﻿{"id":278,"date":"2021-09-29T16:06:00","date_gmt":"2021-09-29T16:06:00","guid":{"rendered":"https:\/\/uni.hi.is\/thorasve\/?p=278"},"modified":"2021-10-05T10:33:19","modified_gmt":"2021-10-05T10:33:19","slug":"spuni-i-heilbrigdisvisindum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uni.hi.is\/thorasve\/2021\/09\/29\/spuni-i-heilbrigdisvisindum\/","title":{"rendered":"Spuni \u00ed heilbrig\u00f0isv\u00edsindum"},"content":{"rendered":"<p>Undanfari\u00f0 hafa birst \u00fe\u00f3nokku\u00f0 af v\u00edsindagreinum innan heilbrig\u00f0isv\u00edsinda sem sko\u00f0a kerfisbundnar samantektargreinar me\u00f0 tilliti til spuna (e.spin) \u00ed \u00fatdr\u00e1ttum. Spuni er \u00fea\u00f0, \u00feegar h\u00f6fundar setja fram fullyr\u00f0ingar e\u00f0a \u00e1lyktanir sem ekki eru a\u00f0 \u00f6llu leyti studdar af framsettum e\u00f0a tilv\u00edsu\u00f0um g\u00f6gnum. \u00ddmsar ger\u00f0ir af spuna hafa veri\u00f0 skilgreindar e\u00f0a alls 39 ger\u00f0ir og \u00fear af 21 sem koma fyrir \u00ed \u00fatdr\u00e1ttum (Yavchitz o.fl., 2016). \u00deessar mismunandi ger\u00f0ir m\u00e1 flokka \u00ed \u00ferj\u00e1 megin flokka: 1) afvegalei\u00f0andi framsetning; 2) afvegalei\u00f0andi t\u00falkun; og 3) \u00f3vi\u00f0eigandi framreikningur. Me\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0um m\u00e1 segja a\u00f0 um s\u00e9 a\u00f0 r\u00e6\u00f0a, me\u00f0vita\u00f0ar e\u00f0a \u00f3me\u00f0vita\u00f0ar, rangf\u00e6rslur, sem geta leitt af s\u00e9r rangt\u00falkun \u00e1 ranns\u00f3knani\u00f0urst\u00f6\u00f0um e\u00f0a a\u00f0 lesendur s\u00e9u \u00e1 einhvern h\u00e1tt afvegaleiddir me\u00f0 villandi framsetningu. Taka skal fram a\u00f0 spuni getur veri\u00f0 mis alvarlegur. Hann getur veri\u00f0 allt fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 vera tilt\u00f6lulega meinlaus upp \u00ed a\u00f0 flokkast sem n\u00e1nast f\u00f6lsun \u00e1 ni\u00f0urst\u00f6\u00f0um. Ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur \u00feessara greina, samantekta \u00e1 samantektar greinum, eru misjafnar eftir \u00fev\u00ed hva\u00f0a efni er veri\u00f0 a\u00f0 sko\u00f0a. \u00de\u00e6r eru allt fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 spuni s\u00e9 tilt\u00f6lulega f\u00e1t\u00ed\u00f0ur, e\u00f0a \u00ed um e\u00f0a undir 10% samtektargreina (Faulkner o.fl., 2021; Ottwell o.fl., 2021), upp \u00ed a\u00f0 finnast \u00ed 80% af greinum (Nascimento o.fl., 2020). Leikmenn, fj\u00f6lmi\u00f0lar og s\u00e9rstaklega kl\u00edn\u00edskir starfsmenn, n\u00fdta s\u00e9r kerfisbundnar samantektir og lesa gjarnan eing\u00f6ngu \u00fatdr\u00e6tti, gagnr\u00fdnislaust. \u00dev\u00ed ver\u00f0ur \u00fea\u00f0 a\u00f0 teljast \u00ed besta falli mj\u00f6g varhugavert, \u00feegar t\u00ed\u00f0nin \u00e1 spuna er or\u00f0in \u00feetta h\u00e1. Mikilv\u00e6gt er \u00fev\u00ed a\u00f0 sporna vi\u00f0 \u00feessu og gera \u00fe\u00e1 kr\u00f6fu til h\u00f6funda samantektagreina a\u00f0 vanda or\u00f0r\u00e6\u00f0una sem \u00feeir nota \u00ed v\u00edsindaskrifum. Reyndar m\u00e1 telja l\u00edklegt a\u00f0 spuni s\u00e9 ekki minna algengur \u00ed ranns\u00f3knargreinum (Chellamuthu, Muthu, Damodaran og Rangabashyam, 2021) og \u00fev\u00ed eigi \u00feetta l\u00edka vi\u00f0 um alla \u00fe\u00e1 er koma a\u00f0 v\u00edsindalegum skrifum. \u00deetta undirstrikar ekki s\u00ed\u00f0ur mikilv\u00e6gi \u00feess a\u00f0 vera mj\u00f6g gagnr\u00fdnin \u00e1 allar v\u00edsindagreinar og fr\u00e9ttir af ranns\u00f3knarni\u00f0urst\u00f6\u00f0um.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Chellamuthu, G., Muthu, S., Damodaran, U. K. og Rangabashyam, R. (2021). \"Only 50% of randomized trials have high level of confidence in arthroscopy and sports medicine\"-a spin-based assessment. <em>Knee Surgery Sports Traumatology Arthroscopy, 29<\/em>(9), 2789-2798. doi:10.1007\/s00167-021-06614-8<\/p>\n<p>Faulkner, J. J., Polson, C., Dodd, A. H., Ottwell, R., Arthur, W., Neff, J., . . . Vassar, M. (2021). Evaluation of spin in the abstracts of systematic reviews and meta-analyses focused on the treatment of obesity. <em>Obesity, 29<\/em>(8), 1285-1293. doi:10.1002\/oby.23192<\/p>\n<p>Nascimento, D. P., Gonzalez, G. Z., Araujo, A. C., Moseley, A. M., Maher, C. G. og Costa, L. O. P. (2020). Eight in Every 10 Abstracts of Low Back Pain Systematic Reviews Presented Spin and Inconsistencies With the Full Text: An Analysis of 66 Systematic Reviews. <em>Journal of Orthopaedic &amp; Sports Physical Therapy, 50<\/em>(1), 17-+. doi:10.2519\/jospt.2020.8962<\/p>\n<p>Ottwell, R., Esmond, L., Rea, W., Hartwell, M., Som, M., Harris, R., . . . Vassar, M. (2021). Spin infrequently occurs in abstracts of systematic reviews for the pharmacological treatment of type 2 diabetes mellitus. <em>Diabetic Medicine, 38<\/em>(10), 8. doi:10.1111\/dme.14653<\/p>\n<p>Yavchitz, A., Ravaud, P., Altman, D. G., Moher, D., Hrobjartsson, A., Lasserson, T. og Boutron, I. (2016). A new classification of spin in systematic reviews and meta-analyses was developed and ranked according to the severity. <em>Journal of Clinical Epidemiology, 75<\/em>, 56-65. doi:10.1016\/j.jclinepi.2016.01.020<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Undanfari\u00f0 hafa birst \u00fe\u00f3nokku\u00f0 af v\u00edsindagreinum innan heilbrig\u00f0isv\u00edsinda sem sko\u00f0a kerfisbundnar samantektargreinar me\u00f0 tilliti til spuna (e.spin) \u00ed \u00fatdr\u00e1ttum. Spuni er \u00fea\u00f0, \u00feegar h\u00f6fundar setja fram fullyr\u00f0ingar e\u00f0a \u00e1lyktanir sem ekki eru a\u00f0 \u00f6llu leyti studdar af framsettum e\u00f0a tilv\u00edsu\u00f0um g\u00f6gnum. \u00ddmsar ger\u00f0ir af spuna hafa veri\u00f0 skilgreindar e\u00f0a alls 39 ger\u00f0ir og \u00fear af [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":399,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-278","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/thorasve\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/278","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/thorasve\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/thorasve\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/thorasve\/wp-json\/wp\/v2\/users\/399"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/thorasve\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=278"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/thorasve\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/278\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":291,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/thorasve\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/278\/revisions\/291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/thorasve\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=278"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/thorasve\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=278"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/thorasve\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=278"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}