Opnunartími

Í framhaldi af pistli um opna og loka er ekki úr vegi að skoða aðeins orðið opnunartími sem stundum hefur verið til umræðu í Málvöndunarþættinum á Facebook. Þetta orð er ekki nýtt – elsta dæmi um það á tímarit.is er tæplega hundrað ára. Dæmum fjölgar hægt framan af en alger sprenging verður í notkun orðsins á níunda áratug síðustu aldar þegar mikil umræða hófst um opnunartíma verslana.

Þetta er svo sem ekki sérlega lipurt eða fallegt orð og mörgum er í nöp við það vegna þess að þau telja það ekki rökrétt. Iðulega er bent á önnur orð sem hægt sé og rétt að nota í staðinn – einkum afgreiðslutími, en einnig þjónustutími o.fl. En stundum er hvorki verið að afgreiða nokkuð né veita nokkra þjónustu á þeim stöðum sem um er að ræða, t.d. í biðskýlum o.v. Besta tillagan sem ég hef séð er opnutími en það orð hefur ekki breiðst mikið út.

Einnig er bent á að hægt sé að nota lýsingarorðið opinn – segja Skrifstofan er opin frá 9-4 í staðinn fyrir Opnunartími frá 9-4. Vissulega – en er það eitthvað rökréttara? Það er ljóst að opinn merkir ekki það sama í Dyrnar eru opnar og Skrifstofan er opin, enda getum við sagt Skrifstofan er opin þótt dyrnar séu ekki opnar – það er engin mótsögn í því.

Allir vita hvað orðið opnunartími merkir – líka þau sem amast við því. Fyrst við getum komið okkur saman um að Skrifstofan er opin merki 'afgreiðsla er veitt á skrifstofunni' (óháð því hvort dyrnar eru opnar eða lokaðar) ættum við eins að geta komið okkur saman um að opnunartími skrifstofunnar merki 'sá tími sem afgreiðsla er veitt á skrifstofunni'.

Ástæðan fyrir því að margir amast við opnunartíma er sú að opnun merkir 'verknaðinn að opna' og þess vegna segir fólk að opnunartími hljóti að merkja 'tími sem það tekur að opna'. Forsendan er vitaskuld sönn en ályktunin ekki rétt. Orð merkja nefnilega ekki alltaf það sem þau „ættu að“ merkja frá einhverju röklegu sjónarmiði. Orð merkja það sem við komum okkur saman um að þau merki. Enginn misskilur orðið opnunartími.