Saga kristni á Íslandi

Árið 1992 gerðist ég þátttakandi í samnefndu verkefni sem stofnað var til að tilhlutan Alþingis í tilefni af þúsund ára afmæli kristnitöku í landinu. Markmiðið var að semja fjögurra binda yfirlitsverk um sögulega þróun og sambúð kristni og menningar í landinu. Fjögurra manna ritnefnd undir forystu Hjalta Hugasonar prófessors ritstjóra hafði umsjón með verkinu. Ég var ráðinn aðalhöfundur 3. bindis, Frá siðaskiptum til upplýsingar. Verkefninu lauk með útgáfu verksins árið 2000. Nokkrum minni verkefnum tengdum sögu kristni og kirkju sinnti ég samhliða þessu og síðan.

 

Ritaskrá

Publications

Bækur

Books

 

2000     Frá siðaskiptum til upplýsingar. Kristni á Íslandi í 1000 ár. b. Ritstj. Hjalti Hugason. Rv., Alþingi. [Meðhöfundar: Einar Sigurbjörnsson, Inga Huld Hákonardóttir, Njáll Sigurðsson og Þóra Kristjánsdóttir]. 418 s.

 

Tímaritsgreinar, ritgerðir og bókarkaflar

Articles and book chapters

 

1992       Siðbreytingin sem menningarsaga. Gömul og ný rannsóknarviðhorf. Málþing um sögu kristni á Íslandi í 1000 ár. Erindi og umræður á málþingi um Sögu kristni á Íslandi í 1000 ár, haldið í Viðey 31. október 1992. Rv., Alþingi. S. 21–26.

1998       Á andlegu ferðalagi um evrópska menningu. Frumkvöðull vísinda og mennta. Þórður Þorláksson biskup í Skálholti. Ritstj. Jón Pálsson. Rv., Háskólaútgáfan. S. 27–43.

1998       Kunnátta og vald: Um menningartogstreitu á 17. og 18. öld. Íslenska söguþingið. Ráðstefnurit II. Ritstj. Guðmundur J. Guðmundsson, Eiríkur K. Björnsson. Rv., Sagnfræðistofnun HÍ, Sagnfræðingafélag Íslands. S. 146–157.

1998    Var sögu klaustranna lokið með siðaskiptunum? Erindi flutt á ráðstefnu sem haldin var að tilhlutan

Kirkjubæjarstofu og Skaftafellsprófastsdæmis í tilefni af 1000 ára afmæli kristnitöku á Íslandi 13. og

  1. mars 1999. Sérprent úr Dynskógum. S. 158–178.

2001       Islandske forestillingsverdener i brudfladen mellem ortodoksi og folkekultur. Mellem Gud og Djævelen. Religiøse og magiske verdensbilleder i Norden 1500–1800. Ritstj. Hanne Sanders (Nord 2001: 19). København. S. 87–104.

2005      Kirkjustaður og prestsetur. Hallormsstaður í Skógum. Náttúra og saga höfuðbóls og  þjóðskógar. Ritstj. Hjörleifur Guttormsson. Rv., Mál og menning. S. 121–128.

2005       Fríþenkjarinn Hjálmar Guðmundsson. Hallormsstaður í Skógum. Náttúra og saga höfuðbóls og  þjóðskógar. Ritstj. Hjörleifur Guttormsson. Rv., Mál og menning. S. 129–135.

 

Ritdómar

Book reviews

1986       Pétur Pétursson: Church and Social Change. Vänersborg 1984. – Saga. Tímarit Sögufélags 24: 255–267.

 

Óprentuð erindi/fyrirlestrar

Unpublished papers

 

1990        Menningarhugtakið og félagslegur veruleiki.  Erindi á orðvanginum „Menning og rannsóknaraðferðir“. Skálholtsskóla, Skálholti, 3. febrúar.

1994       Umsögn um efni erinda á ráðstefnu Félags um átjándu aldar fræði, „Náttúruvísindi og heimsmynd Íslendinga 1700–1850“. Odda, Háskóla Íslands, 15. október.

1996       Kulturelle perspektiver på tidig modern kirkehistoria. Seminarerindi við sagnfræðistofnun Lundarháskóla. Lundi, 18. nóvember.

2000       Islands kultur i brudfladen mellem ortodoksi og folkelig religion. Erindi á ráðstefnunni Det førsekulariserede verdensbillede i Norden 1500–1800. Lundi, 1.–2. desember.

2001       Tro og overtro: nogle træk af islandsk forestillingsverden i tidlig moderne tid. Fyrirlestur 13. ágúst á málstofunni, „Det førsekulariserede verdensbillede i Norden 1500–1800“, 24. þingi norrænna sagnfræðinga. Árósum, 9–13. ágúst.

2001     Jón Þorkelsson (Thorchillius): forgöngumaður eða sporgöngumaður píetískrar endurbótar á Íslandi?  Erindi á málþingi Félags um átjándu aldar fræði, Þjóðarbókhlöðu, Reykjavík, 24. febrúar.

2003       Staðbundinn menningarmunur í Íslandslýsingum árnýaldar. Erindi flutt  30. maí á Landsbyggðarráðstefnu Félags þjóðfræðinga og Sagnfræðingafélags Íslands, Átthagar og umhverfi. Staðarvitund í sögu(m) og sögnum, haldinni í samstarfi við Háskólann á Akureyri, Héraðsskjalasafnið á Akureyri og Minjasafnið á Akureyri, 30. maí. Akureyri, 29.–31. maí.

2004    Biskup á yfirreið: Vísitastionsskýrslur og umburðarbréf 1755–1763. Erindi á málþingi  Félags um átjándu aldar fræði um Finn Jónsson Skálholtsbiskup 1704–1789. Þjóðarbókhlöðu, Reykjavík, 6. nóvember. [Svavar Sigmundsson flutti í forföllum höfundar].

2005   Frá þjóðtrú til þjóðsagna: hugarfarsbreyting í langtíma. Erindi á málþingi um þjóðtrú Íslendinga 1650–1850. Félag um átjándu aldar fræði. Þjóðarbókhlöðu, Reykjavík, 9. apríl.

2005       Af vísitasíubókum og máldaga Brynjólfs biskups. Fyrirlestur í boði Hugvísindastofnunar Háskóla Íslands o.fl. Ráðstefna um Brynjólf Sveinsson og 17. öldina í sögu Íslendinga. Þjóðarbókhlöðu, Reykjavík, 17. september.

2016      Sjálfsævisaga séra Þorsteins Péturssonar á Staðarbakka: Til varnar píetisma. Málþingið Ævir og ástir á átjándu öld á vegum Félags um átjándu aldar fræði og Góðvina Grunnavíkur-Jóns, Reykjavík, 6. febr.