fra-phet-og-thydingar\/#easy-footnote-bottom-6-224' title='&lt;a href=&quot;https:\/\/phet.colorado.edu\/sims\/html\/charges-and-fields\/latest\/charges-and-fields_is.html&quot;&gt;https:\/\/phet.colorado.edu\/sims\/html\/charges-and-fields\/latest\/charges-and-fields_is.html&lt;\/a&gt;'><sup>6<\/sup><\/a><\/span> <span id='easy-footnote-7-224' class='easy-footnote-margin-adjust'><\/span><span class='easy-footnote'><a href='https:\/\/uni.hi.is\/martin\/2020\/11\/24\/syndartilraunir-fra-phet-og-thydingar\/#easy-footnote-bottom-7-224' title='&lt;a href=&quot;https:\/\/phet.colorado.edu\/sims\/html\/circuit-construction-kit-dc-virtual-lab\/latest\/circuit-construction-kit-dc-virtual-lab_is.html&quot;&gt;https:\/\/phet.colorado.edu\/sims\/html\/circuit-construction-kit-dc-virtual-lab\/latest\/circuit-construction-kit-dc-virtual-lab_is.html&lt;\/a&gt;'><sup>7<\/sup><\/a><\/span> <span id='easy-footnote-8-224' class='easy-footnote-margin-adjust'><\/span><span class='easy-footnote'><a href='https:\/\/uni.hi.is\/martin\/2020\/11\/24\/syndartilraunir-fra-phet-og-thydingar\/#easy-footnote-bottom-8-224' title='&lt;a href=&quot;https:\/\/phet.colorado.edu\/sims\/html\/circuit-construction-kit-dc\/latest\/circuit-construction-kit-dc_is.html&quot;&gt;https:\/\/phet.colorado.edu\/sims\/html\/circuit-construction-kit-dc\/latest\/circuit-construction-kit-dc_is.html&lt;\/a&gt;'><sup>8<\/sup><\/a><\/span> <span id='easy-footnote-9-224' class='easy-footnote-margin-adjust'><\/span><span class='easy-footnote'><a href='https:\/\/uni.hi.is\/martin\/2020\/11\/24\/syndartilraunir-fra-phet-og-thydingar\/#easy-footnote-bottom-9-224' title='&lt;a href=&quot;https:\/\/phet.colorado.edu\/sims\/html\/states-of-matter\/latest\/states-of-matter_is.html&quot;&gt;https:\/\/phet.colorado.edu\/sims\/html\/states-of-matter\/latest\/states-of-matter_is.html&lt;\/a&gt;'><sup>9<\/sup><\/a><\/span> \u00feegar \u00e9g var a\u00f0 \u00fatb\u00faa verkefnalei\u00f0beiningar fyrir <a href=\"http:\/\/visindasmidjan.hi.is\/verkefni\/leikur_ad_rafmagni\">Leik a\u00f0 rafmagni<\/a>. \u00c1kva\u00f0 \u00fe\u00e1 a\u00f0 fara \u00ed gegnum lista HTML-5 s\u00fdndartilraunanna, taka saman \u00fea\u00f0 sem m\u00e9r \u00fe\u00f3tti \u00e1hugavert, og setja \u00fea\u00f0 h\u00e9r til a\u00f0 hafa \u00feetta \u00fe\u00e6gilega a\u00f0gengilegt:<\/p>\n<h4>Lj\u00f3sfr\u00e6\u00f0i<\/h4>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/bending-light\">https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/bending-light<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/blackbody-spectrum\">https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/blackbody-spectrum<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/color-vision\">https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/color-vision<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h4>Gagna\u00farvinnsla<\/h4>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/curve-fitting\">https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/curve-fitting<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h4>St\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0i<\/h4>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/equality-explorer\">https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/equality-explorer<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/equality-explorer-basics\">https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/equality-explorer-basics<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/equality-explorer-two-variables\">https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/equality-explorer-two-variables<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h4>Rafsegulfr\u00e6\u00f0i<\/h4>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/faradays-law\">https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/faradays-law<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h4>Varmafr\u00e6\u00f0i<\/h4>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/gases-intro\">https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/gases-intro<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/gas-properties\">https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/gas-properties<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/energy-forms-and-changes\">https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/energy-forms-and-changes<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h4>Bylgjur<\/h4>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/wave-interference\">https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/wave-interference<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h4>Aflfr\u00e6\u00f0i<\/h4>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/pendulum-lab\">https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/pendulum-lab<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/gravity-and-orbits\">https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/gravity-and-orbits<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<h4>Sameindir<\/h4>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/molecule-shapes\">https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/molecule-shapes<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/molecules-and-light\">https:\/\/phet.colorado.edu\/en\/simulation\/molecules-and-light<\/a><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>PhET var stofna\u00f0 2002 af e\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ingnum Carl Wieman en \u00e1 t\u00edunda \u00e1ratugnum haf\u00f0i hann unni\u00f0 a\u00f0 verkefninu physics2000 (\u00f3, \u00feeir g\u00f6mlu dagar \u00fear sem allt&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1485,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[759],"tags":[],"class_list":["post-224","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-oflokkad"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/224","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1485"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=224"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/224\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":236,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/224\/revisions\/236"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=224"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/martin\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}