{"id":18,"date":"2020-02-18T23:06:46","date_gmt":"2020-02-18T23:06:46","guid":{"rendered":"http:\/\/uni.hi.is\/unnurk\/?page_id=18"},"modified":"2020-02-19T12:48:37","modified_gmt":"2020-02-19T12:48:37","slug":"doktorsrannsoknin","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/uni.hi.is\/unnurk\/rannsoknir\/doktorsrannsoknin\/","title":{"rendered":"N\u00e1tt\u00farus\u00fdn og virkjanir"},"content":{"rendered":"<div id=\"content-main\">\n<div id=\"post-550\" class=\"post post-550 page type-page status-publish hentry\">\n<div class=\"posttitle\">\n<div id=\"attachment_551\" style=\"width: 210px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"https:\/\/unnurbirnakarls.files.wordpress.com\/2010\/05\/img_0627.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-551\" class=\"wp-image-551 size-medium\" title=\"IMG_0627\" src=\"https:\/\/unnurbirnakarls.files.wordpress.com\/2010\/05\/img_0627.jpg?w=200&amp;h=300\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"300\" data-attachment-id=\"551\" data-permalink=\"https:\/\/unnurbirnakarls.wordpress.com\/sagnfr%c3%a6%c3%b0in\/doktorsrannsoknin\/img_0627\/\" data-orig-file=\"https:\/\/unnurbirnakarls.files.wordpress.com\/2010\/05\/img_0627.jpg\" data-orig-size=\"2304,3456\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;13&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;Canon EOS 350D DIGITAL&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1238949765&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;41&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;100&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0.004&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;}\" data-image-title=\"IMG_0627\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/unnurbirnakarls.files.wordpress.com\/2010\/05\/img_0627.jpg?w=200\" data-large-file=\"https:\/\/unnurbirnakarls.files.wordpress.com\/2010\/05\/img_0627.jpg?w=500\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-551\" class=\"wp-caption-text\">Sk\u00f3gafoss \u00ed ma\u00ed 2009 (mynd\/UBK)<\/p><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"entry\">\n<p data-adtags-visited=\"true\">\u00c1rin 2001 til 2008 vann \u00e9g a\u00f0 ranns\u00f3kn \u00e1 n\u00e1tt\u00farus\u00fdn \u00cdslendinga og ritun doktorsritger\u00f0ar \u00ed sagnfr\u00e6\u00f0i vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands um \u00fea\u00f0 efni undir vinnuheitinu <em><strong>N\u00e1tt\u00farus\u00fdn og n\u00fdting fallvatna \u00e1 \u00cdslandi. <\/strong><\/em>Ranns\u00f3knin er bygg\u00f0 \u00e1 \u00edtarlegri ranns\u00f3kn \u00e1 umr\u00e6\u00f0u um n\u00e1tt\u00faru og vatnsorku \u00e1 \u00cdslandi og setur \u00edslenska n\u00e1tt\u00farus\u00fdn jafnframt \u00ed samhengi vi\u00f0 \u00fe\u00e6r stefnur og strauma \u00ed vestr\u00e6nni n\u00e1tt\u00farus\u00fdn sem skipta m\u00e1li til a\u00f0 skilja \u00feessa s\u00f6gu. Tv\u00e6r meginspurningar eru haf\u00f0ar a\u00f0 lei\u00f0arlj\u00f3si. Annars vegar spurningin um hvernig \u00edslensk n\u00e1tt\u00farus\u00fdn \u00fer\u00f3a\u00f0ist fr\u00e1 \u00fev\u00ed um 1900-2008. Hins vegar spurningin um hva\u00f0a \u00fe\u00e6ttir b\u00faa \u00ed n\u00e1tt\u00farus\u00fdn \u00cdslendinga sem lei\u00f0a til \u00feess a\u00f0 dj\u00fapst\u00e6\u00f0ur \u00e1greiningur hefur veri\u00f0 um vatnsaflsvirkjanir \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum.<\/p>\n<p data-adtags-visited=\"true\">Ranns\u00f3knin varpar lj\u00f3si \u00e1 n\u00e1tt\u00farus\u00fdn \u00cdslendinga, \u00e1 20. \u00f6ld og fyrstu \u00e1rum \u00feeirrar 21., eins og h\u00fan birtist \u00ed umr\u00e6\u00f0u um n\u00fdtingu vatnsaflsins. Grein er ger\u00f0 fyrir hugmyndum um samb\u00fa\u00f0 lands og \u00fej\u00f3\u00f0ar, og um n\u00e1tt\u00faru- og umhverfisvernd. Fjalla\u00f0 er um umr\u00e6\u00f0u um virkjanir allt fr\u00e1 \u00fev\u00ed um 1900 fram til \u00e1rsins 2008, og dregi\u00f0 fram hva\u00f0a sj\u00f3narmi\u00f0 st\u00fdra r\u00f6kum manna me\u00f0 og \u00e1 m\u00f3ti n\u00fdtingu fallvatna. \u00cdslensk n\u00e1tt\u00farus\u00fdn er sett \u00ed al\u00fej\u00f3\u00f0legt samhengi me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 sko\u00f0a hvernig erlendar hugmyndastefnur sem snerta s\u00f6gu vi\u00f0horfa til n\u00e1tt\u00faru og umhverfism\u00e1la hafa haft \u00e1hrif \u00e1 \u00edslenska n\u00e1tt\u00farus\u00fdn s\u00ed\u00f0astli\u00f0in 100 \u00e1r. S\u00e9rstakur gaumur er gefinn a\u00f0 \u00fev\u00ed hvernig n\u00fdtingarstefna, r\u00f3mant\u00edska stefnan, \u00fej\u00f3\u00f0ernishyggja og tilteknir \u00fe\u00e6ttir \u00ed n\u00e1tt\u00faruverndar- og umhverfisverndarhyggju komu vi\u00f0 s\u00f6gu og m\u00f3tu\u00f0u n\u00e1tt\u00farus\u00fdn \u00cdslendinga \u00e1 ranns\u00f3knart\u00edmabilinu.<\/p>\n<p data-adtags-visited=\"true\">\u00c9g valdi tiltekna kafla \u00ed virkjanaumr\u00e6\u00f0unni fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00ed kringum 1900 til 2008 til a\u00f0 greina \u00feau vi\u00f0horf til n\u00e1tt\u00faru \u00cdslands sem \u00fear komu fram. Verki\u00f0 var vi\u00f0amiki\u00f0, enda r\u00e6\u00f0 \u00e9g engum a\u00f0 leggja hundra\u00f0 \u00e1r undir \u00ed doktorsranns\u00f3kn, en \u00fea\u00f0 var\u00f0 \u00ed \u00feessu tilviki ekki hj\u00e1 \u00fev\u00ed komist, sagan kalla\u00f0i eftir \u00fev\u00ed, Upphaflegt markmi\u00f0 mitt haf\u00f0i a\u00f0eins veri\u00f0 a\u00f0 sko\u00f0a deiluna um virkjun \u00e1 Austurlandi um og eftir aldam\u00f3tin 2000 en \u00e9g fann flj\u00f3tlega eftir a\u00f0 \u00e9g byrja\u00f0i \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 til a\u00f0 skilja \u00fe\u00e1 deilu \u00feurfti \u00e9g a\u00f0 fara alla lei\u00f0 \u00ed r\u00e6turnar, alla lei\u00f0 a\u00f0 upphafi umr\u00e6\u00f0u um vatnsaflsvirkjanir h\u00e9r \u00e1 landi \u00ed kringum aldam\u00f3tin 1900 og s\u00ed\u00f0an \u00e1fram 20. \u00f6ldina. T\u00edma\u00e1sinn er \u00fev\u00ed langur en \u00e9g leysti \u00fea\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 sleppa m\u00f6rgu a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u, og velja \u00e1kve\u00f0na kafla \u00ed s\u00f6gu virkjanaumr\u00e6\u00f0unnar, eins og \u00e1\u00f0ur sag\u00f0i, \u00fe.e. umr\u00e6\u00f0u um fossafli\u00f0 \u00e1 fyrsta fj\u00f3r\u00f0ungi 20. aldar, vi\u00f0horf til Gullfoss, Lax\u00e1rdeiluna, \u00dej\u00f3rs\u00e1rveradeiluna, og bar\u00e1ttuna gegn Flj\u00f3tsdalsvirkjun og s\u00ed\u00f0an gegn K\u00e1rahnj\u00fakavirkjun.<\/p>\n<p data-adtags-visited=\"true\">Hugmyndin a\u00f0 ranns\u00f3kninni kvikna\u00f0i \u00e1ri\u00f0 1998 en \u00fe\u00e1 voru komnir fram \u00e1rekstrar milli verndarsj\u00f3narmi\u00f0a og virkjanaframkv\u00e6mda \u00e1 h\u00e1lendinu \u00fe\u00f3tt enn v\u00e6ri deilan ekki komin \u00e1 \u00fea\u00f0 h\u00e1a stig og var\u00f0 nokkrum \u00e1rum s\u00ed\u00f0ar. Mig langa\u00f0i a\u00f0 skilja m\u00e1li\u00f0 betur, sj\u00e1 hva\u00f0 byggi a\u00f0 baki. Skilja hvers vegna vi\u00f0 deildum um a\u00f0 land f\u00e6ri undir vatn t.d. Af hverju okkur v\u00e6ri ekki bara sama. Gott ef \u00feessar hugrenndingar kviknu\u00f0u ekki lj\u00f3st og \u00f3lj\u00f3st \u00feegar Gu\u00f0mundur P\u00e1ll setti \u00edslensku f\u00e1nana \u00ed l\u00f3nsst\u00e6\u00f0i H\u00e1g\u00f6ngul\u00f3ns \u00feegar fari\u00f0 var a\u00f0 fylla \u00ed \u00fea\u00f0 og s\u00fdsluma\u00f0ur f\u00f3r og s\u00f3tti \u00fe\u00e1, minnir mig e\u00f0a eitthva\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e1 \u00e1ttina. Af hverju er f\u00e1ninn heilagur en ekki land? Og \u00fev\u00ed er land okkur heilagt og hva\u00f0 hefur \u00fea\u00f0 me\u00f0 f\u00e1nann a\u00f0 gera? \u00deannig hl\u00f3\u00f0ust spurningarnar au\u00f0veldlega upp, enda var\u00f0 af n\u00f3gu a\u00f0 taka. \u00c9g var varla b\u00fain a\u00f0 m\u00f3ta ums\u00f3knina um doktorsn\u00e1m og senda hana til H\u00cd til sam\u00feykkis \u00feegar deilan um l\u00f3n \u00e1 Eyjab\u00f6kkum vegna Flj\u00f3tsdalsvirkjunar var komin \u00e1 fulla fer\u00f0. En enda \u00fe\u00f3tt n\u00fat\u00edminn v\u00e6ri svo sannarlega \u00e1hugaver\u00f0ur fyrir ranns\u00f3kn m\u00edna fann \u00e9g flj\u00f3tlega a\u00f0 fort\u00ed\u00f0in var \u00fea\u00f0 ekki s\u00ed\u00f0ur. \u00dea\u00f0 kom m\u00e9r skemmtilega \u00e1 \u00f3vart \u00feegar \u00e9g f\u00f3r a\u00f0 s\u00f6kkva m\u00e9r \u00ed ofan \u00ed ranns\u00f3kn \u00e1 fort\u00ed\u00f0inni hversu margslungin og margskonar vi\u00f0horf voru uppi til n\u00fdtingar vatnsaflsins allt fr\u00e1 \u00fev\u00ed um 1900. Virkjanir voru nefnilega ekki bara t\u00e6knileg \u00farlausnarefni heldur \u00fe\u00e1ttur \u00ed \u00fev\u00ed hvernig samf\u00e9lag menn vildu sj\u00e1 ver\u00f0a til \u00e1 \u00cdslandi og \u00fe\u00e1ttur \u00ed sj\u00e1lfsmynd \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, en \u00fe\u00f3 ekki \u00f6ll \u00e1 sama veg, hvorki \u00e1 einum og sama t\u00edma, e\u00f0a \u00feegar fram li\u00f0u t\u00edmar. Virkjanaumr\u00e6\u00f0an endurspeglar \u00feannig \u00fer\u00f3un og breytingar \u00e1 n\u00e1tt\u00farus\u00fdn \u00cdslendinga \u00e1samt \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00fan s\u00fdnir hva\u00f0a hugmyndir lif\u00f0u eins og rau\u00f0ur \u00fer\u00e1\u00f0ur allt fr\u00e1 \u00fev\u00ed um 1900 og fram til \u00feessa dags.<\/p>\n<p data-adtags-visited=\"true\">\u00dea\u00f0 er me\u00f0 doktorsritger\u00f0 eins og anna\u00f0: Henni mi\u00f0ar \u00e1fram \u00feegar a\u00f0 henni er unni\u00f0 en dregst me\u00f0an \u00f6\u00f0ru er sinnt. Og \u00fea\u00f0 var m\u00f6rgu sinnt, st\u00f3rum verkefnum og sm\u00e1um samt\u00edmis \u00fev\u00ed sem \u00e9g vann a\u00f0 doktorsranns\u00f3kninni, sem sk\u00fdrir \u00feessi t\u00edu \u00e1r sem li\u00f0u fr\u00e1 \u00fev\u00ed \u00e9g byrja\u00f0i a\u00f0 safna efni \u00ed \u00feessa ritger\u00f0 og \u00fear til ritun hennar lauk, \u00ed \u00e1rslok 2009.<\/p>\n<p data-adtags-visited=\"true\">En \u00e1 vissan h\u00e1tt m\u00e1 segja a\u00f0 \u00fea\u00f0 vinni me\u00f0 verkinu hversu \u00fea\u00f0 dr\u00f3st a\u00f0 kl\u00e1ra. \u00c1 me\u00f0an komst \u00e1kve\u00f0in ni\u00f0ursta\u00f0a \u00ed \u00fdmsa \u00fe\u00e1 \u00fer\u00e6\u00f0i sem fylgt er \u00ed ranns\u00f3kninni og \u00e9g gat loki\u00f0 \u00e1kve\u00f0num k\u00f6flum \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 nokkrum \u00e1rum fyrr hef\u00f0u \u00feeir kannski enda\u00f0 \u00ed spurningu einni saman. \u00deetta dregur fram s\u00e9rst\u00f6\u00f0una vi\u00f0 a\u00f0 vinna a\u00f0 ranns\u00f3kn \u00e1 atbur\u00f0arr\u00e1s \u00ed eigin samt\u00edma, atbur\u00f0ar\u00e1s sem vindur \u00e1fram dag fr\u00e1 degi. Hve oft \u00e9g \u00feurfti ekki a\u00f0 breyta sagnor\u00f0um \u00far n\u00fat\u00ed\u00f0 \u00ed \u00fe\u00e1t\u00ed\u00f0 \u00ed ritger\u00f0inni \u00fev\u00ed m\u00e1li\u00f0 var yfirsta\u00f0i\u00f0 og or\u00f0i\u00f0 fort\u00ed\u00f0, og oft \u00feurfti \u00e9g a\u00f0 breyta \u00e1lyktunum og \u00e1kve\u00f0num efnist\u00f6kum eftir \u00fev\u00ed hva\u00f0a stefnu virkjunardeilur t\u00f3ku. Ranns\u00f3knarefni\u00f0 var \u00feannig i\u00f0andi \u00ed sk\u00f6pun fr\u00e1 degi til dags, fr\u00e1 einni viku til annarrar, m\u00e1nu\u00f0i til m\u00e1nu\u00f0ar og s\u00ed\u00f0an fr\u00e1 \u00e1ri til \u00e1rs. \u00deannig \u00feurfti \u00e9g a\u00f0 keppast vi\u00f0 sem sko\u00f0andinn og greinandinn \u00e1 atbur\u00f0um og vi\u00f0horfum sem birtust \u00e1 hverjum einasta degi, vikum og \u00e1rum saman, en eins og kannski sumir muna \u00fe\u00e1 f\u00f3r fram h\u00e9r \u00e1 landi\u00a0 heit umr\u00e6\u00f0a og deila um virkjanir og st\u00f3\u00f0 \u00ed nokkur \u00e1r. H\u00fan fyllti br\u00f3\u00f0urpart af bla\u00f0s\u00ed\u00f0um dagbla\u00f0a, t\u00edma lj\u00f3svakami\u00f0la og stundum fl\u00e6ddi h\u00fan um g\u00f6turnar og safna\u00f0ist saman \u00e1 torgum \u00ed formi allra handa vi\u00f0bur\u00f0a og m\u00f3tm\u00e6la.<\/p>\n<p data-adtags-visited=\"true\">Sitt s\u00fdndist hverjum, eins og vi\u00f0 munum, me\u00f0 og \u00e1 m\u00f3ti, fyrir sumum var \u00fea\u00f0 land sem f\u00f3r undir H\u00e1lsl\u00f3n fagurt og einst\u00e6tt, a\u00f0rir ypptu bara \u00f6xlum, fannst f\u00ednt a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ri virkja\u00f0 og s\u00f6g\u00f0u \u00feessa umt\u00f6lu\u00f0u n\u00e1tt\u00farufegur\u00f0 st\u00f3rlega or\u00f0um aukna og \u00ed besta falli f\u00f3tosjoppa\u00f0a ef eitthva\u00f0 v\u00e6ri, svo \u00e9g v\u00edsi \u00ed or\u00f0 sem f\u00e9llu \u00ed m\u00edn eyru. Og \u00fea\u00f0 f\u00e9llu m\u00f6rg or\u00f0 \u00ed m\u00edn eyru, allir h\u00f6f\u00f0u einhverja sko\u00f0un og margir vildu a\u00f0 \u00e9g k\u00e6mi henni \u00e1 framf\u00e6ri \u00ed ritger\u00f0inni, l\u00edkt og \u00fea\u00f0 v\u00e6ri \u00e1 m\u00ednu f\u00e6ri a\u00f0 f\u00e1 vi\u00f0bjarga\u00f0 \u00a0skilningsleysi andst\u00e6\u00f0ingsins, sem \u00fdmist var \u00fe\u00e1 virkjanasinninn e\u00f0a virkjanaandst\u00e6\u00f0ingurinn, eftir \u00fev\u00ed hva\u00f0a fylkingu vi\u00f0m\u00e6landinn tilheyr\u00f0i.<\/p>\n<p data-adtags-visited=\"true\">\u00c9g setti m\u00e9r ekki \u00fea\u00f0 markmi\u00f0 a\u00f0 skila andr\u00famslofti virkjanadeilunnar \u00ed kringum 2000 inn \u00ed ranns\u00f3knina, heldur var markmi\u00f0i\u00f0 a\u00f0 reyna a\u00f0 koma skipulagi \u00e1 \u00fe\u00e6r meginhugmyndir sem \u00fear r\u00e9\u00f0u fer\u00f0inni, greina \u00fe\u00e6r og fella undir \u00fe\u00e6r hugmyndastefnur sem hafa m\u00f3ta\u00f0 vestr\u00e6na n\u00e1tt\u00farus\u00fdn \u00e1 undanf\u00f6rnum \u00e1rum og \u00e1ratugum, allt aftur til 1900.\u00a0 Vissulega gerir \u00fea\u00f0 ranns\u00f3knina mun flatari og kaldari en s\u00fa stemmning \u00ed e\u00f0li s\u00ednu var sem h\u00e9r r\u00edkti \u00e1 me\u00f0an deilt var um Nor\u00f0linga\u00f6lduveitu, l\u00f3n \u00e1 Eyjab\u00f6kkum og um K\u00e1rahnj\u00fakavirkjun. Hins vegar ver\u00f0ur rannsakandi a\u00f0 velja, hverju sinni, hva\u00f0 skal gert a\u00f0 ranns\u00f3knarefni, enda kannski h\u00e1lf\u00f3gerlegt a\u00f0 koma til skila \u00ed doktorsritger\u00f0 me\u00f0 \u00feeim kr\u00f6fum sem ger\u00f0ar eru til sl\u00edks verks, \u00feeirri sorg, gremju og rei\u00f0i sem var hluti virkjunardeilunnar, \u00e1samt l\u00edka g\u00edfurlegum krafti, \u00fer\u00e6tulist og allra handa sk\u00f6pun og aktivisma. Til a\u00f0 koma \u00f6llu \u00fev\u00ed til skila \u00fearf annan mi\u00f0il en doktorsritger\u00f0 eins og \u00feetta verkefni var hugsa\u00f0. \u00dear hef\u00f0i veri\u00f0 d\u00fdrm\u00e6tt a\u00f0 ger\u00f0 hef\u00f0i veri\u00f0 heimildamynd, unnin samkv\u00e6mt fr\u00e6\u00f0ilegum kr\u00f6fum um sl\u00edkt efni. Kannski \u00e1 einhver eftir a\u00f0 gera sl\u00edka mynd. \u00dea\u00f0 er nefnilega svo margt sem greinandi fr\u00e6\u00f0itexti n\u00e6r ekki a\u00f0 gr\u00edpa me\u00f0 sanni og \u00fea\u00f0 voru svo sannarlega m\u00f6rg sl\u00edk augnablik \u00ed virkjanadeilunni\u00a0 \u00e1 \u00e1runum 1999 til 2006. Eins og er geyma margir \u00feau enn bara \u00ed minninu en minni\u00f0 er hverfult og eftir \u00e1kve\u00f0inn t\u00edma munum vi\u00f0 hlutina eins og okkur minnir a\u00f0 \u00feeir hafi veri\u00f0. N\u00fai\u00f0 er nefnilega alltaf einhvern veginn svo horfi\u00f0 um lei\u00f0 og \u00fev\u00ed l\u00fdkur. Ritger\u00f0in m\u00edn geymir \u00feannig ekki minningar \u00feeirra sem t\u00f3ku \u00fe\u00e1tt \u00ed deilunni um virkjanir me\u00f0 og \u00e1 m\u00f3ti, en h\u00fan geymir engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur vitnisbur\u00f0 um \u00feetta t\u00edmabil \u00ed s\u00f6gu okkar \u00cdslendinga og kannski v\u00ed\u00f0ara sj\u00f3narhorn \u00e1 \u00feessa s\u00f6gu en \u00fe\u00e1tttakendur g\u00e1tu gefi\u00f0 s\u00e9r t\u00edma til a\u00f0 hafa \u00ed hita og \u00feunga deilunnar. \u00c9g valdi \u00feess vegna me\u00f0vita\u00f0 a\u00f0 standa utan vi\u00f0 allan t\u00edmann, reyna a\u00f0 halda hlutleysi, e\u00f0a alla vega a\u00f0 vera sanngj\u00f6rn gagnvart \u00f6llum vi\u00f0horfum og koma \u00feeim \u00e1 framf\u00e6ri, horfa til allra \u00e1tta og reyna a\u00f0 koma skipulagi \u00e1 ringulrei\u00f0ina, \u00ed \u00feessu mikla innbyr\u00f0isrifrildi \u00fej\u00f3\u00f0arinnar, og greina hana me\u00f0 fr\u00e6\u00f0ilegum h\u00e6tti. \u00dea\u00f0 voru hugmyndirnar sem voru a\u00f0alatri\u00f0i\u00f0 \u00ed m\u00ednum huga og mitt \u00e1hugaefni. Verkefninu er ekki \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 reisa neinum bautasteina. \u00dea\u00f0 eru engar hetjur og sk\u00farkar \u00ed \u00feessu verki, bara f\u00f3lk me\u00f0 hugmyndir og \u00fea\u00f0 oft \u00e1 t\u00ed\u00f0um mj\u00f6g \u00f6ndver\u00f0ar. \u00deessar hugmyndir hafa s\u00ed\u00f0an m\u00f3ta\u00f0 \u00fea\u00f0 sem \u00e9g kalla \u00edslenska n\u00e1tt\u00farus\u00fdn og eins og ranns\u00f3kn m\u00edn lei\u00f0ir \u00ed lj\u00f3s, \u00fe\u00e1 er h\u00fan ekki nein ein einsleit hugmynd um n\u00e1tt\u00faruna og h\u00fan svo sannarlega sameinar ekki \u00edslensku \u00fej\u00f3\u00f0ina heldur sundrar henni. Vi\u00f0 erum einfaldlega mj\u00f6g \u00f3samm\u00e1la \u00ed afst\u00f6\u00f0u okkar til \u00edslenskrar n\u00e1tt\u00faru og \u00feannig m\u00e1 segja a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 m\u00fdta a\u00f0 halda \u00fev\u00ed fram a\u00f0 afsta\u00f0a \u00cdslendinga til n\u00e1tt\u00farunnar sameini \u00fe\u00e1 sem \u00fej\u00f3\u00f0, \u00fevert \u00e1 m\u00f3ti. H\u00fan kl\u00fdfur \u00fej\u00f3\u00f0ina og \u00fear tekst \u00e1 grundvallarl\u00edfss\u00fdn. \u00dea\u00f0 reynir \u00fev\u00ed t.d. \u00e1 l\u00fd\u00f0r\u00e6\u00f0i\u00f0 h\u00e9r \u00e1 landi, e\u00f0a \u00e6tti a\u00f0 gera \u00fea\u00f0, b\u00e6\u00f0i \u00e1 sveitarstj\u00f3rnarsvi\u00f0i og \u00e1 Al\u00feingi, ef taka \u00e1 mi\u00f0 af \u00f3l\u00edkum sko\u00f0unum me\u00f0al \u00cdslendinga um hvernig samb\u00fa\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0arinnar vi\u00f0 landi\u00f0 skuli h\u00e1tta\u00f0 \u00ed n\u00fat\u00ed\u00f0 og framt\u00ed\u00f0.<\/p>\n<p data-adtags-visited=\"true\">Anna\u00f0 atri\u00f0i af m\u00f6rgum sem \u00e9g \u00feurfti a\u00f0 hafa \u00ed huga vi\u00f0 ranns\u00f3knina, var a\u00f0 reyna a\u00f0 vi\u00f0halda hlutleysi m\u00ednu gagnvart \u00feeim p\u00f3lit\u00edsku l\u00ednum sem r\u00e9\u00f0u \u00ed virkjanadeilunni en \u00fe\u00e6r fylgdu, eins og eflaust flestir muna fr\u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum, mj\u00f6g flokksl\u00ednum, og \u00feannig hefur \u00fea\u00f0 veri\u00f0 allt fr\u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 flokkakerfi\u00f0 f\u00f3r a\u00f0 festa sig \u00ed sessi \u00e1 fyrri hluta 20. aldar. \u00cdslenskir stj\u00f3rnm\u00e1laflokkar hafa teki\u00f0 \u00e1kve\u00f0na stefnu var\u00f0andi virkjanir og haldi\u00f0 henni \u00ed gegnum \u00feykkt og \u00feunnt, me\u00f0 og \u00e1 m\u00f3ti. Flestir me\u00f0, \u00fear til Kvennalistinn kom fr\u00e1 \u00e1 n\u00edunda \u00e1ratugnum og s\u00ed\u00f0an Vinstri hreyfingin gr\u00e6nt frambo\u00f0 undir lok t\u00edunda \u00e1ratugarins. \u00deessir flokkar hafa einir, sett andst\u00f6\u00f0u vi\u00f0 st\u00f3rvirkjana- og st\u00f3ri\u00f0justefnu \u00ed stefnuskr\u00e1 s\u00edna. Andsta\u00f0a \u00ed \u00f6\u00f0rum flokkum gegn virkjunum, og \u00fe\u00e1 \u00ed merkingunni virkjunum til st\u00f3ri\u00f0ju, hefur \u00fe\u00f3 fyrirfundist og \u00fe\u00e1 a\u00f0eins me\u00f0al einstakra \u00feingmanna, sem fylgdu \u00fe\u00e1 ekki flokksl\u00ednunni \u00ed \u00feeim m\u00e1lum. Hinn r\u00e1\u00f0andi p\u00f3lit\u00edski stu\u00f0ningur vi\u00f0 virkjanir veldur \u00fev\u00ed a\u00f0 segja m\u00e1 a\u00f0 stj\u00f3rnm\u00e1lama\u00f0urinn hafi veri\u00f0 st\u00f3rt\u00e6kasti m\u00f3tandi landslags og vistger\u00f0ar \u00e1 h\u00e1lendi \u00cdslandi \u00e1 undanf\u00f6rnum \u00e1ratugum e\u00f0a svo \u00e9g or\u00f0i \u00fea\u00f0 \u00e1 annan veg; p\u00f3lit\u00edskar \u00e1kvar\u00f0anir liggja a\u00f0 baki \u00feeim st\u00f3ru virkjunum sem h\u00e9r hafa veri\u00f0 reistar, enda ekki h\u00e6gt a\u00f0 reisa \u00fe\u00e6r \u00e1n sam\u00feykkis \u00e1 Al\u00feingi, samkv\u00e6mt l\u00f6gum um raforkuver.<\/p>\n<p data-adtags-visited=\"true\">\u00dea\u00f0 er \u00e1 vissan h\u00e1tt forr\u00e9ttindi fyrir \u00feann sem vill sko\u00f0a s\u00f6guna me\u00f0 gleraugum fr\u00e6\u00f0imannsins a\u00f0 sagan sem sko\u00f0ast skrifast \u00ed atbur\u00f0unum dag fr\u00e1 degi, en \u00fea\u00f0 gat l\u00edka veri\u00f0 mj\u00f6g truflandi og miki\u00f0 \u00e1reiti, enda kannski hentar fr\u00e6\u00f0imannshuganum betur oft \u00e1 t\u00ed\u00f0um a\u00f0 f\u00e1 a\u00f0 vera h\u00e1lfutanvi\u00f0 sig og dj\u00fapt sokkin ofan \u00ed skj\u00f6l og heimildir \u00ed hlj\u00f3\u00f0l\u00e1tum heimi skjala- og b\u00f3kasafna. Mitt verkefni bau\u00f0 hins vegar ekki upp \u00e1 sl\u00edk r\u00f3legheit. \u00c9g f\u00f3r kannski af sta\u00f0 a\u00f0 morgni me\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 markmi\u00f0i a\u00f0 ey\u00f0a deginum \u00ed hl\u00fdjunni \u00e1 \u00dej\u00f3\u00f0deild Landsb\u00f3kasafnsins me\u00f0 Hannesi Hafstein e\u00f0a Bjarna fr\u00e1 Vogi og fossam\u00e1linu, en enda\u00f0i \u00feess \u00ed sta\u00f0 \u00e1 bar\u00e1ttut\u00f3nleikum, e\u00f0a \u00ed n\u00e6\u00f0ingi \u00e1 Austurvelli \u00e1 m\u00f3tm\u00e6lafundum gegn K\u00e1rahnj\u00fakavirkjun.<\/p>\n<p data-adtags-visited=\"true\">Verkefni\u00f0 f\u00f3l \u00feannig \u00ed s\u00e9r miki\u00f0 flakk eftir t\u00edma\u00e1snum, fram og til baka, eins oft um hundra\u00f0 \u00e1r e\u00f0a svo. Ma\u00f0ur gat byrja\u00f0 daginn me\u00f0 Einar Benediktssyn og enda\u00f0 hann me\u00f0 Finni Ing\u00f3lfssyni, og allt \u00fear \u00e1 milli.<\/p>\n<p data-adtags-visited=\"true\">En \u00e1reiti s\u00f6gunnar \u00ed n\u00fainu gat l\u00edka veri\u00f0 truflandi me\u00f0an unni\u00f0 var a\u00f0 \u00feeim k\u00f6flum sem ger\u00f0ust fyrir um \u00f6ld e\u00f0a \u00e1ratugum s\u00ed\u00f0an. \u00dea\u00f0 gat veri\u00f0 erfitt a\u00f0 komast \u00ed samband vi\u00f0 heimildirnar g\u00f6mlu og vinna \u00far s\u00f6gu fort\u00ed\u00f0arinnar \u00fev\u00ed svo margt var a\u00f0 gerast dag fr\u00e1 degi \u00e1 me\u00f0an sem l\u00edka \u00feurfti a\u00f0 fylgjast me\u00f0 og lesa \u00ed.<\/p>\n<p data-adtags-visited=\"true\">Og anna\u00f0 sem fylgdi verkefninu lengi vel dag fr\u00e1 degi var a\u00f0 \u00fev\u00ed linnti aldrei, \u00fea\u00f0 var ekkert h\u00e6gt a\u00f0 hv\u00edla sig yfir fr\u00e9ttunum, a\u00f0 loknum vinndegi e\u00f0a dagskr\u00e1 R\u00fav yfirleitt, \u00fear var allt st\u00fatfullt af virkjana\u00fer\u00e6tu og heimildum sem \u00e9g \u00feurfti a\u00f0 taka mi\u00f0 af. Oft \u00feurfti \u00e9g \u00feess vegna a\u00f0 innbyr\u00f0a meira \u00ed einu \u00e1 hverjum degi en mundi teljast heilsusamlegt fyrir fr\u00e6\u00f0imann, en \u00fea\u00f0 var\u00f0 ekki undan \u00fev\u00ed komist lengi vel \u00fev\u00ed atbur\u00f0ar\u00e1sin var me\u00f0 \u00feeim h\u00e6tti a\u00f0 \u00fea\u00f0 var\u00f0 ekki hj\u00e1 \u00fev\u00ed komist a\u00f0 fylgjast me\u00f0. Svo, blessunarlega fyrir mig og minn vinnut\u00edma og ge\u00f0heilsu, \u00fe\u00e1 var miki\u00f0 um endurtekningu. \u00c9g gat stundum bara loka\u00f0 skilningarvitunum og sn\u00fai\u00f0 m\u00e9r a\u00f0 uppvaskinu \u00ed fri\u00f0i \u00e1n \u00feess a\u00f0 vaska upp fixeru\u00f0 \u00ed fr\u00e6\u00f0ilegri greiningu \u00e1 virkjanapistlum \u00ed V\u00ed\u00f0sj\u00e1, e\u00f0a \u00ed kv\u00f6ldfr\u00e9ttum \u00fatvarps og sj\u00f3nvarps. S\u00f6mu hlutirnir voru endurteknir \u00ed umr\u00e6\u00f0unni, f\u00f3ru hring eftir hring, og m\u00e1li\u00f0 fyrir mig var a\u00f0 reyna a\u00f0 skilja hismi\u00f0 fr\u00e1 kjarnanum, n\u00e1 utan um ringulrei\u00f0ina og setja hana fram eins og kr\u00f6fur um fr\u00e6\u00f0ilega ranns\u00f3kn kalla eftir.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c1rin 2001 til 2008 vann \u00e9g a\u00f0 ranns\u00f3kn \u00e1 n\u00e1tt\u00farus\u00fdn \u00cdslendinga og ritun doktorsritger\u00f0ar \u00ed sagnfr\u00e6\u00f0i vi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands um \u00fea\u00f0 efni undir vinnuheitinu N\u00e1tt\u00farus\u00fdn og n\u00fdting fallvatna \u00e1 \u00cdslandi. Ranns\u00f3knin er bygg\u00f0 \u00e1 \u00edtarlegri ranns\u00f3kn \u00e1 umr\u00e6\u00f0u um n\u00e1tt\u00faru &hellip; <a href=\"https:\/\/uni.hi.is\/unnurk\/rannsoknir\/doktorsrannsoknin\/\">Halda \u00e1fram a\u00f0 lesa <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1539,"featured_media":0,"parent":16,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-18","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/unnurk\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/18","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/unnurk\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/unnurk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/unnurk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1539"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/unnurk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/unnurk\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/18\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/unnurk\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/18\/revisions\/58"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uni.hi.is\/unnurk\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/16"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uni.hi.is\/unnurk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}