Category: Uncategorized

AUGLÝSING EFTIR ÞÁTTTAKENDUM

Þórarinn Sveinsson, 5. maí, 2022

Tengsl þjálfunarálags, álagsmeiðsla og blóðpróteina meðal hlaupara á Íslandi

Auglýst er eftir hlaupurum til að taka þátt í ofan nefndri rannsókn. Hún hefur það markmið að afla þekkingar sem nýtist til að bæta forvarnir gegn ofþjálfun, álagmeiðslum og brottfalli meðal þeirra sem stunda hlaup. Þátttakendur geta verið af öllum kynjum og þurfa að vera 18 ára eða eldri. Þeir þurfa að stunda hlaup reglulega sér til skemmtunar og heilsuræktar, og að stefna á a.m.k. þrjár hlaupa æfingar í hverri viku, eða 15 km hlaup á viku eða meira, næstu fjóra mánuði. Einnig þurfa þeir að stefna á þátttöku í almennings hlaupum eins og Reykjavíkurmaraþoni, í 5 km eða lengri vegalengd. Þátttakendur eru þó engan veginn skuldbundnir til slíkrar þátttöku í almennings hlaupum; einungis að þeir hafi sett sér það markmið. Þátttakan í rannsókninni felst í að svara nokkrum spurningum vikulega rafrænt í tölvu eða snjalltæki, sem tekur um 5-8 mín í hvert skipti, og mæta á fjögurra vikna fresti í blóðsýnatöku í Læknagarði í Vatnsmýrinni – eða alls fimm sinnum í blóðsýnatöku. Rannsóknin stendur yfir frá 1. maí til 1. september 2022. Þú getur smellt hér (https://uni.hi.is/thorasve/2022/05/05/tengsl-thjalfuna…aupara-a-islandi/) til fá nánari upplýsingar um rannsóknina og taka þátt í henni. Hlauparar og umsjónarmenn hlaupahópa eru hvattir til að deila þessari auglýsingu inn á þá samfélagsmiðla sem þeirra hlaupahópur, eða hlaupasamfélag, notar.

Ábyrgðarmaður rannsóknarinnar er Þórarinn Sveinsson, prófessor við Námsbraut í sjúkraþjálfun á Heilbrigðisvísindasviði Háskóla Íslands, Stapa, Hringbraut 31, 101 Reykjavík, sími: 848-0554; thorasve@hi.is. Hildur Una Gísladóttir og Lúðvík Már Matthíasson, meistaranemar í sjúkraþjálfun við HÍ, eru einnig rannsakendur í verkefninu en meistaraverkefni þeirra er hluti af þessari rannsókn.

Ef þú hefur spurningar um rétt þinn sem þátttakandi í vísindarannsókn eða vilt hætta þátttöku í rannsókninni getur þú snúið þér til Vísindasiðanefndar, Borgartúni 21, 105 Reykjavík. Sími: 551-7100, fax: 551-1444, tölvupóstur: vsn@vsn.is.

Virðingarfyllst,

Þórarinn Sveinsson, prófessor
ábyrgðarmaður

pdf

Spuni í heilbrigðisvísindum

Þórarinn Sveinsson, 29. september, 2021

Undanfarið hafa birst þónokkuð af vísindagreinum innan heilbrigðisvísinda sem skoða kerfisbundnar samantektargreinar með tilliti til spuna (e.spin) í útdráttum. Spuni er það, þegar höfundar setja fram fullyrðingar eða ályktanir sem ekki eru að öllu leyti studdar af framsettum eða tilvísuðum gögnum. Ýmsar gerðir af spuna hafa verið skilgreindar eða alls 39 gerðir og þar af 21 sem koma fyrir í útdráttum (Yavchitz o.fl., 2016). Þessar mismunandi gerðir má flokka í þrjá megin flokka: 1) afvegaleiðandi framsetning; 2) afvegaleiðandi túlkun; og 3) óviðeigandi framreikningur. Með öðrum orðum má segja að um sé að ræða, meðvitaðar eða ómeðvitaðar, rangfærslur, sem geta leitt af sér rangtúlkun á rannsóknaniðurstöðum eða að lesendur séu á einhvern hátt afvegaleiddir með villandi framsetningu. Taka skal fram að spuni getur verið mis alvarlegur. Hann getur verið allt frá því að vera tiltölulega meinlaus upp í að flokkast sem nánast fölsun á niðurstöðum. Niðurstöður þessara greina, samantekta á samantektar greinum, eru misjafnar eftir því hvaða efni er verið að skoða. Þær eru allt frá því að spuni sé tiltölulega fátíður, eða í um eða undir 10% samtektargreina (Faulkner o.fl., 2021; Ottwell o.fl., 2021), upp í að finnast í 80% af greinum (Nascimento o.fl., 2020). Leikmenn, fjölmiðlar og sérstaklega klínískir starfsmenn, nýta sér kerfisbundnar samantektir og lesa gjarnan eingöngu útdrætti, gagnrýnislaust. Því verður það að teljast í besta falli mjög varhugavert, þegar tíðnin á spuna er orðin þetta há. Mikilvægt er því að sporna við þessu og gera þá kröfu til höfunda samantektagreina að vanda orðræðuna sem þeir nota í vísindaskrifum. Reyndar má telja líklegt að spuni sé ekki minna algengur í rannsóknargreinum (Chellamuthu, Muthu, Damodaran og Rangabashyam, 2021) og því eigi þetta líka við um alla þá er koma að vísindalegum skrifum. Þetta undirstrikar ekki síður mikilvægi þess að vera mjög gagnrýnin á allar vísindagreinar og fréttir af rannsóknarniðurstöðum.

 

Chellamuthu, G., Muthu, S., Damodaran, U. K. og Rangabashyam, R. (2021). "Only 50% of randomized trials have high level of confidence in arthroscopy and sports medicine"-a spin-based assessment. Knee Surgery Sports Traumatology Arthroscopy, 29(9), 2789-2798. doi:10.1007/s00167-021-06614-8

Faulkner, J. J., Polson, C., Dodd, A. H., Ottwell, R., Arthur, W., Neff, J., . . . Vassar, M. (2021). Evaluation of spin in the abstracts of systematic reviews and meta-analyses focused on the treatment of obesity. Obesity, 29(8), 1285-1293. doi:10.1002/oby.23192

Nascimento, D. P., Gonzalez, G. Z., Araujo, A. C., Moseley, A. M., Maher, C. G. og Costa, L. O. P. (2020). Eight in Every 10 Abstracts of Low Back Pain Systematic Reviews Presented Spin and Inconsistencies With the Full Text: An Analysis of 66 Systematic Reviews. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, 50(1), 17-+. doi:10.2519/jospt.2020.8962

Ottwell, R., Esmond, L., Rea, W., Hartwell, M., Som, M., Harris, R., . . . Vassar, M. (2021). Spin infrequently occurs in abstracts of systematic reviews for the pharmacological treatment of type 2 diabetes mellitus. Diabetic Medicine, 38(10), 8. doi:10.1111/dme.14653

Yavchitz, A., Ravaud, P., Altman, D. G., Moher, D., Hrobjartsson, A., Lasserson, T. og Boutron, I. (2016). A new classification of spin in systematic reviews and meta-analyses was developed and ranked according to the severity. Journal of Clinical Epidemiology, 75, 56-65. doi:10.1016/j.jclinepi.2016.01.020