﻿{"id":64,"date":"2010-10-13T15:44:43","date_gmt":"2010-10-13T15:44:43","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/rhv\/?page_id=64"},"modified":"2014-07-27T13:50:05","modified_gmt":"2014-07-27T13:50:05","slug":"vegurinn","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/uni.hi.is\/rhv\/%c3%bey%c3%b0andinn\/vegurinn\/","title":{"rendered":"Vegurinn"},"content":{"rendered":"<p><strong>Vegurinn eftir Cormac McCarthy<\/strong><\/p>\n<p>Heimsendir hefur or\u00f0i\u00f0.\u00a0<em>Vegurinn<\/em>\u00a0l\u00fdsir g\u00f6ngu fe\u00f0ga yfir svi\u00f0na j\u00f6r\u00f0, himinninnn er gr\u00e1r, aska yfir \u00f6llu, d\u00fdral\u00edf hefur li\u00f0i\u00f0 undir lok, mann\u00e6tur r\u00e1fa um me\u00f0 t\u00e6gjur \u00e1 milli tannanna, en fe\u00f0garnir berjast vi\u00f0 a\u00f0 halda l\u00edfi og reisn. Hva\u00f0 stendur eftir \u00feegar allt er hruni\u00f0? \u00c1 hva\u00f0 er a\u00f0 treysta?<\/p>\n<p>Cormac McCarthy (f. 1933) er margver\u00f0launa\u00f0ur bandar\u00edskur rith\u00f6fundur. Me\u00f0al \u00feekktra verka hans m\u00e1 nefna\u00a0<em>All the Pretty Horses<\/em>\u00a0og\u00a0<em>No Country for Old Men<\/em>.<\/p>\n<p><em>Vegurinn<\/em>\u00a0hlaut Pulitzer-ver\u00f0launin og st\u00f3rbla\u00f0i\u00f0 The Times taldi hana bestu b\u00f3k fyrsta \u00e1ratugar 21. aldar.<\/p>\n<p>\u00datgefandi: Bjartur.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u00daR UMS\u00d6GNUM<\/p>\n<p>\u201eBandar\u00edskir sk\u00e1ldsagnah\u00f6fundar hafa \u00feann d\u00fdrm\u00e6ta kost a\u00f0 geta komi\u00f0 s\u00e9r beint a\u00f0 efninu. \u00deeir hafa \u00fea\u00f0 fram yfir marga starfsbr\u00e6\u00f0ur s\u00edna \u00ed Englandi sem klappa vi\u00f0fangsefnum s\u00ednum stundum \u00e1 fullteprulegan h\u00e1tt og vefja inn \u00ed einhvern fallegan b\u00faning, svol\u00edti\u00f0 tilger\u00f0arlegan en oft t\u00e6knilega fullkominn. Bandar\u00edskar b\u00f3kmenntir b\u00faa yfir \u00f3\u00fatsk\u00fdr\u00f0um sprengikrafti. \u00dea\u00f0 er eins og \u00feeim haldi engin b\u00f6nd. H\u00e6gt v\u00e6ri a\u00f0 nefna fj\u00f6lm\u00f6rg d\u00e6mi fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum um bandar\u00edskar sk\u00e1lds\u00f6gur sem vir\u00f0ast sprengja af s\u00e9r allar vi\u00f0jar, en vi\u00f0 skulum ekki ey\u00f0a t\u00edma \u00ed \u00fea\u00f0 heldur sn\u00faa okkur beint a\u00f0 einum af \u00e1hugaver\u00f0ustu sk\u00e1ldsagnah\u00f6fundunum sem hafa komi\u00f0 \u00far deiglunni sem bandar\u00edsk menning vissulega er. Hann heitir Cormac McCarthy og hefur skrifa\u00f0 t\u00edu sk\u00e1lds\u00f6gur \u00e1 45 \u00e1ra l\u00f6ngum ferli, en s\u00fa n\u00fdjasta kom \u00fat \u00ed \u00edslenskri \u00fe\u00fd\u00f0ingu R\u00fanars Helga Vignissonar fyrir um \u00fea\u00f0 bil viku s\u00ed\u00f0an. H\u00fan heitir Vegurinn og gerist nokkrum \u00e1rum eftir heimsenda.<\/p>\n<p>Cormac McCarthy sl\u00f3 sennilega fyrst \u00ed gegn \u00e1ri\u00f0 1992 \u00feegar sj\u00f6tta sk\u00e1ldsaga hans, All the Pretty Horses, kom \u00fat en h\u00fan var s\u00fa fyrsta \u00ed \u00fer\u00edleik sem kalla\u00f0ur hefur veri\u00f0 The Border Trylogy og inniheldur einnig The Crossing fr\u00e1 1994 og Cities of the Plain fr\u00e1 1998. Ein af eldri sk\u00e1lds\u00f6gum hans, Blood Meridian, hefur raunar vaxi\u00f0 mj\u00f6g \u00ed vins\u00e6ldum og \u00e1liti allt fr\u00e1 \u00fatkomu 1985 en eins og \u00fer\u00edleikurinn gerist h\u00fan \u00e1 landam\u00e6rum Texas og Mex\u00edk\u00f3. T\u00e6p \u00f6ld skilur \u00fe\u00f3 s\u00f6gusvi\u00f0in a\u00f0 \u00ed t\u00edma, og efnist\u00f6k eru s\u00f6mulei\u00f0is \u00f3l\u00edk. Blood Meridian l\u00fdsir ofbeldisfullri s\u00f3kn hv\u00edta mannsins eftir landi og eignum indj\u00e1na \u00e1 vesturstr\u00f6nd Bandar\u00edkjanna um mi\u00f0ja n\u00edtj\u00e1ndu \u00f6ld en \u00fer\u00edleikurinn segir \u00f6llu r\u00f3mant\u00edskari s\u00f6gur af m\u00f6nnum sem ver\u00f0a a\u00f0 eins konar fl\u00e6kingum \u00e1 m\u00f6rkum \u00feeirra tveggja heima sem ur\u00f0u til \u00e1 fyrri hluta tuttugustu aldar \u00feegar su\u00f0vesturr\u00edki Bandar\u00edkjanna voru sm\u00e1msaman a\u00f0 skilja vi\u00f0 menningu villta vestursins og ganga inn \u00ed allt a\u00f0ra ver\u00f6ld tuttugustu aldarinnar.<\/p>\n<p>Sennilega kannast margir vi\u00f0 \u00fears\u00ed\u00f0ustu b\u00f3k McCarthys, No Country For Old Men, sem Cohen-br\u00e6\u00f0ur ger\u00f0u samnefnda kvikmynd eftir. \u00cd henni heldur McCarthy sig vi\u00f0 s\u00f6gusvi\u00f0 vestrans en hefur f\u00e6rt sig n\u00e6r samt\u00edmanum. H\u00e9r er umfj\u00f6llunarefni\u00f0 einnig m\u00f3t tveggja heima, n\u00fdja t\u00edmans \u00ed l\u00edki hins si\u00f0blinda, mor\u00f0\u00f3\u00f0a en \u00f3gnarlega yfirvega\u00f0a Antons Chigurh og gamla t\u00edmans \u00ed l\u00edki l\u00f6greglustj\u00f3rans Ed Tom Bell sem er a\u00f0 komast \u00e1 ellil\u00edfeyrisaldur og \u00e1 b\u00e1gt me\u00f0 a\u00f0 skilja botnlaust ofbeldi\u00f0 sem hann reynir \u00e1rangurslaust a\u00f0 berjast gegn \u00ed starfi s\u00ednu. \u00cd lok s\u00f6gu standa hann og lesandinn uppi me\u00f0 \u00fe\u00e1 tilfinningu a\u00f0 \u00f3gnin, einhver skelfingar kynstur b\u00ed\u00f0i \u00feeirra, innbygg\u00f0 \u00ed samf\u00e9lagi\u00f0 en hulin og algerlega \u00f3uppr\u00e6tanleg.<\/p>\n<p>Bo\u00f0skapurinn me\u00f0 No Country For Old Men er s\u00e1 a\u00f0 \u00feetta geti ekki enda\u00f0 vel ef fram haldi sem horfi. \u00c1ri seinna sendi McCarty fr\u00e1 s\u00e9r Veginn, b\u00f3k um endalokin og eftirleik \u00feeirra. \u00deegar b\u00f3kin hefst eru li\u00f0in nokkur \u00e1r fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00f3sk\u00f6pin dundu yfir. A\u00f0eins \u00f6rf\u00e1ar manneskjur eru enn \u00e1 l\u00edfi, r\u00e1fandi um j\u00f6r\u00f0ina \u00ed leit a\u00f0 \u00e6ti. Allur gr\u00f3\u00f0ur er dau\u00f0ur, s\u00f6mulei\u00f0is d\u00fdr, vatn er menga\u00f0, \u00fea\u00f0 s\u00e9st ekki til s\u00f3lar fyrir st\u00f6\u00f0ugu \u00f6skufalli. Forsendur mannlegrar tilveru eru brostnar. F\u00f3lk \u00e9tur flest hvert anna\u00f0 til \u00feess a\u00f0 halda t\u00f3runni. Einn og einn \u00fer\u00e1ast vi\u00f0 a\u00f0 halda \u00ed mennskuna og dregur fram l\u00edfi\u00f0 \u00e1 leyfunum af l\u00edfr\u00edkinu sem var.<\/p>\n<p>Sagan fylgir fe\u00f0gum \u00e1 lei\u00f0 eftir \u00f3tilteknum vegi su\u00f0ur \u00e1 b\u00f3ginn. \u00deeir eru a\u00f0 fl\u00fdja vonlausar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur, kuldann og myrkri\u00f0 og dau\u00f0ann, en hafa \u00ed raun og veru ekkert fyrir s\u00e9r um \u00fea\u00f0 sem b\u00ed\u00f0ur \u00feeirra sunnar. \u00dea\u00f0 eina sem \u00feeir eiga eftir er vonin og l\u00edfsviljinn sem \u00fe\u00f3 fer \u00feverrandi.<\/p>\n<p>\u00c1 fer\u00f0alaginu vofir \u00f3gnin s\u00edfellt yfir. \u00cd No Country For Old Men var \u00f3gnin \u00f3\u00e1\u00fereyfanleg og tengd hinum myrku \u00f6flum \u00ed manninum en h\u00e9r s\u00e6kja mann\u00e6turnar a\u00f0 \u00far annarri \u00e1ttinni \u00e1 me\u00f0an hungurdau\u00f0inn \u00f6skrar \u00far hinni. Fe\u00f0garnir hafa me\u00f0fer\u00f0is byssu sem lengst af geymir eitt skot sem fa\u00f0irinn hefur skipa\u00f0 drengnum a\u00f0 skj\u00f3ta sig me\u00f0 ef mann\u00e6turnar komast \u00ed t\u00e6ri vi\u00f0 hann. \u00deeir eiga aftur og aftur samtal um muninn \u00e1 s\u00e9r og hinum vondu. Fa\u00f0irinn segir drengnum a\u00f0 \u00feeir s\u00e9u g\u00f3\u00f0u mennirnir, \u00feeir s\u00e9u me\u00f0 eldinn \u00ed brj\u00f3sti s\u00e9r, og muni ekki bor\u00f0a anna\u00f0 f\u00f3lk, jafnvel \u00fe\u00f3tt \u00feeir s\u00e9u a\u00f0 deyja \u00far hungri. Spurningin er hvort \u00feeir geti sta\u00f0i\u00f0 vi\u00f0 f\u00f6gru heitin.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er \u00ed raun og veru hin d\u00e6mis\u00f6gulegi einfaldleiki sem heillar \u00ed \u00feessari b\u00f3k. H\u00fan fjallar um si\u00f0fer\u00f0is\u00ferek, um \u00fean\u00feol si\u00f0menningarinnar, um \u00fea\u00f0 hvort mennskan s\u00e9 n\u00e1tt\u00farunni yfirsterkari. En h\u00fan fjallar l\u00edka um tort\u00edmingarm\u00e1tt mannsins og menningarinnar. Um \u00f3gnina sem \u00f6llu l\u00edfi stafar af manninum. Vi\u00f0 vitum ekki hva\u00f0 olli hamf\u00f6runum \u00ed s\u00f6gunni, hvers vegna svo a\u00f0 segja allt l\u00edf \u00e1 j\u00f6r\u00f0inni tort\u00edmdist, en vi\u00f0 vitum a\u00f0 \u00fea\u00f0 sem helst \u00f3gnar hinu g\u00f3\u00f0a \u00ed manninum, \u00feegar ekkert anna\u00f0 er eftir, er manneskjan sj\u00e1lf, a\u00f0rir menn eru h\u00e6ttulegastir \u2013 hinir, eins og drengurinn segir. \u00deegar \u00f6llu er \u00e1 botninn hvolft er ni\u00f0ursta\u00f0an \u00fev\u00ed kannski s\u00fa sama \u00ed \u00feessum tveimur s\u00f6gum McCarthys, No Country For Old Men og Veginum, a\u00f0 ma\u00f0urinn sj\u00e1lfur \u00f3gnar einna helst sinni eiginn tilveru.<\/p>\n<p>\u00dea\u00f0 er sennilega einfaldleiki fr\u00e1sagnarinnar og yfirvofandi \u00f3gnin sem gerir Veginn a\u00f0 einni \u00e1hrifamestu sk\u00e1lds\u00f6gu s\u00ed\u00f0ustu \u00e1ra. Gagnr\u00fdnendur hafa sagt hana bera \u00ed s\u00e9r bo\u00f0skap fyrir 21. \u00f6ldina, um lei\u00f0 og h\u00fan vari okkur vi\u00f0 \u00fev\u00ed sem s\u00e9 yfirvofandi s\u00e9 h\u00fan varnarrit fyrir umhverfi\u00f0, fyrir l\u00edfi\u00f0 og hi\u00f0 g\u00f3\u00f0a sem b\u00fai \u00ed manninum.<\/p>\n<p>Lj\u00f3\u00f0r\u00e6nn en jafnframt ofureinfaldur st\u00edll McCarthys eykur \u00e1 \u00e1hrifam\u00e1tt b\u00f3karinnar. Sennilega er McCarthy eitt besta d\u00e6mi\u00f0 um \u00feann beinskeytta bandar\u00edska pr\u00f3sa sem nefndur var \u00ed upphafi \u00feessa pistils. Texti hans er algerlega vafninga- og tilger\u00f0arlaus. Setningar eru einfaldar a\u00f0 ger\u00f0. Greinarmerkjasetningu er stillt \u00ed h\u00f3f, en McCarthy sker sig reyndar nokku\u00f0 \u00far hva\u00f0 \u00fea\u00f0 var\u00f0ar. Samt\u00f6l eru umb\u00fa\u00f0alaus og lifandi \u2013\u00a0 pers\u00f3nur setja aldrei \u00e1 langar r\u00e6\u00f0ur. \u00cd heildina teki\u00f0 er j\u00f6fn og m\u00f6gnu\u00f0 hrynjandi \u00ed b\u00f3kinni.\u201c<\/p>\n<p>\u00der\u00f6stur Helgason, V\u00ed\u00f0sj\u00e1<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.graenahusid.is\/pages\/Vegurinn.htm\" target=\"_blank\">Sj\u00e1 n\u00e1nar.<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.graenahusid.is\/index.htm\" target=\"_blank\">\u00a0<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vegurinn eftir Cormac McCarthy Heimsendir hefur or\u00f0i\u00f0.\u00a0Vegurinn\u00a0l\u00fdsir g\u00f6ngu fe\u00f0ga yfir svi\u00f0na j\u00f6r\u00f0, himinninnn er gr\u00e1r, aska yfir \u00f6llu, d\u00fdral\u00edf hefur li\u00f0i\u00f0 undir lok, mann\u00e6tur r\u00e1fa um me\u00f0 t\u00e6gjur \u00e1 milli tannanna, en fe\u00f0garnir berjast vi\u00f0 a\u00f0 halda l\u00edfi og reisn. Hva\u00f0 stendur eftir \u00feegar allt er hruni\u00f0? \u00c1 hva\u00f0 er a\u00f0 treysta? Cormac McCarthy (f. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":420,"featured_media":0,"parent":6,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-64","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rhv\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/64","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rhv\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rhv\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rhv\/wp-json\/wp\/v2\/users\/420"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rhv\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=64"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rhv\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/64\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":569,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rhv\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/64\/revisions\/569"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rhv\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/6"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/rhv\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=64"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}