<\/p>\n
\u00deJ\u00d3601M Menningararfur<\/strong> \u00deJ\u00d3435G L\u00fasakambar, hlandkoppar og kynl\u00edf: \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e6ttir og daglegt l\u00edf \u00ed sveitasamf\u00e9laginu<\/strong> \u00deJ\u00d3503M \u00d3menning: Fr\u00e1 postul\u00ednshundum til p\u00f6nkara<\/strong> \u00deJ\u00d3325G L\u00edkamsmenning: \u00datlit, heg\u00f0un, heilsa<\/strong> FOM101F Kenningar \u00ed f\u00e9lags- og mannv\u00edsindum<\/strong> SAG266G Menningarsaga l\u00edkamans<\/strong> HMM106F Mi\u00f0lun og menning<\/strong> \u00deJ\u00d3601M Menningararfur Hva\u00f0 er menningararfur og hva\u00f0a hlutverki \u00fej\u00f3nar hann? Af hverju er hann \u00ed st\u00f6\u00f0ugri \u00fatr\u00fdmingarh\u00e6ttu? Hvernig tengir hann saman fort\u00ed\u00f0 og samt\u00ed\u00f0? Hva\u00f0 \u00e1 hann skylt vi\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0r\u00edki\u00f0? S\u00f6guvitund? Hnattv\u00e6\u00f0ingu? Kap\u00edtalisma? Stj\u00f3rnm\u00e1l? \u00cd n\u00e1mskei\u00f0inu ver\u00f0ur leita\u00f0 svara vi\u00f0 \u00feessum spurningum, kynntar n\u00fdlegar ranns\u00f3knir \u00fej\u00f3\u00f0fr\u00e6\u00f0inga, mannfr\u00e6\u00f0inga, listfr\u00e6\u00f0inga, f\u00e9lagsfr\u00e6\u00f0inga, safnafr\u00e6\u00f0inga, sagnfr\u00e6\u00f0inga og fornleifafr\u00e6\u00f0inga \u00e1 menningararfi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1198,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-13","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rastrick\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rastrick\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rastrick\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rastrick\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1198"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rastrick\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rastrick\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":330,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rastrick\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/13\/revisions\/330"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rastrick\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nHva\u00f0 er menningararfur og hva\u00f0a hlutverki \u00fej\u00f3nar hann? Af hverju er hann \u00ed st\u00f6\u00f0ugri \u00fatr\u00fdmingarh\u00e6ttu? Hvernig tengir hann saman fort\u00ed\u00f0 og samt\u00ed\u00f0? Hva\u00f0 \u00e1 hann skylt vi\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0r\u00edki\u00f0? S\u00f6guvitund? Hnattv\u00e6\u00f0ingu? Kap\u00edtalisma? Stj\u00f3rnm\u00e1l? \u00cd n\u00e1mskei\u00f0inu ver\u00f0ur leita\u00f0 svara vi\u00f0 \u00feessum spurningum, kynntar n\u00fdlegar ranns\u00f3knir \u00fej\u00f3\u00f0fr\u00e6\u00f0inga, mannfr\u00e6\u00f0inga, listfr\u00e6\u00f0inga, f\u00e9lagsfr\u00e6\u00f0inga, safnafr\u00e6\u00f0inga, sagnfr\u00e6\u00f0inga og fornleifafr\u00e6\u00f0inga \u00e1 menningararfi og tekinn p\u00falsinn \u00e1 \u00fev\u00ed sem er a\u00f0 gerast \u00e1 \u00feessu \u00f6rt vaxandi svi\u00f0i.<\/p>\n
\n\u00cd n\u00e1mskei\u00f0inu er fjalla\u00f0 um \u00fej\u00f3\u00f0h\u00e6tti og daglegt l\u00edf \u00ed \u00edslenska sveitasamf\u00e9laginu fyrr \u00e1 \u00f6ldum, jafnt til sj\u00e1var og sveita. R\u00e6tt er um a\u00f0fer\u00f0ir vi\u00f0 ranns\u00f3kn \u00e1 efnismenningu, \u00fej\u00f3\u00f0h\u00e1ttum og daglegu l\u00edfi og vi\u00f0fangsefni\u00f0 sett \u00ed erlent ranns\u00f3knarsamhengi. Nemendur kynnast margv\u00edslegum \u00fej\u00f3\u00f0h\u00e1ttaranns\u00f3knum og fjalla\u00f0 er \u00e1 gagnr\u00fdnin h\u00e1tt um \u00f3l\u00edka heimildaflokka - yfirlitsrit, fr\u00e6\u00f0irit og \u00fdmsar frumheimildir. L\u00f6g\u00f0 er \u00e1hersla \u00e1 a\u00f0 greina hugmyndafr\u00e6\u00f0i hversdagsins og l\u00edfsferil einstaklinga \u00ed gamla sveitarf\u00e9laginu, um lei\u00f0 og sko\u00f0a\u00f0 er hva\u00f0a a\u00f0fer\u00f0ir dugi best til a\u00f0 rannsaka l\u00edfsh\u00e6tti f\u00f3lksins sem \u00fear \u00f3l allan sinn aldur. M.a. er unni\u00f0 me\u00f0 \u00f3prenta\u00f0ar pers\u00f3nulegar heimildir, sv\u00f6r vi\u00f0 spurningalistum og dagb\u00e6kur.<\/p>\n
\n\u00cd n\u00e1mskei\u00f0inu er r\u00fdnt \u00ed \u00fdmis d\u00e6mi fr\u00e1 n\u00edtj\u00e1ndu \u00f6ld til samt\u00edmans um \u201e\u00f3menningu\u201c allt fr\u00e1 \u00e1liti J\u00f3nasar Hallgr\u00edmssonar \u00e1 r\u00edmum og J\u00f3nasar fr\u00e1 Hriflu \u00e1 amer\u00edskum reyfurum og klessum\u00e1lverkum til samt\u00edmaumr\u00e6\u00f0na um graff\u00edt\u00ed, t\u00f6lvuleiki og t\u00f3nlistarmyndb\u00f6nd. Fjalla\u00f0 er um hugmyndir, heg\u00f0un og menningarafur\u00f0ir sem taldar eru hafa veri\u00f0 ska\u00f0valdar \u00ed \u00edslenskri menningu e\u00f0a \u00f3gna\u00f0 \u00e1 einhvern h\u00e1tt heilbrig\u00f0u menningarl\u00edfi. \u00deannig er me\u00f0al annars sta\u00f0n\u00e6mst vi\u00f0 and\u00fa\u00f0ina \u00e1 djassi, rokki og at\u00f3msk\u00e1ldskap og fjalla\u00f0 um e\u00f0li \u00feeirrar \u00f3gnana sem tali\u00f0 var starfa af sl\u00edkum fyrirb\u00e6rum. Samhengi samf\u00e9lagslegs valds og menningar er teki\u00f0 til r\u00e6kilegrar sko\u00f0unar og spurt hverjir hafi skilgreint \u00f3menningu, me\u00f0 hva\u00f0a a\u00f0fer\u00f0um og \u00ed hva\u00f0a tilgangi. Spurt er hvort \u00f3gnvaldarnir eigi eitthva\u00f0 sameiginlegt og hvort skilgreining \u00feeirra s\u00e9 h\u00e1\u00f0 hagsmunum, hugsj\u00f3num og si\u00f0fer\u00f0isvi\u00f0mi\u00f0um sem teki\u00f0 hafa breytingum \u00ed t\u00edmans r\u00e1s. Sko\u00f0a\u00f0 er a\u00f0 hva\u00f0a leyti hugmyndir um \u00f3menningu sem andhverfu \u00edslenskrar menningar hafa \u00e1tt \u00fe\u00e1tt \u00ed a\u00f0 m\u00f3ta hana og skilgreina: Hva\u00f0a \u00fe\u00e1tt hafa hugmyndir um hi\u00f0 menningarlega og vi\u00f0mi\u00f0 um si\u00f0menningu \u00e1tt \u00ed a\u00f0 marka vi\u00f0teknar hugmyndir um \u00edslenska menningu? A\u00f0 hva\u00f0a leyti hefur \u00edslensk menning m\u00f3tast \u00ed vi\u00f0n\u00e1mi gegn erlendri fj\u00f6ldamenningu sem me\u00f0al annars hefur veri\u00f0 \u00e1litin birtast \u00ed gervi danskrar kj\u00f3lat\u00edsku og amer\u00edskra s\u00e1pu\u00f3pera?<\/p>\n
\n\u00cd n\u00e1mskei\u00f0inu er fjalla\u00f0 um mannsl\u00edkamann fr\u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0fr\u00e6\u00f0ilegu og menningars\u00f6gulegu sj\u00f3narhorni. Sko\u00f0u\u00f0 eru mismunandi vi\u00f0horf til l\u00edkamans eins og \u00feau birtast \u00ed hugmyndum um samband hugar og l\u00edkama, afst\u00f6\u00f0u til hreinl\u00e6tis og l\u00edkamsumhir\u00f0u, l\u00edkamlegs \u00fatlits, si\u00f0legrar heg\u00f0unar o.fl. A\u00f0 hva\u00f0a leyti eru hugmyndir um l\u00edkamsfegur\u00f0 og heilbrig\u00f0i m\u00f3ta\u00f0ar af samf\u00e9laginu? Hvernig hefur breytt \u00feekking og a\u00f0fer\u00f0ir \u00ed l\u00edfv\u00edsindum og heilsufr\u00e6\u00f0i m\u00f3ta\u00f0 hvernig liti\u00f0 er \u00e1 l\u00edkamann? Me\u00f0 hva\u00f0a h\u00e6tti er l\u00edkamleg heg\u00f0un h\u00e1\u00f0 l\u00f6gum og reglum samf\u00e9lagsins og hvernig er skynjun okkar og s\u00fdn \u00e1 l\u00edkamann h\u00e1\u00f0 vi\u00f0mi\u00f0um samf\u00e9lagsins? S\u00e9rst\u00f6k \u00e1hersla er l\u00f6g\u00f0 \u00e1 a\u00f0 kanna l\u00edkamann sem menningarlegt fyrirb\u00e6ri \u00ed \u00edslensku samf\u00e9lagi fr\u00e1 n\u00edtj\u00e1ndu \u00f6ld og til samt\u00edmans. Spurt er hvernig stefnur og straumar \u00ed heilsur\u00e6kt hafa \u00e1hrif \u00e1 l\u00edkamlega upplifun f\u00f3lks, hvernig merking er lesin \u00ed \u00fatlit og framkomu; hvernig s\u00f3matilfinning og si\u00f0ir marka l\u00edkamlega heg\u00f0un og hvernig samband mannsl\u00edkama og menningar birtist t.d. \u00ed \u00fej\u00f3\u00f0b\u00faningum og sundfatat\u00edsku, megrunark\u00farum og bor\u00f0si\u00f0um, heilbrig\u00f0isregluger\u00f0um og ba\u00f0si\u00f0um, mannkynb\u00f3tum og fegur\u00f0arsamkeppnum e\u00f0a gangr\u00e1\u00f0um og brj\u00f3stast\u00e6kkunum.<\/p>\n
\n(\u00e1samt Ing\u00f3lfi V. G\u00edslasyni, Krist\u00ednu Loftsd\u00f3ttur o.fl.)
\nN\u00e1mskei\u00f0i\u00f0 fjallar um n\u00fdleg verk og stefnur sem valdi\u00f0 hafa, e\u00f0a eru l\u00edkleg til a\u00f0 valda, straumhv\u00f6rfum \u00ed f\u00e9lags- og mannv\u00edsindalegri hugsun. \u00c1hersla er l\u00f6g\u00f0 \u00e1 samf\u00e9lagslegt og s\u00f6gulegt samhengi kenninganna. Kennsla fer fram \u00ed fyrirlestrum og umr\u00e6\u00f0um. \u00cd lok n\u00e1mskei\u00f0sins er \u00e6tlast til a\u00f0 nemandinn: Hafi lesi\u00f0 n\u00fdleg grundvallarrit \u00ed f\u00e9lags- og mannv\u00edsindum; Kunni skil \u00e1 straumum og stefnum \u00e1 20. og 21. \u00f6ld; \u00deekki \u00fe\u00e6r breytingar sem f\u00e9lags- og mannv\u00edsindi hafa gengi\u00f0 \u00ed gegnum og \u00fe\u00e1 sj\u00e1lfsgagnr\u00fdnu umr\u00e6\u00f0u sem fer n\u00fa fram innan \u00feeirra; Hafi vald \u00e1 lykilhugt\u00f6kum \u00ed greiningu \u00e1 samf\u00e9lagi og menningu.<\/p>\n
\n\u00cd n\u00e1mskei\u00f0inu er fjalla\u00f0 um l\u00edkamann sem s\u00f6gulegt fyrirb\u00e6ri, einkum \u00e1 n\u00edtj\u00e1ndu og tuttugustu \u00f6ld \u00ed vestr\u00e6num samf\u00e9l\u00f6gum me\u00f0 s\u00e9rstakri sk\u00edrskotun til \u00edslensks veruleika. Fjalla\u00f0 ver\u00f0ur um hvernig vaxandi \u00feekking og hugmyndir s.s. \u00e1 svi\u00f0i fagurfr\u00e6\u00f0i, l\u00edffr\u00e6\u00f0i og stj\u00f3rnm\u00e1la hafa haft \u00e1hrif \u00e1 afst\u00f6\u00f0u manna til eigin l\u00edkama og l\u00edkama annarra. L\u00edkaminn er sko\u00f0a\u00f0ur sem svi\u00f0 \u00feekkingar og atferlis - sem vettvangur \u00f6gunar, sj\u00e1lfsm\u00f3tunar og samf\u00e9lagsst\u00fdringar sem tengir saman \u00f3l\u00edka menningars\u00f6gulega \u00fer\u00e6\u00f0i s.s. s\u00f6gu fangelsunar, skolplagna, h\u00e1rt\u00edsku, l\u00e6knisfr\u00e6\u00f0i og leikfimi\u00e6finga. Me\u00f0al vi\u00f0fangsefna n\u00e1mskei\u00f0sins er (1) hvernig aukin \u00feekking \u00ed l\u00edff\u00e6rafr\u00e6\u00f0i, heilsuvernd og l\u00edkamsr\u00e6kt m\u00f3ta\u00f0i afst\u00f6\u00f0u til l\u00edkamans og eiginleika hans; (2) hvernig framfarir \u00ed t\u00e6kni, h\u00fasakosti og hreinl\u00e6ti breyttu umgengni f\u00f3lks vi\u00f0 eigin l\u00edkama; (3) hvernig t\u00edska og vi\u00f0horf til pers\u00f3nulegt \u00fatlits hefur haft \u00e1hrif \u00e1 hvernig f\u00f3lk m\u00f3tar og agar l\u00edkamlega sj\u00e1lfsmynd s\u00edna.
\n<\/p>\n
\n\u00cd n\u00e1mskei\u00f0inu er menningarhugtaki\u00f0 teknar til gagnr\u00fdninnar sko\u00f0unar. Kenningar og skilgreiningar eru reifa\u00f0ar samt\u00edmis \u00fev\u00ed sem hlutverk, skilyr\u00f0i og \u00e1hrif menningar \u00ed samt\u00edmanum eru vegin og metin. Markmi\u00f0i\u00f0 er a\u00f0 skapa samr\u00e6\u00f0u fr\u00e6\u00f0ilegrar umr\u00e6\u00f0u um menningararf, menningarstefnu og menningarlega sj\u00e1lfb\u00e6rni vi\u00f0 prakt\u00edsk \u00farlausnarefni sem tengjast mi\u00f0lun menningar. \u00deannig er huga\u00f0 a\u00f0 samspili menningarl\u00edfs vi\u00f0 f\u00e9lagslegar, p\u00f3lit\u00edskar og hagr\u00e6nar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u00ed s\u00f6gu og samt\u00ed\u00f0 og kanna\u00f0 hvernig \u00feessir \u00fe\u00e6ttir b\u00e6\u00f0i skilyr\u00f0a og gera m\u00f6gulega menningarmi\u00f0lun \u00ed samt\u00edmanum. Sko\u00f0a\u00f0 er hvernig menningararfur, hef\u00f0ir, f\u00e9lagslegt minni, hugmyndir um upprunaleika og sj\u00e1lfsmynd hafa \u00e1hrif \u00e1 m\u00f3tun og endursk\u00f6pun menningar og hvernig nota m\u00e1 hugt\u00f6k eins og \u201emenningarlegt au\u00f0magn\u201c, \u201emenningarlegt forr\u00e6\u00f0i\u201c og \u201eor\u00f0r\u00e6\u00f0a um menningararf\u201c til a\u00f0 greina og skilja birtingarmyndir menningar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"