Gefum íslensku séns – líka ófullkominni íslensku

Í fyrradag birti Roza Matijević Ismailovski frábæra grein á Vísi. Roza er sextán ára króatísk stelpa en hefur búið á Íslandi undanfarin fimm ár og gengið í íslenskan grunnskóla. Greinin er skrifuð á góðu máli og Roza segist vera „ágæt í íslensku en ætti að vera miklu betri“ og nefnir ýmsar ástæður fyrir því að hún sé ekki eins góð og hún ætti að vera og vildi vera. Ég ætlaði að taka hér nokkrar tilvitnanir í þessa grein og leggja svo út af þeim en gafst fljótlega upp á því að velja tilvitnanir vegna þess að ég áttaði mig á því að ég var kominn með næstum alla greinina. Hún er nefnilega svo góð og tekur svo vel á því sem máli skiptir að það var útilokað að velja og hafna. Þið verðið bara að lesa greinina og ég hvet ykkur eindregið til þess.

Meðal þess sem Roza nefnir er að það sé oft gert grín að framburði og málfræðivillum útlendra barna. Þetta leiðir til þess að þau missa sjálfstraust og tala ensku í stað íslensku, bæði við aðra útlendinga og einnig við Íslendinga. Kennsluaðferðir í íslensku, að undanskilinni íslensku sem öðru máli, henta ekki þeim sem hafa ekki íslensku að móðurmáli. „Til að kenna útlenskum börnum íslensku þarf að hafa umræður, nota málið, gefa samheiti, gefa útskýringar.“ En vandinn er ekki bara í skólanum, heldur alls staðar í samfélaginu – „Íslendingar í samfélaginu tala líka ensku við mig, líka þegar ég tala íslensku við þá“ og „enskan er alls staðar, í féló, á skíðasvæðinu, í frístundastarfi, jafnvel í skólanum sjálfum hjá starfsfólki og svo framvegis“.

„Verst er að það virðist ekki vera áhugi til að gera umhverfið betra fyrir íslensku“ segir Roza. Þetta er meginatriði og félagið „Gefum íslensku séns“ er einmitt stofnað til að reyna að breyta þessu – til að vekja okkur til vitundar um að við þurfum að breyta framkomu okkar við fólk, bæði börn og fullorðna, sem er að læra íslensku. Það er um að gera að leiðbeina fólki, og jafnvel leiðrétta þar sem það á við, en í stað þess að vera alltaf að leiðrétta villur, svo að ekki sé talað um að gera gys að þeim, eigum við að gefa fólkinu séns á að halda áfram á eigin forsendum og þjálfa sig í málinu. Frumforsenda þess að íslenska verði áfram aðalsamskiptamálið á Íslandi og burðarás í samfélaginu er að samfélagið komi meira til móts við fólk sem er að læra málið.

Ég hef oft lagt áherslu á nauðsyn þess að ríkisvaldið leggi fram meira fé til kennslu í íslensku sem öðru máli, og það er sannarlega nauðsynlegt. En það kemur samt fyrir lítið að kenna fólki íslensku ef það fær engin tækifæri til að nota hana. Þar dugir ekki að vísa á ríkisvaldið – þar þurfum við öll að koma til hjálpar, vera hvetjandi og uppörvandi, þolinmóð og jákvæð gagnvart „ófullkominni“ íslensku. Það kostar ekki neitt en er dýrmætt fyrir þau sem læra málið – og fyrir íslenskuna. Hjá „Gefum íslensku séns“ er orðið almannakennari oft notað og sagt: „Við erum öll almannakennarar.“ Ég hvet ykkur til að kynna ykkur „Gefum íslensku séns“ á heimasíðu félagsins, og helst að ganga til liðs við það. Hægt er að skrá sig hér sem stofnfélaga út þetta ár.