Það var líklega vorið 2015 þegar ég var að ljúka mínu öðru ári í kennslu í Breiðholtsskóla sem ég varð hrifinn af nálgun sem ég síðar tengdi við hugtakið hlítarnám (e. mastery learning). Ég var að móta hugmyndir mínar um að stilla upp námsefni í ákveðna röð en upphaflega hugmyndin var að stilla kennslustundum upp með innlögn og verklegu á víxl.
Þetta gekk að mestu leyti, en ég tók eftir því að stundum fór innlögnin fyrir ofan garð og neðan hjá nemendum svo þau voru ekki undirbúin undir verklegu tímana. Og janfvel þegar þau voru fær (eða fær um að vera fær) um að framkvæma verklegu æfinguna skorti þau yfirleitt hvatann til að klára.
Ég gerði mitt besta til að gera þetta áhugavert og oft var uppbrotið frá því að sitja við bók eða stílabók nóg. En ekki alltaf.
Mín viðbrögð voru að prófa mig áfram við útgáfu af vendikennslu. Ég útbjó skýringarefni fyrir verklega æfingu sem þau gætu skoðað á sínum hraða og svo stuðst við það ef þau gleymdu einhverju. Upphaflega kom þetta sem örþrifaráð því ég var með bekk sem samanstóð af bæði mjög áhugasömu og áhugalitlum nemendum. Við höfum verið að vinna verklega æfingu og hluti hópsins hafði klárað en hinn (stærri) hlutinn átti helminginn eftir. Ég vildi ómögulega gera áhugasömu nemendunum það að sitja við eitthvað uppfyllingarverkefni svo þetta var leið til að búa til efni sem gæfi nemendum tækifæri til að vinna á eigin hraða.
Því miður gafst mér ekki tími til að þróa efnið frekar en þetta blundaði alltaf í mér og varð ástæða til að ég fór að hugsa róttækari uppstokkun á náminu og að það gæti verið mörgum nemendum hvati að stilla náminu upp sem 11 vikna samfelldri vinnu í 14 vikna lotu. Þannig gætu þau lagt hart að sér og klárað með þrjár vikur í lokin (sem þau gætu þá nýtt til að klára verkefni í öðrum fögum eða þess vegna bara slæpst).
Með því að frelsa kennara og nemendur úr því formi að allir þurfi að vera samtíma í innlögn og verkefnum búum við til tækifæri til að setja lágmarkskröfur á verkefni — og raunverulega fylgja þeim eftir! Þetta fannst mér líka bjóða upp á góða nálgun á bókstafaeinkunnirnar. Ef þú nærð að ekki að klára efni lotunnar á fullnægjandi hátt færðu C, ef þú klárar á fullnægjandi hátt færð þú B, og ef þú nærð að klára helming verkefna á hátt sem fer fram úr væntingum, færð þú framúrskarandi einkunnina A.
Ég var þó of ragur við að máta þetta við skólastjórann en væri áhugasamur um að sjá eitthvað gert í þessa átt. Gerði heldur ekkert meira í þessu en frétti útundan mér að til væri hugtakið mastery learning sem ég síðar frétti að kallaðist hlítarnám á íslensku.
Það er áskorun að útfæra hlítarnám í íslenska skólakerfinu, sér í lagi í stöku fagi/bekk/námskeiði. En ég hugsa að það sé þess virði að reyna að nálgast það.
Nýlega rakst ég á greinina Masters of None: The Flawed Logic of One-Size-Fits-All Education eftir Michael D. Smith, en hana vann hann upp úr kafla í bók sinni, The Abundant University: Remaking Higher Education for a Digital World, frá árinu 2023. Smith rekur hlítarnámshugmyndina til Benjamin Bloom og færir fyrir henni rök byggð á rannsóknum Bloom. Það væri áhugavert að sökkva sér í síðari rannsóknir til að sjá hvað sé búið að gera í millitíðinni, en það verð ég að láta bíða betri tíma.
Síðari hluti bókarinnar fjallar svo um önnur atriði sem hann tengir við hlítarnámið en mér finnst snerta frekar á öðrum praktískum strúktúratriðum háskólakennslunnar eins og því að sérfræðingar (e. specialist) í rannsóknum skuli kenna sem fjölfræðingar (e. generalist), og þörf háskólans á að tryggja kennurum nemendur svo þeir uppfylli kennsluskyldu sína (sbr. dæmi Steven Levitt sem fékk ekki að kenna vinsælt námskeið í 300 manna sal vegna þess að aðrir kennarar voru ósáttir við að vera með svo fáa nemendur í tímum hjá sér).
Menntun er síbreytileg og margt áhugavert í deiglunni (og annað sem vekur réttmætan ugg) og vonandi sjáum við tækifæri til að útfæra styrkleika hlítarnámsins í kennslu hér á landi á næstunni.